Η σιωπή των διανοουμένων

Στο πασίγνωστο βιβλίο του με τίτλο: «Η φάρμα των Ζώων», ο πολιτικός συγγραφέας George Orwell αναφέρει κάτι αξιοσημείωτο για τους συνάδελφους του συγγραφείς:  «Το γεγονός ότι το ενδιαφέρον ενός σκεπτόμενου ανθρώπου μπορεί να στρέφεται σε θέματα που δεν έχουν άμεση σχέση με τα πολιτικά και κοινωνικά προβλήματα του καιρού του, το θεωρώ, λιγότερο ανανδρία».

Ο λόγος – προφανώς – για την κάπως αμφιλεγόμενη παρουσία των διανοουμένων, αναφορικά με την τοποθέτηση και την κριτική τους στα κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα της χώρας. Ελάχιστοι είναι αυτοί που βγαίνουν δημοσίως, έχουν το θάρρος της γνώμης τους και προσπαθούν να εξηγήσουν τα αίτια αυτής της σήψης.

Σε διάφορα τηλεοπτικά κανάλια εμφανίζονται σχεδόν συνέχεια οι ίδιοι και οι ίδιοι άνθρωποι (πολιτικοί και μη) και το μόνο κάνουν είναι να επαναλαμβάνουν τα ίδια κλισέ, τις ίδιες ρητορικές μπαρούφες, κολακεύοντας τις μάζες αλλά χωρίς να θίγουν την ουσία των πραγμάτων.

Και επειδή η ισοπέδωση των πάντων δεν λύνει κανένα πρόβλημα, δεν μπορεί να παραβλέψει κανείς ότι είναι λίγες οι παρουσίες των διανοουμένων που βγαίνουν στα τηλεοπτικά στούντιο και ασκούν κριτική στον τρόπο αντιμετώπισης κρίσιμων καταστάσεων, όπως η τωρινή. Παράδειγμα ο φιλοφιλόσοφος – όπως του αρέσει να τον αποκαλούν – Στέλιος Ράμφος, ο οποίος με την ανάλυσή του θίγει τη ρίζα του ελληνικού δράματος που – όπως τονίζει συνεχώς – έγκειται στις εχθρικές σχέσεις  μεταξύ κράτους και πολιτών. Στο βιβλίο του: «Η λογική της παράνοιας» αναφέρει επιγραμματικά: «Εμείς φτιάξαμε ένα κράτος για να το αρμέγουμε και όχι να λειτουργούμε ως κράτος. Και το κράτος το υποδύεται η οικογένεια και το χωριό».

Κάποιοι θα ισχυριστούν ότι οι διανοούμενοι δεν σιωπούν αλλά ασφυκτιούν, όχι μόνο από την υποβάθμισή τους αλλά και από το πέπλο σιωπής που έχει επιβληθεί από όσους διαχειρίζονται επικοινωνιακά την «ημερήσια διάταξη» της πληροφόρησης. Είναι γεγονός ότι οι καλεσμένοι στις διάφορες εκπομπές με πολιτικό και κοινωνικό περιεχόμενο επιλέγονται με διάφορα κριτήρια, όπως το κατά πόσο οι απόψεις τους  δεν θίγουν τα συμφέροντα των ιδιοκτητών των καναλιών και των προστατευμένων πολιτικών προσώπων. Όμως, εν έτει 2013 η μετάδοση των ειδήσεων και πληροφοριών δεν γίνεται αποκλειστικά από την τηλεόραση και το ραδιόφωνο. Το διαδίκτυο έχει φέρει μια τεράστια αλλαγή στην ταχύτητα μετάδοσης ενός γεγονότος ή μιας είδησης. Αποτέλεσμα αυτής της προόδου είναι και η άνθιση των Blogs (χωρίς ιδιαίτερο κόστο), πολλά εκ των οποίων προσφέρουν ποιοτική και αντικειμενική πληροφόρηση. Έτσι, μπορεί η τηλεόραση να είναι ακόμα το πιο οικείο μέσο ενημέρωσης για πολλούς, όμως όποιος συγγραφέας ή διανοούμενος θέλει να εκφράσει τους προβληματισμούς του, υπάρχει τρόπος. Το θέμα είναι πόσοι το προσπαθούν.

Ο πρωτοπόρος στην ιστορία των διανοούμενων που έχει τολμήσει να αξιοποιήσει τις  δυνατότητες που προσφέρει το ιντερνέτ είναι ο γνωστός σε όλους Νίκος Δήμου, ο οποίος διατηρεί ακόμα το δικό του ιστότοπο.

«Η σιωπή των διανοουμένων μπροστά στα επικίνδυνα φαινόμενα του καιρού μας οφείλεται σε έναν συνδυασμό φόβου, βολέματος και εγωισμού. Κάποιοι αποφεύγουν να μιλήσουν και να εκτεθούν για να μη χάσουν τις θέσεις τις οποίες κατέχουν. Άλλοι μένουν προσηλωμένοι στο έργο τους, πιστεύοντας πως τίποτε έξω από αυτό δεν τους αφορά», ισχυρίζεται ο ποιητής Νάνος Βαλαωρίτης, δείχνοντας ακριβώς τον στρουθοκαμηλισμό που επικρατεί στο χώρο των γραμμάτων και τεχνών.

Μήπως οι περισσότεροι από μας προτιμούν να καταστραφούν από την κολακεία παρά να σωθούν από την κριτική;

No related posts.