16ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ: Οι γυναίκες πρωταγωνίστριες

Από έναν διεθνώς καταξιωμένο κινηματογραφικό θεσμό, όπως το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, δεν θα μπορούσαν να λείπουν ταινίες που παρακολουθούν τα κοινωνικά δρώμενα σε καιρούς κρίσης. Άλλωστε το Φεστιβάλ έχει δημιουργήσει τα τελευταία χρόνια μια άτυπη «παράδοση», η οποία θέλει ένα μεγάλο μέρος του προγράμματός του να αφιερώνεται στη ζωή των γυναικών και τα δικαιώματά τους σε όλο τον κόσμο. Οι παλιότεροι φίλοι του Φεστιβάλ θα θυμούνται το ξεχωριστό «Γλυκό Καναρίνι» -μια διεθνή συμπαραγωγή για τη ζωή της τραγουδίστριας του ρεμπέτικου Ρόζας Εσκενάζυ η οποία σηματοδότησε την έναρξη της διοργάνωσης το 2011-, τη συγκινητική «Λευκή Νύχτα» της  Ίριτ Γκαλ -που ακολουθεί Παλαιστίνιες να διακινδυνεύουν κάθε νύχτα τη ζωή τους για να εργαστούν ως καθαρίστριες στην Ιερουσαλήμ-, την καταγραφή του αγώνα για αξιοπρέπεια των περιθωριοποιημένων κοινωνικά γυναικών στην Ινδία στο συγκλονιστικό «Η κόκκινη νεράιδα και το Άγιο Πνεύμα» της Μπαλάκα Γκος και φυσικά τα «Κορίτσια της βροχής» -το κύκνειο άσμα της αξέχαστης σκηνοθέτιδας Αλίντας Δημητρίου για τις φυλακισμένες αντιστασιακές  κατά την περίοδο της Χούντας που προβλήθηκε το 2012.

Μια από τις φετινές ταινίες που τράβηξαν δίκαια την προσοχή και απέσπασαν θετικότατες κριτικές από τους θεατές στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ήταν η εξαιρετική «Βίβιαν Μάιερ» των Αμερικανών Τζον Μαλούφ και Τσάρλι Σίσκελ, οι οποίοι σε αυτή την ταινία μοιράζονται με το κοινό τη ζωή μιας αντισυμβατικής γυναίκας η οποία εργάστηκε ως γκουβερνάντα στις ΗΠΑ τα τελευταία 30 χρόνια. Μετά από την τυχαία ανακάλυψη του πλούσιου φωτογραφικού της αρχείου, οι δημιουργοί αποφασίζουν να στήσουν μια απλή, γραμμική αλλά εξαιρετικά καλοειπωμένη ιστορία για μια δυναμική γυναίκα η οποία, παρά την πολυπραγμοσύνη και την ανεξαρτησία της, έζησε και πέθανε στην αφάνεια. Αυτό το γεμάτο χιούμορ και τρυφερότητα ντοκιμαντέρ χάρισε στους θεατές όμορφες στιγμές αλλά και προβληματισμό για τις αθέατες πλευρές της ζωής και τους ανώνυμους πρωταγωνιστές της.

Τα «Μπάσταρδα» της Βρετανίδας Ντέμπορα Πέρκιν παρουσιάζει ένα πρωτοφανές -για τα δεδομένα του ισλαμικού κόσμου- φαινόμενο: την ανανέωση του οικογενειακού δικαίου τα τελευταία χρόνια στο Μαρόκο, ώστε να προστατεύονται, μεταξύ άλλων, τα δικαιώματα των άγαμων μητέρων και των παιδιών τους. Η δημιουργός ακολουθεί γυναίκες διαφόρων ηλικιών σε όλη τη χώρα, χωρίς μόρφωση ή έστω ενθάρρυνση από το περιβάλλον τους, οι οποίες επιχειρούν με τη βοήθεια νεοσύστατων υπηρεσιών να κερδίσουν όχι μόνο την αναγνώριση από την πλευρά του πατέρα, αλλά και δικαιοσύνη για τις ίδιες και τα παιδιά τους. Χωρίς περιττούς συναισθηματισμούς ή προσπάθεια εύκολης δαιμονοποίησης του Ισλάμ, αλλά με διακριτικότητα και εντιμότητα απέναντι στις πρωταγωνίστριες της ντοκιμαντέρ, η Πέρκιν δημιούργησε μια ενδιαφέρουσα ταινία η οποία θα ήταν ακόμα καλύτερη με λίγη περισσότερη πληροφορία και εμβάθυνση- στα αίτια της αλλαγής του νομικού συστήματος, για παράδειγμα, ή στις προσωπικότητες των δικηγόρων και των κοινωνικών λειτουργών που στέκονται δίπλα στις οικογένειες.

Η Νίνα-Μαρία Πασχαλίδου, μια από τις σημαντικότερες δημιουργούς ντοκιμαντέρ της νέας γενιάς, παρουσίασε το πολύ ιδιαίτερο “Kismet”- μια διεθνή συμπαραγωγή με το Al Jazeera φτάνοντας εκεί όπου… καμιά Ευρωπαία δημοσιογράφος δεν είχε φτάσει μέχρι τώρα. Παρακολουθώντας τουρκικές σαπουνόπερες μαζί με γυναίκες κάθε ηλικίας από την Τουρκία, τον αραβικό κόσμο, τα Βαλκάνια και την Ελλάδα, καταγράφει τις αλλαγές στα ήθη και τις σχέσεις που αυτές επιφέρουν, από την αλλαγή στις συζυγικές ισορροπίες μέχρι την πάλη για ίσα δικαιώματα. Οι μαρτυρίες των πρωταγωνιστριών, οι οποίες παραδειγματίστηκαν από τις αγαπημένες τους ηρωίδες στη μικρή οθόνη για να διεκδικήσουν μια καλύτερη ζωή, συνδυάζονται αρμονικά με συνεντεύξεις ηθοποιών και παραγωγών αλλά και με εντυπωσιακά όμορφα πλάνα, συνθέτοντας μια άκρως ενδιαφέρουσα αλλά και ευχάριστη ταινία.

Η πρωταγωνίστρια του ιταλικού ντοκιμαντέρ “She is my husband” δεν είναι ακριβώς η γυναίκα της διπλανής πόρτας. Ο μεσήλικας Αλεσάντρο, επιτυχημένος δικηγόρος στην ιταλική επαρχία και γόνος ευκατάστατης, συντηρητικής οικογένειας, αποφασίζει να φέρει στην επιφάνεια τη γυναικεία φύση που καταπίεζε για δεκαετίες, ταράζοντας τα νερά μιας φαινομενικά ιδανικής ζωής. Με πολύ σεβασμό στην προσωπική ζωή, το περιβάλλον και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει στο δρόμο προς την οριστική αλλαγή, η κάμερα των δημιουργών (Άννα Μαρία Γκαλόνε και Γκλόρια Άουρα Μπορτολίνι) παρακολουθεί τη μεταμόρφωσή του στην κομψή και θηλυκή Άλε, μαζί με την πρώην ερωτική σύντροφο του Ρομπέρτα. Η ιστορία της Άλε παρουσιάζεται σε ένα λιτό, χωρίς αφήγηση ντοκιμαντέρ, το οποίο θίγει ζητήματα γύρω από την ταυτότητα, την (αυτο)αποδοχή, την πολυπλοκότητα της ανθρώπινης φύσης και των διαπροσωπικών σχέσεων.

Εντελώς διαφορετική από τις ηρωίδες που αναφέρθηκαν παραπάνω είναι η «Όλγκα» του Φινλανδού Πωλ-Άντερς Σίμμα. Μια μεσήλικη γυναίκα χωρίς οικογένεια και δίχως ιδιαίτερα πνευματικά εφόδια προσπαθεί να επιβιώσει στο σκληρό, ανδροκρατούμενο περιβάλλον της ρωσικής επαρχίας βοηθώντας βοσκούς ταράνδων. Παρ’ ότι θεωρείται διανοητικά καθυστερημένη και τα βγάζει πέρα σχεδόν μόνη, χωρίς τα αυτονόητα -σε μια ανεπτυγμένη κοινωνία- μέσα, η Όλγκα έχει προσαρμοστεί ικανοποιητικά σε αυτόν τον τρόπο ζωής όπου η επικοινωνία με τη φύση είναι πιο συχνή απ’ ό,τι με τους ανθρώπους. Τα μαγευτικά τοπία της χιονισμένης ρωσικής στέπας, σε συνδυασμό με την ξεχωριστή του πρωταγωνίστρια κάνουν το πανέμορφο από σκηνοθετικής και εικαστικής πλευράς ντοκιμαντέρ του Σίμμα να μοιάζει, παρά τις σκληρές πλευρές της ιστορίας του, με ένα σύγχρονο παραμύθι που μένει για καιρό στο μυαλό του θεατή.

No related posts.