Χρυσή Αυγή: Η επικράτεια της μίας πληροφορίας και ο αποπροσανατολισμός της κοινής γνώμης

«Φανέρωσέ μου την αλήθεια, για να σου πω πόσες άλλες αλήθειες κρύβονται πίσω της» (Ανώνυμος)

Η είδηση για τη σύλληψη μελών και βουλευτών της Χρυσής Αυγής μονοπωλεί ήδη τις τελευταίες ημέρες την πλειονότητα τόσο των εντύπων όσο και των ηλεκτρονικών Μέσων Ενημέρωσης. Το Διαδίκτυο κατακλύζεται από έναν χείμαρρο πληροφοριών, με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης να αφιερώνουν εκτενή χώρο σε αυτή καθαυτή την είδηση αλλά και τα παρασκήνιά της.

Αρχικά, θα πρέπει να συμφωνήσουμε σε δύο πράγματα: πρώτον, ότι η Χρυσή Αυγή είναι ένα εξτρεμιστικό νεο-ναζιστικό κόμμα και κατά το εισαγγελικό βούλευμα του Αρείου Πάγου συνιστά μια άκρως επικίνδυνη εγκληματική οργάνωση. Οι μαρτυρίες, άλλωστε, που βλέπουν καθημερινά το φως της δημοσιότητας, ακόμη και τη στιγμή που γράφονται τούτες οι γραμμές, είναι καταιγιστικές και συνηγορούν ολοένα και περισσότερο ως προς αυτό.

Δεύτερον, ότι σαφώς υπήρξε μια πρωτόγνωρη δραστηριοποίηση από πλευράς της δικαστικής εξουσίας, ώστε να αποδοθούν άμεσα και αποφασιστικά ευθύνες σε όλους εκείνους που εμπλέκονται στο μόρφωμα αυτό. Η θρυαλλίδα της αντίστροφης μέτρησης για τη Χρυσή Αυγή άναψε με την εν ψυχρώ δολοφονία του Παύλου Φύσσα. Για πρώτη φορά μετά το 1974 πραγματοποιείται σύλληψη αρχηγού κόμματος αλλά και σχεδόν σύσσωμης της βουλευτικής του ομάδας και αυτό συνιστά μια ιδιαίτερα σημαντική είδηση.

Ωστόσο, εκείνο που προβληματίζει έντονα είναι η στάση των Μ.Μ.Ε. Τις τελευταίες ημέρες η πλειονότητα των Μ.Μ.Ε. έχει καθορίσει μία θεματολογία, η οποία θα μπορούσε κάλλιστα να χαρακτηριστεί ως μονοσήμαντη, με αποτέλεσμα πολλές άλλες ειδήσεις, σε καμία περίπτωση ήσσονος σημασίας, να χάνονται κάπου στη μετάφραση.

Υφίσταται αποπροσανατολισμός;

Η απάντηση στο ερώτημα αυτό έρχεται μέσα από το δίπτυχο λόγου-αντιλόγου. Υπάρχουν εκείνοι που υποστηρίζουν ότι είναι λανθασμένη η θεώρηση αυτή, αφού μεγάλο μέρος του πληθυσμού έχει πρόσβαση στα Μέσα, αλλά κυρίως στο Διαδίκτυο, όπου μπορεί να εντοπίσει πληθώρα ειδήσεων.

Δυστυχώς, η πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική από όσο θα νόμιζε κανείς: σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Στατιστικής Υπηρεσίας (Eurostat), το 2012 στην Ελλάδα μόλις το 54% των πολιτών έχει πρόσβαση στο Διαδίκτυο. Η χώρα μας κατατάσσεται στην τελευταία θέση μαζί με τη Ρουμανία, ενώ στον αντίποδα βρίσκονται η Ολλανδία και το Λουξεμβούργο με 94% και 93% αντίστοιχα.

Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι ένα σημαντικό μέρος του ελληνικού πληθυσμού βρίσκεται εκτός Διαδικτύου και παρακολουθεί τα όσα συμβαίνουν γύρω του μέσα από τα συμβατικά έντυπα και ηλεκτρονικά Μ.Μ.Ε. (εφημερίδα, ραδιόφωνο και τηλεόραση), τα οποία, ούτως ή άλλως σε περιστατικά και περιπτώσεις όπως αυτή της Χρυσής Αυγής, υποπίπτουν στο σφάλμα του καθορισμού μιας μονοσήμαντης θεματολογίας. Ένα δελτίο ειδήσεων, σε 45 λεπτά τηλεοπτικού χρόνου εξαντλείται σε ένα και μόνο θέμα, παραλείποντας οτιδήποτε άλλο απασχολεί την επικαιρότητα. Δεν μεταδίδονται ειδήσεις, αλλά ακούγονται απλώς γνώμες δημοσιογράφων. Η είδηση μπαίνει σε δεύτερο πλάνο, αφήνοντας στο προσκήνιο τους λειτουργούς της να φλυαρούν ακατάπαυστα.

Εάν ρωτούσε κανείς τις μέρες αυτές τι απαίτησε η Τρόικα από το Γιάννη Στουρνάρα στο Υπουργείο Οικονομικών, είναι πολύ αμφίβολο ότι θα ήξερε την απάντηση. Το ίδιο θα συνέβαινε και στην ερώτηση για το τι θα γίνει με το μέτρο της κινητικότητας.

Ναι, αλλά τι συμβαίνει με την κριτική ικανότητα και σκέψη, θα αναρωτηθεί κάποιος; Στο σημείο αυτό βρίσκεται η παγίδα: πράγματι, το Διαδίκτυο παρέχει τη δυνατότητα στον χρήστη του να μπαίνει μέσα στον «καταρράκτη» των πληροφοριών. Αυτό ισχύει, όμως μόνον για τους μισούς Έλληνες. Γιατί, οι άλλοι μισοί παρακολουθούν τα μεγάλα δελτία, τα οποία προσεγγίζουν τη θεματολογία εν είδει ψιλής κουβεντούλας μεταξύ δημοσιογράφων.

Η ευθύνη εδώ βρίσκεται αποκλειστικά στις εκάστοτε διευθύνσεις ειδήσεων. Και είναι απλό το γιατί. Έργο του δημοσιογράφου δεν είναι μόνον η καταγραφή των ειδήσεων, ο έλεγχος της εξουσίας,  και ο καθορισμός της ημερήσιας θεματολογίας. Επειδή ακριβώς εκτίθεται στη δημόσια σφαίρα, ο ίδιος οφείλει και πρέπει να (εκ)παιδεύει τον χρήστη-τηλεθεατή-ακροατή-αναγνώστη του, όχι καθοδηγώντας τον σε Α ή Β συμπεράσματα, αλλά δίνοντάς του όλες εκείνες τις πληροφορίες που θα τον βοηθήσουν να σχηματίσει τη δική του άποψη σε θέματα της επικαιρότητας.

Η φλυαρία και η μονοθεματική προσέγγιση της επικαιρότητας αποτελούν ήττα του δημοσιογραφικού επαγγέλματος και συνάμα συνιστούν κίνδυνο για την ίδια τη Δημοκρατία, ίσως και σε βαθμό που να προσιδιάζει στα φασιστικά ιδεώδη που πρεσβεύουν εξτρεμιστικές εγκληματικές οργανώσεις, όπως η Χρυσή Αυγή.

No related posts.