Μιχαήλ – Αλέξανδρος Μαλαχιάς: «Η ζωή που μοιράζεται… αυτό είναι «Το Πικραμύγδαλο»»

Ένα όμορφο ταξίδι εσωτερικής αναζήτησης, διανθισμένο με φιλοσοφικές, κοινωνιολογικές, πολιτικές, ηθογραφικές και ψυχολογικές όψεις καθώς και ψήγματα μιας βασανιστικής αλλά και ρομαντικής πραγματικότητας, επιχειρεί ο Μιχάλης – Αλέξανδρος Μαλαχιάς στο πρώτο του μυθιστόρημα, υπενθυμίζοντας στον αναγνώστη όσα – ίσως – σκέφτηκε κάποτε αλλά αργότερα τα ξέχασε ή τα προσπέρασε, τοποθετώντας τα στη σφαίρα της ουτοπίας… μην έχοντας το θάρρος να παραδεχτεί πως δεν έψαξε αυτό που πραγματικά αξίζει περισσότερο στον κόσμο…

–  Πώς προέκυψε η συγγραφή αυτού του τόσο ξεχωριστού βιβλίου ;
–  Ξεκίνησα να γράφω «Το Πικραμύγδαλο» όταν εργαζόμουν ως αγροτικός ιατρός στην Ικαρία, το συνέχισα ως ασκούμενος χειρουργός στην Κυπαρισσία και το ολοκλήρωσα ως ορθοπεδικός στο Μαίναλο, στην Τρίπολη, στο Ροεινό. Επί τέσσερα χρόνια κανείς δεν ήξερε ότι γράφω. Το έγραψα, ενδεχομένως, γιατί ήθελα να βγάλω αυτά που φύτευα μέσα μου εν είδει ψυχοθεραπείας. Ίσως αρχικά επέδρασε κάποιο «ψώνιο» ή κάποια πίστη σε κάποιο υποτιθέμενο ταλέντο ή ακόμα και κάποιο στοιχείο υποκλινικής μανίας. Πολλά κάποια, τίποτα σίγουρο. Σε κάθε περίπτωση ήταν μια εσωτερική ανάγκη που κάπως έπρεπε να ικανοποιηθεί. Γι’ αυτό και έγραψα το εν λόγω βιβλίο με αυτό τον τρόπο – κάποιοι τον χαρακτηρίζουν ιδιαίτερο, ίσως και δύσκολο – θεωρώντας πως το κάνω μόνο για μένα. Άλλωστε, κατά τη διάρκεια της συγγραφής δεν πέρασε ούτε για μια στιγμή από το μυαλό μου πως «Το Πικραμύγδαλο» θα μπορούσε να διαβαστεί από κάποιους κάπου κάποτε… Πολύ αργότερα, σκέφτηκα πως ίσως θα μπορούσε να βγει στο φως για όσους επιθυμούν να καταπιαστούν με κάτι που απαιτεί πραγματικά… την ανάγνωση.

–  «Το Πικραμύγδαλο» συγκεντρώνει στοιχεία πολλών διαφορετικών λογοτεχνικών ρευμάτων καθώς και διακριτών επιστημονικών κλάδων. Πόσο αυθόρμητη ήταν τελικά η συγγραφή του ;
–  Το συγκεκριμένο μυθιστόρημα προδίδει τις επιρροές που δέχτηκα είτε από δασκάλους μου – οποιασδήποτε επιστήμης από αυτές που έχω μελετήσει – είτε από μυθιστορήματα που έχω διαβάσει είτε από βιώματα που θέλοντας και μη με σημάδεψαν. «Το Πικραμύγδαλο» έχει εγκατεσπαρμένες ίνες νεανικής υπαρξιακής αναζήτησης του Έσσε, δείγματα λατινοαμερικάνικης γραφής του Λιόσα, ίχνη του Μαχφούζ αναφορικά με το ταξίδι προς τα έσω, κόκκους ρώσων κλασσικών, ρεαλιστικά στοιχεία στα πρότυπα του Μπαλζάκ, πτυχές κοινωνιολογικής γραφής του Ζολά,  τη βάσανο του Κάφκα, σουρεαλιστικές και μεταφυσικές λεπτομέρειες, κ.ά.. Σίγουρα, «Το Πικραμύγδαλο» έχει πολλά επίπεδα αφού μοιάζει με ανθρωπολογικό, με κοινωνιολογικό, με μεταμοντέρνο, με ερωτικό, με ολικό μυθιστόρημα, με δοκίμιο ενώ παράλληλα συνδυάζει τη λογική των συγκοινωνούντων δοχείων, της εγκιβωτισμένης διήγησης, του flash back και της κάμερας που γυρίζει γύρω από τους ήρωες και τους φωτίζει σταδιακά αλλά εν τέλει, ολόπλευρα. Είναι γεγονός πως στη αρχή έχει μια πολύ αυστηρή δομή, αργότερα η διήγηση πυκνώνει και ρέει με τρόπο που το ένα πρόσωπο μπαίνει μέσα στο άλλο και αυτό πραγματικά είναι κάτι που, τώρα που το αναλογίζομαι, στιγμές – στιγμές, έμοιαζε να μην το έλεγχα απόλυτα, αλλά να αυτονομούνταν. Φυσικά, πέραν όλων αυτών, μέσα σε χρονικό διάστημα τεσσάρων χρόνων άλλαξα τοποθεσίες και συναναστροφές και ως εκ τούτου τα βιώματά μου πέρασαν μέσα στο λόγο μου. Όπως και να έχει όμως, «Το Πικραμύγδαλο» είμαι εγώ ο ίδιος.

–  Αφηγείσαι τις ιστορίες των ηρώων, θέτοντάς τους σε πρώτο πλάνο και αναγκάζοντάς τους να μιλήσουν οι ίδιοι. Τελικά, ζεις την ιστορία του γιατρού ή κρύβεσαι πίσω από όλους τους ήρωες σου ;
–  Δεν υπάρχει ένας κεντρικός ήρωας στο «Πικραμύγδαλο». Όλα ξεκινούν σε ένα δωμάτιο ανάκρισης όπου ένας – κατά κόσμον – τρελός, κατηγορούμενος για ανθρωποκτονία, προσπαθεί να πείσει για την αθωότητά του, εξιστορώντας τις ημέρες και τα έργα ενός νεαρού γιατρού που εγκαθίσταται σε μια μικρή επαρχιακή πόλη – χωρίς ρολόγια αλλά με μεγάλα και ανομολόγητα μυστικά και πάθη, με στόχο να υπηρετήσει την επιστήμη του αλλά και να βρει το νόημα της ζωής – αν υπάρχει τέτοιο. Σίγουρα, νιώθω πιο κοντά στο γιατρό φύσει και θέσει αλλά επιλέγω συνειδητά το πρώτο ενικό πρόσωπο, εξιστορώντας τις περιπέτειες της ζωής κάθε ήρωα με τη δική του φωνή. Δεν κρύβω πως κομμάτια από μένα υπάρχουν σε όλα τα έμψυχα και τα άψυχα που εμφανίζονται και εξαφανίζονται στο πλαίσιο τόσο της αφήγησης όσο και της πλοκής. Βέβαια, στην κοινωνιολογική όψη του μυθιστορήματος αυτού χρησιμοποιείται η «κοινωνιολογική φαντασία», χάρις στην οποία κάθε άνθρωπος, κάθε ατομική ή συλλογική δράση, κάθε σκέψη φωτίζεται διαλεκτικά και συγκρουσιακά, προκειμένου να αναζητήσει τα βαθύτερα αίτια διαμόρφωσης της στους θεσμούς κοινωνικοποίησης αλλά και να επιβεβαιώσει τη θεωρία του Φουκώ, με βάση την οποία ό,τι είσαι ή ό,τι έχει διαμορφωθεί ακόμα και πριν γεννηθείς εσύ, …απλά δεν είσαι εσύ, παρά μόνο ως χνάρι της κοινωνίας.

–  Για να επαναστατήσει απέναντι σε μια κοινωνία που δεν λειτουργεί ορθολογικά ή που λειτουργεί ελεγχόμενη δημιουργείται, λοιπόν, η Σέχτα της μικρής πόλης – ιδεότυπου ;
–  Η αφανής αυτή επανάσταση μιας ομάδας πραγματικών ή μη ονειροπόλων δεν έχει σχέση με την έννοια της επανάστασης για την οποία κάνουν λόγο πολλοί σήμερα. Δεν θέλει να χυθεί αίμα γιατί έτσι θα μπει κατευθείαν στη νόρμα και οι ισχυροί θα μπορέσουν να την παρακολουθήσουν, να την χειραγωγήσουν, να την πολεμήσουν και τελικά, να την εξουσιάσουν. Αντιθέτως, η σέχτα αυτή δρα σε πλαίσια αντιδιαφωτιστικά, αν και εν τέλει καταλήγει σε αποτυχία, όπως συνήθως συμβαίνει με όλες οι επαναστάσεις, καθώς γιατί δεν μένει πιστή στους αρχικούς σκοπούς της… μιας και οι άνθρωποι μοιραία φθείρονται. Άλλωστε, είναι γεγονός πως η κοινωνία και τα άτομα που την απαρτίζουν αλλάζουν με ρυθμούς και τρόπους που ίσως ποτέ δεν θα μπορέσει κανείς να ελέγξει ή να εξουσιάσει πραγματικά. Σε κάθε περίπτωση, πιστεύω σε μια επανάσταση που θα βασίζεται σε ριζική αλλαγή των κοινωνικοποιητικών θεσμών, γεγονός που εκ των πραγμάτων παραπέμπει σε ουτοπία. Πώς όμως θα καταφέρεις να φτιάξεις κάτι υγιές, αν στηριχθείς σε μια ψευδή συνείδηση ;

–  Άραγε πόσο μπορεί ένας ονειροπόλος να αντέξει ένα σύστημα μη λειτουργικό και μια κοινωνία ομογενοποιημένη ;
–  Συνήθως δεν μπορεί να επιβιώσει για πολύ μέσα σε ένα τέτοιο πλαίσιο, με αποτέλεσμα να οδηγείται είτε στον κλήρο είτε στην τρέλα είτε στη γραφική περιθωριοποίηση. Κάποιοι που καταφέρνουν να ανταπεξέλθουν διαθέτουν πυξίδες που τους καθοδηγούν, έτσι ώστε να φιλοσοφούν τα πράγματα και να προσπαθούν να τα ανατρέψουν με όποιο μέσο διαθέτουν. Άλλωστε , δεν υπάρχει μια αλήθεια αλλά πολλές αλήθειες. Το ζήτημα είναι πώς θα φτάσει κανείς στη δική του αλήθεια. Μέσα από τις αισθήσεις του ; Μέσα στην απόλυτη απομόνωση ; Ενδοσκοπώντας ; Προσπαθώντας να ανακαλύψει την τελειότητα των πραγμάτων ; Ή εν τέλει, αυτό που έχει σημασία είναι μόνο η επιβίωση και η συνειδητοποίηση της φθοράς και του θανάτου από τον οποίο κανείς δεν μπορεί να ξεφύγει ; Η οποιασδήποτε μορφής εξουσία έχει συμφέρον να κρατά τους ανθρώπους στο σκοτάδι ή να τους παρατά μπερδεμένους, χωρίς εσωτερικούς μπούσουλες, αλήθειες φραγμούς στη μαζοποίηση τους. Το δύσκολο είναι, λοιπόν, να υπερπηδήσει κανείς όλα τα εμπόδια που θα βρεθούν μπροστά του σε αυτό το δύσκολο αλλά ουσιαστικό ταξίδι ενδοσκόπησης και να καταφέρει εν τέλει να κάνει το ανάποδο του ανάποδου – δηλαδή, το ίσιο – αφού συγκρουστεί με τις εξουσίες που δεν φαίνονται με την πρώτη ματιά αλλά αναδεικνύονται ως οι πλέον ισχυρές.

–  Μήπως όμως αυτή η διαδικασία υποκρύπτει και ένα αίσθημα ανικανοποίητου ;
–  Θεωρώ πως δεν υπάρχει ευτυχία και δυστυχία. Όλα είναι φευγαλέες στιγμές και αυτό προσπαθεί να αποδείξει «Το Πικραμύγδαλο»… να φωτίσει ακριβώς αυτές τις στιγμές μέσα από μια πορεία αναζήτησης, κατά τη διάρκεια της οποίας συνειδητοποιείς το καλό και το κακό… και ξαναγυρίζεις στην αίσθηση και στον κόσμο που βιώνεις μακριά από θεωρίες… και βρίσκεις μια αλήθεια κοντά σε εσένα αλλά παράλληλα, ανακαλύπτεις τις πολλαπλές πραγματικότητες… και διαπιστώνεις πως είσαι σκλάβος των επιθυμιών σου ενώ δεν επαναστατείς, αν και καταλαβαίνεις πως δεν είσαι απλώς συναισθήματα και βιώματα αλλά και σκέψεις υψηλές… στις οποίες φυσικά, φτάνεις μόνο σε συνθήκες απώλειας και πληγής, όταν δηλαδή ζεις τη ζωή όπως είναι. Το βασικό, βέβαια, είναι να ζεις. Από τη στιγμή όμως που εγκλωβίζεσαι και συμβιβάζεσαι, δέχεσαι συνεχώς ήττες απέναντι στον εαυτό σου και βιώνεις μικρούς θανάτους. Άρα, οφείλεις να ζεις ελεύθερος… και αξιοπρεπώς να αξιολογείς τις επιλογές σου… και να τολμάς να πεις τι θες και τι όχι… και να φτάνεις κάπου και να γυρίζεις ξανά στην αρχή, όντας τόσο τίμιος με τον εαυτό σου ώστε να παραδεχτείς πως ενδεχομένως έχεις κάνει ένα λάθος ζωής. Όπως είναι προφανές, κάτι τέτοιο μπορούν να το καταφέρουν μόνο οι τρελοί, οι απομονωμένοι ή κάποιοι με ισχυρότατη προσωπικότητα που εν τέλει, καταφέρνουν να φτάσουν σε μια παροδική ισορροπία.

–  Τι είναι, λοιπόν, αυτό που αξίζει περισσότερο στον κόσμο ;
–  Δεν νομίζω πως μπορώ με βεβαιότητα να πω ότι το γνωρίζω. Οι άνθρωποι, όλοι εμείς είμαστε ατελείς προσωπικότητες που εγκλωβιζόμαστε στα λάθη μας και τα προβλήματά μας. Κυνηγάμε πράγματα υλικά. Δεν ξέρω πόσοι και ποιοι είναι αυτοί που πραγματικά ψάχνουν την αλήθεια ή έστω ενδιαφέρονται γι’ αυτήν. Χρειάζεται αυτοπειθαρχία και αυτοέλεγχος για να μπορέσουμε να επιβιώσουμε μέσα σ’ έναν κόσμο όπου η διαπροσωπική επαφή έχει δηλητηριαστεί, όπου οι άνθρωποι νιώθουν ελεύθεροι αλλά δεν ξέρουν τι να την κάνουν την ελευθερία τους, όπου οι σχέσεις αλληλοεπηρεάζονται και φθείρονται σε βαθμό που πληγώνουν θανάσιμα, όπου το ισχυρό φύλο μοιάζει εντελώς ανίσχυρο μπροστά στο κατ’ επίφαση ανίσχυρο, όπου κοινωνίες ολόκληρες ζουν με την κουλτούρα της φτώχειας, όπου οι περισσότεροι τείνουν να προσπερνούν τα όνειρά τους, κάνοντας εκπτώσεις ή απλώς, μην έχοντας το θάρρος να δουν τα πράγματα με μάτια παιδικά, προσαρμόζονται ή άλλως, ζουν μέσα στη συνήθεια, το λάθος, το ψέμα, την ψευδαίσθηση, θεωρώντας πως αυτή είναι η αληθινή ζωή. Μήπως όμως …είναι ; Σε κάθε περίπτωση, είμαι πεπεισμένος πως για να μπορέσει να ανακαλύψει κανείς τι είναι αυτό που αξίζει περισσότερο στον κόσμο, πρέπει να βρει τη χρυσή τομή, να μπορέσει να ζήσει ελεύθερος χωρίς να χάνει την κοινωνική του έννοια, έχοντας προηγουμένως απωθήσει όλους τους περισπασμούς και καταφέρει να δει τον εαυτό του γυμνό στο φως της κόκκινης σκιάς.

«Το Πικραμύγδαλο» μοιάζει μ’ ένα μοναδικής αισθητικής έργο τέχνης, ο δημιουργός του οποίου δούλεψε τη λεπτομέρεια στην κάθε πρόταση, στην κάθε φράση, ακόμα και στην κάθε λέξη. Εξαιρετικές εικόνες και ασύλληπτες περιγραφές, σύμβολα που δοκιμάζουν την κριτική σκέψη του αναγνώστη, μεταφορές που μαγεύουν, αλήθειες που συγκλονίζουν, συνθέτουν ένα απαράμιλλης λογοτεχνικής αξίας πόνημα.  Άλλωστε, «Για να πετύχει ο άνθρωπος κάτι, οσοδήποτε απειροελάχιστο κι αν είναι αυτό, πρέπει να δουλέψει μια έμμονη ιδέα». Αυτό, έκανε και ο συγγραφέας του ιδιαίτερα δομημένου αυτού μυθιστορήματος, σε μια προσπάθεια να αποκρυπτογραφήσει τις παντός είδους σχέσεις που βιώνει ο άνθρωπος μπαίνοντας στο «παίγνιο της ζωής», τον ελιγμό που πρέπει να κάνει, αναμετρώντας τις δυνάμεις του σε μια μάχη με τον ίδιο του τον εαυτό… προκειμένου να γίνει αυτό που επιθυμεί ή αυτό που αντέχει να γίνει.

…Γιατί κανείς δεν ξέρει αν το κομμάτι της ύπαρξής μας που χάθηκε, υπήρξε πραγματικά ή θα υπάρξει κάποτε…

 

Ο Μιχαήλ – Αλέξανδρος Μαλαχιάς γεννήθηκε το 1982 στην Αθήνα. Σπούδασε στην Ιατρική Σχολή Αθηνών και εργάζεται στην Πανεπιστημιακή Ορθοπεδική Κλινική του Κωνσταντοπούλειου Νοσοκομείου «Αγία Όλγα». Εισήχθη με κατατακτήριες εξετάσεις στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης της Νομικής Σχολής Αθηνών από το οποίο και αποφοίτησε. Από το Φθινόπωρο του 2011 φοιτά στο Τμήμα Κοινωνιολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου, θεωρώντας πως η Κοινωνιολογία είναι μια οπτική του κόσμου που τον εκφράζει απόλυτα. Ο ίδιος έχει συμμετάσχει στην εκπόνηση και συγγραφή πολυάριθμων ιατρικών μελετών ενώ «Το Πικραμύγδαλο» αποτελεί το πρώτο του μυθιστόρημα που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ιωλκός.

 

«Το Πικραμύγδαλο» θα παρουσιαστεί μ’ έναν ιδιαίτερο τρόπο την Τρίτη, 9 Απριλίου 2013 και ώρα 9:30, στο Salon de Bricolage (Αλωπεκής 9, Κολωνάκι).

No related posts.