Προπαγάνδα

Προπαγάνδα ορίζεται η συστηματική και οργανωμένη προσπάθεια διάδοσης ιδεών, αντιλήψεων, αρχών και προτύπων με στόχο τον αποπροσανατολισμό και τη χειραγώγηση της κοινής γνώμης. Με διαφορετική διατύπωση, προπαγάνδα είναι η παρουσίαση ενός μηνύματος με έναν συγκεκριμένο τρόπο ώστε να εξυπηρετήσει συγκεκριμένους σκοπούς.

Ετυμολογικά, προπαγάνδα σημαίνει «διάδοση μίας φιλοσοφίας ή άποψης».

Ιστορικά, ο όρος χρησιμοποιείται ως επί το πλείστον εντός πολιτικού συγκειμένου και ιδιαίτερα αναφορικά με συγκεκριμένες κινήσεις που προωθούνται από κυβερνήσεις ή πολιτικές ομάδες.

Στην αθώα έκφρασή της είναι μια μορφή πληροφόρησης (και ως τέτοια παρουσιάζεται), στην ουσία, όμως, πρόκειται για μια τεχνική παραπληροφόρησης που αποβλέπει στην επίτευξη ιδιοτελών στόχων.

Όμως, γιατί στις μέρες μας το θέμα της προπαγάνδας είναι πιο επίκαιρο από ποτέ; Απλούστατα, διότι έχει εισβάλει στην καθημερινότητά μας με τον έναν ή τον άλλο τρόπο και μας δηλητηριάζει! Λειτουργεί σαν “καταραμένος όφις”. Αργά σέρνεται προς το μέρος σου. Θα σε κυκλώσει από τα πόδια καθώς θα αρχίζει να ανεβαίνει ψηλά. Στόχος του είναι το μυαλό, η “φαιά ουσία”, η κάθε ελεύθερη και ανεξάρτητη σκέψη.

Ο Χίτλερ ήταν ταλαντούχος ρήτορας. Στην πρώτη του δημόσια εμφάνιση στο δικαστήριο του Μονάχου, ύστερα από το αποτυχημένο πραξικόπημα Bierkeller το 1924, μετέτρεψε μια βέβαιη αποτυχία σε επιτυχία, χάρη στη μεγάλη ρητορική του δεινότητα. Αναλυτικότερα, η θέρμη με την οποία υπερασπίστηκε τα προσωπικά του πιστεύω τον έκανε διάσημο σε ολόκληρη τη Γερμανία. Με τον καιρό οι τρόποι του έγιναν πιο επιτηδευμένοι, όπως κάθε έμπειρου πολιτικού που μελετά συστηματικά τις αντιδράσεις του κοινού και ξέρει πώς πρέπει να το χειριστεί για να τις προκαλέσει. Στις ομιλίες του, σαγήνευε τα πλήθη με τον τόνο και τη χροιά της φωνής του, τις κινήσεις και τις χειρονομίες. Όπως ο ίδιος υποστήριζε στόχος του ήταν “ να κερδίσει την εμπιστοσύνη του κόσμου, ώστε να δεχθεί οποιαδήποτε ιδέα χωρίς να μπορέσει να την αποβάλει ποτέ ξανά”. Τα συνέδρια του ναζιστικού κόμματος συνοδεύονταν πάντα από εντυπωσιακές παρελάσεις. Οι χιλιάδες σημαίες, οι εντυπωσιακοί φωτισμοί μαζί με τα συνθήματα έδιναν την εντύπωση ενός λαού που σαν ένας άνθρωπος βαδίζει με σιγουριά προς έναν κοινό, μεγάλο στόχο.

Δυστυχώς, η ιστορία επαναλαμβάνεται, ίσως με διαφορετικές διαστάσεις και προσωπεία, αλλά με την ίδια σύσταση και τις ίδιες επιδιώξεις, εγκυμονώντας κινδύνους. Μετά και τα πρόσφατα γεγονότα, όλοι πρέπει να μην εφησυχάζουμε και να μην αδιαφορούμε για όσα εξελίσσονται γύρω μας. Αντίθετα, πρέπει να συμμετέχουμε ενεργά στα κοινωνικά δρώμενα, για να μπορούμε να αντιπαρατάσσουμε στις οποιαδήποτε δοξασίες τη δική μας αλήθεια, η οποία θα είναι αποτέλεσμα προσωπικής εμπειρίας. Φυσικά, πρέπει να είμαστε σε θέση να διακρίνουμε την προπαγάνδα, τη χειραγώγηση, την υστεροβουλία τόσο μέσα σε περιβάλλον που χρησιμοποιεί ωμή βία και τρομοκρατία όσο και μέσα σε κούφιες υποσχέσεις και υποκρισία, καθώς λαοπλάνοι υπάρχουν παντού, και δεξιά και αριστερά.

Η σημασία της επικοινωνίας για την επίτευξη πολιτικών στόχων είναι ήδη γνωστή από την αρχαιότητα και συνεχίζει να παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο μέχρι και σήμερα. Πιο συγκεκριμένα, η προπαγάνδα εξυπηρετεί πολιτικές σκοπιμότητες. Δηλαδή, είναι το μέσο στο οποίο καταφεύγουν οι αμοραλιστές πολιτικοί που θέλουν να ικανοποιήσουν ιδιοτελείς σκοπιμότητες ή προσωπικές φιλοδοξίες σε βάρος της αλήθειας, της δικαιοσύνης και του κοινού συμφέροντος. Παράλληλα, οι προκαταλήψεις και ο φανατισμός του πομπού, που μαρτυρούν απουσία πνευματικής ελευθερίας και έλλειψη κριτικής ωριμότητας, καθιστούν την προπαγάνδα μοναδικό μέσο για την προώθηση των απόψεών του.

Συνοψίζοντας, στις σύγχρονες και πολιτισμένες κοινωνίες εντοπίζουμε όλο και συχνότερα θλιβερά περιστατικά προπαγάνδας που δημιουργούν δήθεν ηθικά διλλήματα και οδηγούν στο έγκλημα. Σε δημοκρατικοφανή πλαίσια θεοποιούμε την ημιμάθεια και τον τραμπουκισμό. Χαρακτηριζόμαστε από έλλειψη όχι μόνο ηθικής βούλησης αλλά και ηθικών αναστολών. Ο ατομικισμός μας κυριεύει. Ποικίλοι παράγοντες καθιστούν τους πολίτες παθητικούς δέκτες στη δύναμη της προπαγάνδας. Μια προπαγάνδα που ξεκινά από νωρίς και είναι σχεδόν σύμφυτη με την παιδεία μας. Μια παιδεία που ευνοεί τον εκπαιδευτή, ξεχνώντας τις ανάγκες του εκπαιδευόμενου.

No related posts.