Πάσχα με αέρα ευρωπαϊκό!

Άλλοι πιστεύουν συνειδητά και άλλοι ασυνείδητα. Υπάρχει, όμως, και άλλη μία κατηγορία ανθρώπων, οι οποίοι θέλουν να διερευνήσουν τη θρησκεία πριν καταλήξουν να πιστέψουν σε ένα δόγμα. Για κάποιους άλλους, αυτή η πίστη δεν έρχεται ποτέ. Δε χρειάζεται, όμως, να είσαι προσηλωμένος σε θρησκευτικό δόγμα για να καταλάβεις τις διαφορές ανάμεσα τους. Κάνοντας καθολικό Πάσχα στο εξωτερικό και παρακολουθώντας την τελετή με μία αναμενόμενη περιέργεια προσπάθησα να καταλάβω τη διαφορά μεταξύ ορθοδόξων και καθολικών.

Η ημερολογιακή απόσταση αφενός και οι πολλές διαφορές στα ήθη και τα έθιμα αφετέρου δε μου επέτρεψαν να αισθανθώ πως παρακολουθώ τη Λειτουργία της Ανάστασης. Η Ρωμαιοκαθολική εκκλησία διαφοροποιείται κατά πρώτο και κύριο λόγο στην αμφίεση των ιερωμένων και στην απουσία των εικόνων. Τα αγάλματα κυριαρχούν, δίνοντάς την αίσθηση πως σε κοιτάνε από ψηλά και οι λιγοστές εικόνες -δίχως τη μυρωδιά από μύρο και λιβάνι- φυλάσσονταν στον Ισπανικό Καθεδρικό κλειδωμένες, μη μπορώντας να τις αγγίξεις. Τα κεριά ήταν ηλεκτρικά, δηλαδή έπρεπε να ρίξεις ένα κέρμα για να τα δεις φωτισμένα. Από την άλλη η θεία κοινωνία μοιάζει με ένα χάπι που όμως είναι άζυμος άρτος. Σύμφωνα με την πεποίθηση πως το πνεύμα εκπορεύεται και από τον υιό, μία από τις αιτίες που οδήγησε μεταξύ άλλων στο σχίσμα των δύο εκκλησιών, ο σταυρός γίνεται με διαφορετικό τρόπο. Το καθολικό Πάσχα είναι ένα είδος λιτανείας απλό και σιωπηλό. Η συνοδεία του εκκλησιαστικού οργάνου και η απουσία ψαλμωδιών εντυπώνουν την ηρεμία που κυριαρχεί στην τελετή. Αν κάνετε Πάσχα στο εξωτερικό, δε θα συναντήσετε ούτε κόκκινα αβγά, ούτε τσουρέκι αλλά ούτε και άλλα παρόμοια εορταστικά εδέσματα. Το καθολικό Πάσχα παραμένει βουβό, χωρίς ιδιαίτερους τυπικούς εορτασμούς.

Στην Ισπανία, η Δευτέρα μετά το Πάσχα είναι εργάσιμη ημέρα και σε ακαδημαϊκό επίπεδο, οι διακοπές εδώ διαρκούν μία εβδομάδα και όχι δύο.
Τα διάφορα βιτρό που συνοδεύουν κάθε ευρωπαϊκό καθολικό ναό συμπληρώνουν το παζλ ενός Πάσχα που δεν κυριαρχεί η φωνή αλλά η εικόνα, που δεν μπορείς να αγγίξεις αλλά μπορείς μόνο να δεις. Εξαιρετικό χώρο προσκυνήματος στην ιστορία του καθολικισμού αποτελεί το Μοναστήρι του Μονσεράτ στα περίχωρα της Βαρκελώνης, όπου χιλιάδες πιστοί κάθε χρόνο σπεύδουν να προσκυνήσουν τη Santa Maria de Monserrat– γνωστή και ως Μαύρη Μαντόνα λόγω του σκοτεινού χρώματος που κυριαρχεί στη μορφή της- καθισμένη στα γόνατα, προκαλώντας δέος σε όλο τον καθολικό κόσμο. Παρόλα αυτά, μπορείς να αγγίξεις μόνο την άκρη του ποδιού της.

Κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Εβδομάδας δεν είδα τον κόσμο να συρρέει στην εκκλησία όπως και δεν άκουσα την καμπάνα να χτυπά το βράδυ της Ανάστασης. Προβληματίστηκα και αργότερα συνειδητοποίησα πως έχουν δημιουργήσει διαφορετικούς τρόπους ώστε να εκφράζουν την πίστη τους, πιο προσωπικά, πιο ήρεμα χωρίς να θεωρούν απαραίτητο να δώσουν το «παρών» στο ναό.

Στη δική μας ανάσταση που πραγματοποιήθηκε σε μια μικρή καθολική εκκλησία με λιγοστές εικόνες και έναν ορθόδοξο παπά από τη Ρουμανία, κατάλαβα την ισχύ των παραδόσεων και αμέσως ένιωσα πιο φιλικά που βρήκα και κάποιους άλλους ανθρώπους να μοιραστώ ένα παγκόσμιο γεγονός ακόμα και στην Ισπανία, μια χώρα που ακολουθεί την Ιταλία στη βαθιά καθολική πίστη που την διακρίνει. Ήμασταν μια χούφτα Έλληνες και όλοι οι υπόλοιποι πιστοί Ρουμάνοι. Μπορεί να μην κατάλαβα τίποτα από τη λειτουργία παρά μόνο το ” Χριστός Ανέστη” και όμως αυθόρμητα χαμογέλασα,  αισθανόμενη καλά που τουλάχιστον μοιραζόμουν μία τέτοια στιγμή. Διπλά μου θέλησε να καθίσει ένα φίλος μου από την Αγγλία, ο οποίος δε σταμάτησε να μου κάνει ερωτήσεις καθ’ όλη τη διάρκεια της λειτουργίας για την ενδυμασία των ιερέων, τη διακόσμηση του ναού, τη Θεία Κοινωνία, για το αν πρέπει να στέκεται καθ’ όλη τη διάρκεια της λειτουργίας όρθιος και για πολλά άλλα μικρά πράγματα που για μένα φάνταζαν ασήμαντες λεπτομέρειες αλλά για εκείνον ήταν ιδιαίτερα σημαντικά για να καταλάβει μία άλλη θρησκεία διαφορετική από τη δική του.

Δεν ξέρω αν αυτό για κάποιους ονομάζεται θρησκευτική ωριμότητα ή για κάποιους άλλους προσβολή ή προχωρημένος μοντερνισμός, πάντως είναι όμορφο να βρίσκεις ανθρώπους με διαφορετικές θρησκευτικο-κοινωνικές αντιλήψεις που όχι μόνο σέβονται τη δική σου αλλά μπορούν και να συνυπάρξουν.

Και του χρόνου!

No related posts.