Μια νότα πρωτοτυπίας σε ένα νεκροταφείο κοκάλινων ιδεών

Κριτική

Sepulchre, Kate Mosse, Orion editions U.K. 2007

Τα πέτρινα τοιχώματά του έστεκαν για δεκάδες χρόνια, αιώνιοι προστάτες ενός μυστικού θαμμένου στο μπερδεμένο υποσυνείδητο γενεών ανθρώπων. Ο βωμός του, τα αραβουργήματα και τα γκροτέσκα αγάλματα αποτελούσαν το σύνδεσμο μεταξύ παλιού και νέου, κρυμμένου και φανερού, νεκρού και ζωντανού. Η ιστορία αυτή αρχίζει σε μια πόλη φαντασμάτων.

Το Sepulchre αποτελεί μια κλασσική ιστορία φαντασμάτων, εμποτισμένη με στοιχεία ρομαντισμού, αποκρυφισμού, συνομωσιολογίας και έντονης δράσης. Είναι ένα μυθιστόρημα που ενσωματώνει ιστορικά στοιχεία και θρύλους, θολώνοντας τη διαχωριστική γραμμή ανάμεσα τους. Μια πρώτη ματιά προδίδει ένα ακόμη βιβλίο «εύκολης πέψης» που πατά σε γνωστές συνταγές και αποβλέπει σε μια θέση ανάμεσα στη χορεία των «best sellers». Εξερευνώντας ωστόσο τις σελίδες του, τέτοιες σκέψεις γρήγορα εξανεμίζονται, αν και όχι παντελώς.

Δύο εποχές, δύο χαρακτήρες, δύο διαφορετικές ιστορίες συνυφασμένες σε μια παρουσιάζονται από το πενάκι της Kate Mosse. Η πρώτη ξεκινά το 1891 και περιγράφει τη ζωή και τις ενέργειες της νεαρής Leonie Vernier και του αδελφoύ της Anatole στο Carcassone της Γαλλίας. Είναι ενδιαφέρον πως η Leonie, από τον έντονα δισδιάστατο χαρακτήρα της περίεργης, θαρραλέας και (φυσικά) όμορφης κοπέλας θα εξελιχθεί σε έναν έντονα σφαιρικό πρωταγωνιστή με ανησυχίες και αδυναμίες που σχετίζονται με την τροπή των γεγονότων. Κατόπιν έντονων πολιτικών διαταραχών στο Παρίσι της εποχής, οι οποίες σχετίζονταν με την εμφάνιση εθνικιστικών σωμάτων ή abonné, οι οποίοι ήταν αντίθετοι με καθετί μη γαλλικό, οι Leonie και Anatole καταφεύγουν στην έπαυλη της θείας τους στο Domaine de la Cade. Εκεί είναι που τα αληθινά κίνητρα της απόδρασης τους θα αποκαλυφθούν στη Leonie, μαζί με τα μυστικά της τράπουλας ταρώ και τον συσχετισμό μιας μελωδίας με το ξύπνημα ενός κοιμισμένου θηρίου. Το δεύτερο μέρος του βιβλίου αφιερώνεται στην Meredith Martin, μιας Αμερικανίδας δημοσιογράφου ιστορικών και καλλιτεχνικών άρθρων που εξετάζει τη ζωή και το έργο του μουσικού Claude Debussy. Στην έρευνα της αυτή θα αναρωτηθεί για το ίδιο της το παρελθόν, την καταγωγή και τη σύνδεση της με ένα κορίτσι της εποχής του 19ου αιώνα. Οι δύο ηρωίδες συνδέονται άρρηκτα με το ταφικό μνημείο που βρίσκεται στην περιοχή Domaine de la Cade και εκεί είναι που οι μοίρες τους περιπλέκονται.

Το βιβλίο περιέχει και δίνει απλόχερα πλήθος πληροφοριών, κάποιων ασύνδετων μεταξύ τους, που υπάρχουν απλώς για να εντείνουν την έντονη ατμόσφαιρα του μακάβριου θρύλου. Η Mosse θα αναφερθεί σε βησιγοτθικούς ναούς και θησαυρούς, την προέλευση των καρτών ταρώ και την ύπαρξη της μεσαιωνικής εικόνας του διαβόλου που βρίσκεται σε λήθαργο στα ερείπια ενός λησμονημένου μνημείου. Ο αναγνώστης αρχικά θα μπορούσε εύκολα να πιστέψει πως το βιβλίο είναι ιστορικό μυθιστόρημα, ειδικά όταν αναφέρονται και παρουσιάζονται ως φίλοι των πρωταγωνιστών ιστορικά πρόσωπα, όπως ο Γάλλος μουσικός Claude Debussy και ο ιερέας Abbé Saunière. Τα πολλά και ανεξήγητα παραφυσικά ξεστρατίσματα ωστόσο γρήγορα αποδιώχνουν τέτοιες πεποιθήσεις, βυθίζοντας τον αναγνώστη σε μια αρκετά τυποποιημένη ιστορία φαντασμάτων και χαμένης αγάπης. Οι ανατροπές όμως είναι πολλές και κλιμακώνονται σ’ ένα άκρως αποκαλυπτικό κρεσέντο, στοιχείο που δίνει την εικόνα οικοδόμησης βαθμιδωτής έντασης και διαφοροποιεί το έργο από πολλά παρόμοια του.

Η θεματολογία της συγγραφέως θυμίζει έντονα το στυλ του Dan Brown, η απόδοση όμως του υλικού αποτελεί διαφορετική υπόθεση. Με έντονα στοιχεία αμερικάνικης γοτθικής λογοτεχνίας του 19ου αιώνα (όπως για παράδειγμα διηγήματα του Edgar Allan Poe, ο οποίος και αποτελεί τον αγαπημένο συγγραφέα της Leonie) σε συνδυασμό με ιστορικά δεδομένα και χτίσιμο σκηνικών τύπου Stephen King, η Mosse καταφέρνει να δημιουργήσει ένα δικό της πρωτότυπο υβριδικό τύπο μυθιστορήματος. Η αφήγηση γίνεται σε τρίτο πρόσωπο με τον αφηγητή σε θέση παντογνώστη ενώ οι περιγραφές τοπίων προσεγγίζουν πρωτότυπα εδάφη, με παρομοιώσεις αχρησιμοποίητες και έξυπνα εκφραστικά τεχνάσματα. Η ψυχολογία των χαρακτήρων κινείται σε πιο προσιτά για τον μέσο αναγνώστη επίπεδα. Η Kate Mosse γενικότερα χειρίζεται εξαιρετικά την αγγλική γλώσσα, προσθέτοντας τα τοπικά ιδιώματα των κατοίκων της περιοχής με περίσσεια τεχνική. Το γεγονός πως η συγγραφέας διαμένει στο Carcassone της Γαλλίας υποβοηθά φυσικά τις ιστορικές και τοπογραφικές της γνώσεις, γεγονός που ανυψώνει το μυθιστόρημα ακόμη περισσότερο.

Γίνεται επίσης μια προσπάθεια διαδραστικοποίησης του υλικού μέρους του βιβλίου και σύνδεσης του με το περιεχόμενο. Ο αναγνώστης θα συναντήσει μουσικά μέτρα, λοιπόν, στο τέλος κάθε σχεδόν κεφαλαίου, τα οποία σχετίζονται με τη μουσική που φιγουράρει στο φινάλε του βιβλίου. Το κομμάτι αποτελεί έμπνευση της συγγραφέως, η οποία γνωρίζει πιάνο. Επίσης, κάθε κεφάλαιο της Leonie περιέχει το σύμβολο του απείρου κάτω από το νούμερο του, ενώ ακόμη και το εξώφυλλο της έκδοσης είναι το σύμβολο του τάφου γύρω από τον οποίο περιστρέφονται όλα.

Τα περισσότερα από αυτά όμως έχουν ξαναγίνει. Το βιβλίο Sepulchre της Mosse μοιράζεται πληθώρα στοιχείων με το best seller της, «Labyrinth». Η ιστορία διαδραματίζεται στο Carcassone,  δύο πρωταγωνίστριες σε δύο διαφορετικές χρονικές περιόδους, μια αύρα μυστηρίου και μια γενικότερη χρήση των αστικών θρύλων και δεισιδαιμονιών των κατοίκων, οι οποίες τελικά αποβαίνουν αληθείς. Αυτές είναι κάποιες από τις ομοιότητες των δύο έργων και παρόλο που κάποιος θα περίμενε το Sepulchre να είναι ένα επιφανειακό και βιαστικό πασάλειμμα του προκατόχου του, η Mosse καταφέρνει να το διαφοροποιήσει αρκετά και να του προσδώσει το δικό του τόνο. Πέρα από τα αρνητικά του στοιχεία, το Sepulchre είναι ένα θαρραλέο βήμα προς την περαιτέρω συνένωση του εξωτερικού (διαδραστικότητα) και εσωτερικού βιβλίου, μια ολοκληρωμένη και ενιαία εμπειρία που δένει τα χαρακτηριστικά της λογοτεχνίας, της μουσικής και ζωγραφικής σε μια πανδαισία πρωτότυπης άποψης, κρατώντας το μονοπάτι της δημιουργικότητας στρωμένο. Αξίζει να το περιδιαβείτε.

No related posts.