Σύντομο Ιστορικό του Ιράκ

Το ζήτημα του Ιράκ έχει απασχολήσει περιστασιακά εδώ και περισσότερο από μια δεκαετία τη διεθνή κοινή γνώμη, κυρίως σε περιόδους εντάσεων. Πολλές αναλύσεις έχουν γίνει για το καθεστώς του Σαντάμ Χουσεΐν και για την επικείμενη εμφύλια σύγκρουση σιιτών – σουνιτών. Τι προηγήθηκε όμως του καθεστώτος Χουσεΐν; Γιατί οι δύο αυτές θρησκευτικές ομάδες βρέθηκαν να πρέπει να συμβιώνουν αναγκαστικά στο ίδιο κράτος; Σε αυτά και άλλα ερωτήματα στοχεύει να απαντήσει το παρόν κείμενο, παρουσιάζοντας ένα συνοπτικό ιστορικό της χώρας από την ίδρυσή της μέχρι σήμερα.

Οποιοσδήποτε δει ένα χάρτη της Μέσης Ανατολής, δεν μπορεί να μην παρατηρήσει ότι οι συνοριακές γραμμές μεταξύ των χωρών είναι ασυνήθιστα ευθείες και ομαλές. Πού οφείλεται αυτό; Στα τέλη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, οι νικήτριες δυνάμεις (κυρίως Γαλλία και Βρετανία) χάραξαν στην περιοχή τα δικά τους σύνορα, αντικατοπτρίζοντας τις ζώνες επιρροής που είχαν αποφασιστεί με το Σύμφωνο Sykes – Picot . Εννοείται πως ο χωρισμός των συνόρων δεν έλαβε υπ’ όψιν του φυσικά σύνορα (βουνά, ποτάμια), ούτε και φυλετικά κριτήρια.

Κάπως έτσι δημιουργήθηκε και το Ιράκ με πρώτο βασιλιά το Φαϊζάλ (Faisal) το 1921. Στο εσωτερικό της χώρας αναγκάστηκαν να συμβιώσουν Σιίτες, Σουνίτες και Κούρδοι. Ήταν οπωσδήποτε μια συνταγή που προμήνυε συγκρούσεις. Η ανακάλυψη πετρελαίου το 1927 και η ανεξαρτητοποίηση της χώρας το 1932 οδήγησαν σε αναταραχές.

Η λαϊκή δυσαρέσκεια οδήγησε μέσα στη δεκαετία του ’50 σε στρατιωτικό πραξικόπημα και εκτέλεση του βασιλιά. Το Ιράκ ανακηρύχθηκε δημοκρατία. Ακολούθησαν πραξικοπήματα και αντι-πραξικοπήματα καθ’ όλη τη διάρκεια της δεκαετίας του ’60, ενώ κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ’70 επικράτησε σχετική ανάπτυξη λόγω της εκμετάλλευσης των πετρελαϊκών κοιτασμάτων της χώρας. Την ίδια περίοδο, οι όποιες αντιδράσεις στο εσωτερικό καταπνίγονταν από το καθεστώς του κόμματος Μπάαθ, το οποίο ανέλαβε την εξουσία πραξικοπηματικά το 1968. Στ εξωτερικό επικράτησαν οι συγκρούσεις με το Ιράν και το Κουβέιτ πάνω σε θέματα εδαφικών διεκδικήσεων. Το 1979, ο Σαντάμ Χουσεΐν ανέλαβε την εξουσία του κόμματος.

Υπό την εξουσία του διεξήχθησαν ο 8ετής πόλεμος κατά του Ιράν (1980-1988), η εισβολή στο Κουβέιτ (1990), η εκστρατεία «Αραβοποίησης» (ουσιαστικά γενοκτονία των Κούρδων του Ιράκ) το 1988 ως αντίποινα στην υποστήριξη που παρείχαν στους Ιρανούς, ενώ υπέστη έναν ισραηλινό αεροπορικό βομβαρδισμό που κατέστρεψε τον υπό κατασκευή πυρηνικό αντιδραστήρα της χώρας και δύο αμερικανικές εισβολές, το 1991 και το 2003 (η τελευταία οδήγησε και στην πτώση του καθεστώτος του).

Μετά την πτώση του μπααθικού καθεστώτος και τη σύλληψή του, ο Σαντάμ Χουσεΐν δικάστηκε, καταδικάστηκε σε θάνατο και εκτελέστηκε με συνοπτικές διαδικασίες στις 30 Δεκεμβρίου 2006. Η σταθεροποίηση της κατάστασης στην περιοχή φαντάζει ακόμα μακρινότερος στόχος μετά την εκτέλεσή του, που αναμένεται να ενισχύσει τις θρησκευτικές διαφορές και να κλιμακώσει τις συγκρούσεις μεταξύ σιιτών και σουνιτών στο Ιράκ.

Ηλίας Παπαδόπουλος
eliasdark@gmail.com

No related posts.