Greenhouse effect

Κάθε χρόνο, κάθε καλοκαίρι, με όλο και πιο ατίθαση συχνότητα και πάθος, ο αγαπημένος μας καιρός ούτε αίθριος ούτε δροσερός ούτε συννεφιασμένος ούτε τίποτα που να παραπέμπει σε μία θερμοκρασία χαμηλότερη των 20 βαθμών Κελσίου δεν καταλήγει να είναι. Πραγματικά, συμμερίζομαι κάθε παραμικρό και παραφουσκωμένο λογαριασμό της Δ.Ε.Η. που ρημάζουν τα κλιματιστικά και οι ανεμιστήρες. Και συμπονώ βαθύτατα όσους δεν διαθέτουν τα εν λόγω μηχανήματα, ή λόγω δυστυχήματος τα «κατακρεούργησαν». Σας στέλνω δροσερή θετική ενέργεια από τα βάθη της καρδιάς μου, αν και δεν σας το κρύβω μέχρι να φτάσει θα ζεματάει!

Ναι, λοιπόν, φίλες και φίλοι, καρδιές καμένες και επιδερμίδες καψαλισμένες, σας πληροφορώ ότι έχει υπολογιστεί ότι κάθε χρόνο η θερμοκρασία της ατμόσφαιρας αυξάνεται με ρυθμό 0,3%, γεγονός που σημαίνει ότι μέχρι το 2040 η μέση θερμοκρασία του πλανήτη μας θα έχει αυξηθεί κατά 5 βαθμούς Κελσίου. Αυτό πραγματικά ακούγεται απλό και κοινό, ίσως και σχεδόν ανάξιο προσοχής. Ωστόσο, αυτή η μικροσκοπική κλιματική αλλαγή διαταράσσει περιβαλλοντικές ισορροπίες που πολλές φορές οδηγούν σε εξαφάνιση ειδών, αυξανόμενα και ήδη αυξημένα κρούσματα πυρκαγιών και φυσικά, στο πλέον δημοφιλέστατο λιώσιμο των πολικών πάγων. Οι επιπτώσεις όλων αυτών είναι λίγο πολύ γνωστές σε μικρούς και μεγάλους. Πλημμύρες, υπερπληθυσμός, πείνα, πολέμοι και διάφορα δεινά. Όλα εξαιτίας ενός καύσωνα που νιώθουμε στο πετσί μας, όμως, εθελοτυφλούμε, όταν πρόκειται να αντιμετωπίσουμε τις συνθήκες με ρεαλισμό. Παρόλο που έχουμε 2013! Παρόλο που η καταστροφή μας, σύμφωνα με πολλούς φανατισμένους, είναι επικείμενη. Αλήθεια αναρωτιέμαι… Κανείς δε σκέφτεται γιατί κάνει τόση ζέστη;

Η απάντηση -ή τουλάχιστον η κατεξοχήν “πρωταγωνίστρια” απάντηση- βρίσκεται σε εγχειρίδια, ενημερωτικά φυλλάδια και σχολικά βιβλία ήδη από τη δεκαετία των ριζοσπαστικών ‘90s. Πρόκειται για το, εξίσου με το λιώσιμο των πάγων της Ανταρκτικής, δημοφιλέστατο «φαινόμενο του θερμοκηπίου», μία ορολογία που μας σύστησε ο Γάλλος Μαθηματικός Φουριέ το 1822, θεωρώντας πως ο μηχανισμός με τον οποίο αυξάνεται η θερμοκρασία της ατμόσφαιρας είναι παρόμοιος με αυτόν που λογοδοτεί για τις εσωτερικές συνθήκες ενός θερμοκηπίου. Δηλαδή και στις δύο περιπτώσεις υπάρχει ένα είδος αέρα που θερμαίνεται από τις ηλιακές ακτίνες και παγιδεύεται μέσα στο αντίστοιχο περιβάλλον (βιόσφαιρα, εσωτερικό θερμοκηπίου), αφού πρώτα διεισδύσει σε αυτό (είτε από την ατμόσφαιρα είτε από το τζάμι αντίστοιχα), προκαλώντας αύξηση της θερμοκρασίας.

Ο παραλληλισμός του ήταν εύστοχος, ωστόσο το φαινόμενο του θερμοκηπίου ακολουθεί έναν περισσότερο πολύπλοκο αλγόριθμο ως προς το πώς προκαλείται. Ας ξεκινήσουμε από τα βασικά. Υπάρχει μια τεράστια, μετέωρη μπάλα φωτός και ασύλληπτης θερμότητας εκεί πάνω στον ουρανό που ονομάσαμε ήλιο. Η μπάλα αυτή ρίχνει συνεχώς κύματα από φως και θερμότητα προς κάθε κατεύθυνση. Εμάς μας νοιάζουν αυτά που πέφτουν πάνω μας. Ο πλανήτης Γη απορροφά ένα μέρος αυτής της «κυματικής» ακτινοβολίας. Θα έχετε όλοι ακούσει, φαντάζομαι, για τη φωτοσύνθεση! Ένα άλλο μέρος της ακτινοβολίας ανακλάται πίσω στην ατμόσφαιρα με τη μορφή υπέρυθρης ακτινοβολίας, ένα μέρος της οποίας και πάλι απορροφάται από περαστικά ρεύματα διοξειδίου του άνθρακα και υδρατμών. Όλη η υπόλοιπη ακτινοβολία φεύγει πίσω στα άδυτα του γαλαξία και γλιτώνουμε την υπερθέρμανση. Έτσι, η απαραίτητη ηλιακή ενέργεια έχει δεσμευτεί από τους ένοικους οργανισμούς της Γης και τα επίπεδα θερμοκρασίας της συντηρούνται σε ήπιες διακυμάνσεις που να επιτρέπουν και να ευνοούν τη ζωή.

Ο λαμπρός ανθρώπινος νους, όμως, έλαμψε τόσο που η χρήση του έγινε κατάχρηση. Οι ενεργειακές ανάγκες του αγχωμένου μας «πολιτισμού» απαίτησαν κι άλλο. Περισσότερη τσιμεντοποίηση, αστικοποίηση, αποψίλωση και βιομηχανική καύση ορυκτών καυσίμων, συστατικά στοιχεία για ένα αξιοπρεπέστατο περιβαλλοντικό πρόβλημα. Σε συνεργασία, λοιπόν, οι παραπάνω παράγοντες προκάλεσαν αύξηση του διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα, με αποτέλεσμα να απορροφάται περισσότερη υπέρυθρη ακτινοβολία από όση ήταν εξαρχής επιθυμητή. Κι έτσι, το ζεστό αυτό «αεράκι» καταλήγει εγκλωβισμένο στα επίπεδα όπου ζούμε, αναπνέουμε και συνυπάρχουμε. Αυτή είναι η ιστορία του φαινομένου του θερμοκηπίου.

Συμπεραίνουμε όλοι, ελπίζω, ότι εάν κάποιος πρέπει να κατηγορηθεί για τους εκάστοτε λογαριασμούς της Δ.Ε.Η. και για την αφόρητη ζέστη που χτυπάει πυρακτωμένο κόκκινο, σίγουρα είμαστε εμείς οι ίδιοι. Και αν δεν ξεκινήσουμε τις γκρίνιες, αρκετά όμως ώστε αυτές με τη σειρά τους να ακουστούν και να εισακουστούν, δέντρα θα κόβονται, αέρια θα διοχετεύονται στην ατμόσφαιρα και οι μύτες μας θα γεμίζουν τοξικό CO2. Ο άνθρωπος δάμασε τη φύση για να την κάνει υπηρέτριά του, έλα μου, όμως, που είναι ατίθαση. Μην περιμένετε το μέλλον να δείξει. Αντιθέτως, ας διεκδικήσουμε το δικαίωμα επιλογής ενός σωστού μέλλοντος για τις επόμενες γενιές. Ξεκινώντας από τώρα…

No related posts.