Επιθεώρηση Τέχνης…  επί του πολιτισμού Mar20

Θεματικη

ΠΟΤΕ ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ;

Σχετικα αρθρα

Μοιρασου το!

Επιθεώρηση Τέχνης… επί του πολιτισμού

To εξώφυλλο του Γιάννη Παρασκευαΐδη για το τεύχος του Ιανουαρίου του 1964

1954: Πέντε μόλις χρόνια από τον τερματισμό του ελληνικού Εμφυλίου. Οι νικητές του ανοικοδομούν την Ελλάδα, θέτοντας τις βάσεις για τη «νέα κουλτούρα» που παρέλαβαν οι επόμενοι. Η πνευματική δραστηριότητα βρίσκεται σε βαθιά ύφεση, με τη λογοκρισία να είναι πανταχού παρούσα έχοντας ως σαφή στόχο την διατήρηση της εθνικοφροσύνης. Στο φόντο αυτό γεννιέται η «Επιθεώρηση Τέχνης» και αλλάζει στις ισορροπίες  του πολιτισμού στη μετεμφυλιακή Ελλάδα. Το περιοδικό που οραματίστηκαν μερικοί νέοι και τολμηροί αριστεροί διανοούμενοι της εποχής και που επρόκειτο να μείνει στην ιστορία ως το πιο σοβαρό και πλήρες εγχείρημα του χώρου των τεχνών και του πολιτισμού. Αλλά και το περιοδικό που πολεμήθηκε έντονα τόσο από το επίσημο κράτος όσο και από την διαφωνούσα Αριστερά. Η Επιθεώρηση Τέχνης άντεξε για σχεδόν 13 χρόνια στις διώξεις και τις πολιτικές πιέσεις, χάρη στην εθελοντική υποστήριξη που είχε από τους επώνυμους ή και ανώνυμους συνεργάτες της. Τον Απρίλιο του 1967 η χούντα τη θέτει σε απαγόρευση και έκτοτε δεν επανεκδίδεται.

Μια ομάδα ανθρώπων με ευαισθησία στις τέχνες – μεταξύ των οποίων και ο Μίκης Θεοδωράκης – αποφασίζουν το καλοκαίρι του 1954 να κάνουν αίτηση χορήγησης άδειας εκδόσεως μηνιαίου περιοδικού. Την αίτηση καταθέτει ο νεαρός αρχιτέκτονας Νίκος Σιαπκίδης στη Γενική Διεύθυνση Τύπου, μιας και ήταν ο μόνος που δεν είχε φάκελο στην Ασφάλεια και είχε το δικαίωμα αυτό. Άνθρωποι που σύχναζαν στην παλιά Κινηματογραφική λέσχη της οδού Αριστοτέλους, απαρτίζουν την αρχική συντακτική επιτροπή που πέφτει με μανία στη δουλειά. Μεταξύ αυτών ο Γιώργος Παπαλεονάρδος (που εργαζόταν και στον «Ανεξάρτητο Τύπο») και ο ποιητής Τάσος Λειβαδίτης. Πολύ αργότερα εντάσσονται στους συνεργάτες ο Μανώλης Γλέζος και ο Λεωνίδας Κύρκος. Ωστόσο η συντακτική επιτροπή παρέμεινε για αρκετά χρόνια ανώνυμη, ώστε να αποφεύγεται η προβολή όλων των μελών εκτός από αυτό του διευθυντή και αργότερα ιδιοκτήτη Νίκου Σιαπκίδη.

Τη θεματολογία συντελούσαν πολιτικά και εικαστικά θέματα, αφιερώματα σε καλλιτέχνες αλλά και άρθρα ποιητών, συγγραφέων και συνθετών που μιλούσαν για διάφορα φλέγοντα ζητήματα. Οπωσδήποτε τα ποιήματα και τα λογοτεχνικά κείμενα που δημοσίευε το περιοδικό είχαν έντονο και συχνά σαφή ιδεολογικό χρώμα. Συνεπώς, αν κάποιος ήθελε να εκφράσει μια διαφορετική άποψη, έπρεπε να κινηθεί πολύ προσεκτικά, αν ήθελε να μην παρεξηγηθεί από το κύριο σώμα της αριστεράς. Από την άλλη, όπως ήταν φυσικό, η έκδοση μπήκε στο στόχαστρο του μηχανισμού της χούντας. Συγκεκριμένα τον Οκτώβριο του 1957 ο διευθυντής και ο αρχισυντάκτης του περιοδικού κάθονται στο ειδώλιο του κατηγορουμένου μαζί με συνεργάτες όπως οι ποιητές Γιάννης Ρίτσος και Νικηφόρος Βρεττάκος. Η κατηγορία ήταν ότι σε προηγούμενο τεύχος, δεν αναφερόταν τίποτα για την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου, ώστε να τιμηθούν οι ήρωες του ’40. Συνολικά έχουν κυκλοφορήσει 146 τεύχη της «Επιθεώρησης Τέχνης», ενώ το τεύχος 147 δεν κυκλοφόρησε ποτέ, καθώς καταστράφηκε από την Ασφάλεια στο τυπογραφείο.

Το τεύχος 65 τον Ιανουάριο του 1962 φιλοξένησε έναν πίνακα του Πικάσο

Σήμερα κάθε τεύχος από εκείνη την εποχή θεωρείται συλλεκτικό και δεν είναι λίγοι αυτοί που θα ήθελαν ένα στη βιβλιοθήκη τους. Όμως είναι δυσεύρετα στα παλαιοπωλεία και άρα πανάκριβα. Πρόκειται για ένα χώρο έκφρασης μιας άλλης εποχής που θα μπορούσε να μας δώσει πολλά στοιχεία για τις τότε πολιτιστικές συνήθειες των ανθρώπων. Στην διεύθυνση http://www.sarantakos.com/et.html μπορεί κανείς να βρει δημοσιευμένα στο περιοδικό ποιήματα ελλήνων ποιητών. Επιπλέον υπάρχουν τεχνοκριτικά βιβλία αφιερωμένα στην πολιτιστική συμβολή της Επιθεώρησης της Τέχνης. Ωστόσο δεν υπάρχει μέχρι σήμερα κάποιο ειδικό αφιέρωμα ή κάποια συγκεντρωτική συλλογή που να δίνει μια πλήρη εικόνα στις επόμενες γενιές. Ίσως οι νεότεροι ερευνητές καταφέρουν να οργανώσουν κάτι σχετικά με την επιβίωση αυτού του θρυλικού για την προδικτατορική εποχή περιοδικού.

No related posts.