Τι διαβάζουν οι άνθρωποι;

Το Βιβλίο είναι υλικός ή μη φορέας γραπτού, εικαστικού, ηχητικού, ή μηδενικού περιεχομένου. Βιβλίο αποκαλείται, επίσης, το σύνολο του περιεχομένου του αντικειμένου αυτού ως πνευματικό έργο. Με περισσότερες λεπτομέρειες, σήμερα παγκοσμίως ως βιβλίο νοείται η συνηθέστερη κατηγορία έντυπου αντικειμένου, στο οποίο απαντάται εξώφυλλο και περιεχόμενο σε συγκεκριμένο αριθμό σελίδων. Γενικά, αν και η ύπαρξη του βιβλίου χρονολογείται από την αυγή της ανθρώπινης ιστορίας, το έντυπο βιβλίο αποτελεί το κατεξοχήν μέσο διάδοσης της πληροφορίας από την εφεύρεση της τυπογραφίας από τον Γουτεμβέργιο έως και τις μέρες μας. Η αξία και το περιεχόμενο του βιβλίου συνδέθηκε περισσότερο με τη λογοτεχνία , την επιστήμη και τη θρησκεία.

 Φυσικά, ένα λογοτεχνικό βιβλίο μπορεί να σημαίνει πολλά περισσότερα. Ο όρος «Λογοτεχνία» αναφέρεται στα γραπτά και προφορικά προϊόντα του έντεχνου λόγου. Έτσι ένα εγχειρίδιο λογοτεχνίας είναι μια γνωστή και δοκιμασμένη πνευματική συντροφιά. Παράλληλα, η ανάγνωση λογοτεχνικού και δοκιμιακού λόγου αποτελεί μια αναμφισβήτητη πηγή μόρφωσης, καθώς διευρύνει το πνεύμα και ταυτόχρονα, επεκτείνει τους ορίζοντες του αναγνώστη, διεγείροντας τη φαντασία και ερεθίζοντας τις μυθοπλαστικές του ικανότητες. Ένα καλό βιβλίο αποτελεί πραγματική απόλαυση ενώ είναι τροφή για σκέψη. Παρόλα αυτά, η αναγνωσιμότητα στην Ελλάδα διατηρείται σε χαμηλά επίπεδα, μιας και πολλοί συνδέουν το διάβασμα με τη μελέτη, με αποτέλεσμα να το απαξιώνουν σαν να αντιπροσωπεύει όλα τα αρνητικά της εκπαίδευσης της χώρας.

Στη σύγχρονη εποχή, η σχέση του Έλληνα με το διάβασμα έχει γυρίσει οριστικά σελίδα από την περίοδο που τα βιβλία θεωρούνταν ακόμη και είδος οικιακής διακόσμησης.     Ωστόσο, οι Έλληνες εξακολουθούν να τα ανοίγουν σπάνια, για διασκέδαση και ψυχαγωγία. Οι κεντρικοί ήρωες του βιβλίου της ζωής της χώρας, δηλαδή οι μέσοι Έλληνες και Ελληνίδες αναγνώστες και αναγνώστριες βιβλίων, είναι γύρω στα 45, απόφοιτοι λυκείου ή πανεπιστημίου, μισθωτοί και έχουν ως πρώτη προτίμησή τους την ελληνική λογοτεχνία. Tο προφίλ αυτό δεν σχετίζεται παρά με το 60% των Ελλήνων, καθώς σύμφωνα με τις τελευταίες διαθέσιμες έρευνες, το 40% και πλέον δεν διαβάζει ποτέ.

H κατάσταση είναι ακόμη χειρότερη -για όσους θεωρούν το διάβασμα αρετή-, αν αναλογιστεί κανείς ότι οι σχετικές έρευνες συμπεριλαμβάνουν στους αναγνώστες και τα άτομα άνω των 15 ετών, για τα οποία το διάβασμα είναι αναγκαία συνθήκη (μαθητές λυκείου ή φοιτητές), αλλά και αυτούς που διαβάζουν μονάχα ένα βιβλίο το χρόνο. Kοντολογίς, οι πραγματικοί αναγνώστες, δηλαδή αυτοί που διαβάζουν συστηματικά κοντά στα 10 βιβλία το χρόνο, είναι πολύ λιγότεροι. Oι έρευνες τους υπολογίζουν στο περίπου 10% του πληθυσμού. Γράψε καταστροφή (!).

Γιατί μένουμε αδιάβαστοι όμως και γιατί τα βιβλία στις βιβλιοθήκες πολλών Eλλήνων γεμίζουν σκόνη και κιτρινίζουν, χωρίς ποτέ να τους επιτρέπεται να ξεδιπλώσουν τις αρετές τους ; Φαινομενικά, ο σύγχρονος τρόπος ζωής δημιουργεί έναν ασφυκτικό κλοιό έλλειψης χρόνου, εντός του οποίου το βιβλίο θεωρείται πολυτέλεια. Eπιπλέον, το κόστος των βιβλίων -μεσούσης της δύσκολης οικονομικής συγκυρίας για τα μέσα και τα χαμηλά στρώματα-, οι πολλές ώρες τηλεθέασης και η έλλειψη της σχετικής κουλτούρας φαίνεται να είναι οι πιο σημαντικοί ανασχετικοί παράγοντες. Aξιοσημείωτο χαρακτηριστικό του ελληνικού αναγνωστικού κοινού είναι το ότι όσο μεγαλώνει σε ηλικία, τόσο λιγότερο ανοίγει βιβλίο.

Από την άλλη μεριά, η ανάγνωση λογοτεχνικών βιβλίων μέσα σε χαρακτηριστικά παραδείγματα αστικού τρόπου ζωής έχει αρχίσει πλέον να γίνεται ένα νέο είδος μόδας, κυρίως με εκπροσώπους από τη νέα γενιά. Με διαφορετική διατύπωση, λόγος γίνεται για μια ενιαία «Υπόγεια Βιβλιοθήκη». Άλλωστε, η πιο βαρετή διαδρομή περνάει σε δευτερόλεπτα μ’ ένα ωραίο βιβλίο. Με θεμελιώδη άξονα τη συνήθεια αυτή, σε όλο τον κόσμο μέσα από το διαδίκτυο δημιουργούνται ομάδες με στόχο να καταγράφουν τι διαβάζουν οι επιβάτες στα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς. Πού, πότε, ποιο βιβλίο, τίνος συγγραφέα. Ει δυνατόν, και μια στοιχειώδη περιγραφή του αναγνώστη (φύλο, ηλικία). Γιατί το κάνουν αυτό; Από καθαρή περιέργεια.

Επομένως, ας αναρωτηθούμε κι εμείς… Τί διαβάζουν οι άνθρωποι σε τρένα και λεωφορεία ; ή πιο γενικά… Τί διαβάζουν οι άνθρωποι ; Υπάρχουν σήμερα άνθρωποι που διαβάζουν ;  Η απάντηση ; Βέβαια και υπάρχουν ! Υπάρχουν παντού ανάμεσά μας, στη βιβλιοθήκη, στο διάδρομο αναμονής του μετρό, στη γωνία του καφέ, στον οδοντίατρο, στο παράθυρο του δωματίου σου. Και δεν πρόκειται για μίζερες μοναχικές φυσιογνωμίες. Οι αφηγήσεις τους είναι πλούσιες, το υποστηρικτικό καστ χρωματιστό και η γραμματοσειρά τους πάντα έντονη.

Συνοψίζοντας, οι σύγχρονες και πολιτισμένες κοινωνίες χαρακτηρίζονται από αντιθέσεις που δυσχεραίνουν την ανθρώπινη πραγματικότητα. Η ανάπτυξη και η εξέλιξη της τεχνολογίας, με όλα της τα θετικά και τα αρνητικά της, η πρόοδος της επιστήμης, η καπήλευση της θρησκείας, ο έκδηλος καταναλωτισμός και ο υλικός ευδαιμονισμός, η βία και εγκληματικότητα απομακρύνουν τον άνθρωπο από το πνεύμα του. Ο μόνος, ίσως, τρόπος για να έρθουμε πάλι σε επαφή με αυτή την αθωότητα, μέσα σε ένα περιβάλλον αμάθειας και επιπολαιότητας, είναι μέσα από ένα βιβλίο…

No related posts.