Ο απαγχονισμός της Τηλεόρασης

Η τηλεόραση από τη στιγμή που έκανε την εμφάνισή της στο προσκήνιο της ανθρώπινης ιστορίας απέδειξε τη μεγάλη ισχύ που διαθέτει ως Μέσο. Δεν είναι απλώς ένα ακόμη Μέσο Μαζικής Επικοινωνίας (Μ.Μ.Ε.), αλλά είναι κατά γενική ομολογία το Μέσο που ασκεί τη μεγαλύτερη επίδραση στο κοινό που το παρακολουθεί, αλλά και στις ελίτ. Ανέκαθεν η εμφάνιση ενός προσώπου ή γεγονότος στην τηλεόραση του προσέδιδε μεγαλύτερο ενδιαφέρον και μεγαλύτερη αξία απ’ αυτή που ενδεχομένως θα του αναλογούσε σε διαφορετική περίπτωση. Ακόμη και σήμερα, στην ανατολή του 2007, με τις πηγές ενημέρωσης και ψυχαγωγίας να είναι περισσότερες από ποτέ άλλοτε, η τηλεόραση εξακολουθεί να έχει κεντρικό ρόλο στην ανθρώπινη ζωή.

Καλά είναι αυτά τα γενικά και εισαγωγικά, όμως σκοπός αυτού του κειμένου είναι να εκφράσει έναν πολύ έντονο προβληματισμό που δημιουργήθηκε ή μάλλον σωστότερα μεγάλωσε με αφορμή τη ζωντανή μετάδοση της εκτέλεσης (δι’ απαγχονισμού) του Σαντάμ Χουσεΐν. Η προτελευταία μέρα του 2006 θα μείνει στην ιστορία για την απευθείας κάλυψη ενός τέτοιου απεχθούς γεγονότος. Και δεν είναι απλά και μόνο η κάλυψη, αλλά η συνεχώς επαναλαμβανόμενη προβολή της εικόνας καταδικασμένου σε θάνατο να περιμένει το τέλος.

Η συγκεκριμένη και πολύ γνωστή πια σε όλους εικόνα (μέχρι τη στιγμή που γράφονταν αυτές οι γραμμές 14.000.000 άνθρωποι είχαν δει μέσω του YouTube το βίντεο της εκτέλεσης) είχε οδυνηρές συνέπειες. Επτά (7) παιδάκια από διάφορες γωνιές του κόσμου προσπάθησαν να μιμηθούν την επίμαχη σκηνή, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους. Στη Σαουδική Αραβία, στο Ριάντ, ένα 12χρονο αγόρι πήγε να «το κάνει όπως ο Σαντάμ» και κρεμάστηκε από την κάσα μιας σιδερένιας πόρτας. Παρόμοια περιστατικά σημειώθηκαν και στην Αλγερία, στο Τέξας των ΗΠΑ, ενώ βεβαίως είχε προηγηθεί το συμβάν στο Πακιστάν ανήμερα της Πρωτοχρονιάς.

Πρόκειται σίγουρα για έναν απογοητευτικό και ομολογουμένως οδυνηρό απολογισμό. Φτάσαμε στο σημείο η τηλεόραση να μεταδίδει οδηγίες και μάλιστα αναλυτικά για το πώς να χάσει κανείς τη ζωή του. Η τηλεόραση είναι αυτή που έβαλε τόσο έντονα τη βία στη ζωή μας. Περιστατικά βίας μεγάλα (πόλεμος) ή λιγότερο μεγάλα (ξυλοδαρμός) αποτελούν αναπόσπαστο μερίδιο του τηλεοπτικού προϊόντος. Όλα αυτά τα γεγονότα τυγχάνουν τόσο μεγάλης προβολής, ώστε είναι πια δύσκολο να αποφύγει κανείς τη βία στην καθημερινότητά του.

Τα δελτία ειδήσεων μεταδίδουν με μεγάλη ευκολία αποτρόπαιες εικόνες που τείνουν να πολλαπλασιάζονται. Κανείς δεν μπορεί να πει με ασφάλεια πού είναι το όριο, δηλαδή τι μπορεί και τι δεν μπορεί ή δεν πρέπει να μεταδίδει η τηλεόραση. Στη χώρα μας πριν από λίγους μήνες παρακολουθήσαμε τις σοκαριστικές εικόνες της Αμαρίνθου, τον ξυλοδαρμό του Κύπριου φοιτητή. Είδαμε κι εμείς με τη σειρά μας πολλάκις την εκτέλεση του Σαντάμ, ο οποίος βέβαια ήταν υπεύθυνος απ’ τη μεριά του για εικόνες φρίκης του παρελθόντος. Και τι κερδίσαμε μ’ αυτό; Γεμίζει καθημερινά το μυαλό μας με άσχημες εικόνες και προβάλλονται στα νεαρά άτομα πολύ άσχημα πρότυπα συμπεριφοράς. Όλοι ξέρουμε πόσο σημαντική είναι η μίμηση στα νεαρά άτομα. Μιμούνται αυτά που βλέπουν, αυτά που ακούνε. Στις μέρες μας τα παιδιά ζουν σε ένα υπερβολικά βίαιο περιβάλλον. Άρα, και αυτά με τη σειρά τους αναπτύσσουν αντίστοιχη συμπεριφορά.

Ας επιστρέψουμε, όμως, στον αρχικό προβληματισμό μας για την τηλεόραση. Τι μπορεί να γίνει; Η τηλεόραση δεν πρέπει να αυτολογοκρίνεται; Δεν είναι δυνατόν να επιτρέπονται τα πάντα. Είναι αδιανόητο. Η ευθύνη των σταθμών ως οργανισμών και των δημοσιογράφων -που υποτίθεται πως ασκούν μάλιστα και ένα σπουδαίο λειτούργημα- είναι μεγάλη. Στα χέρια τους είναι να σταματήσουν αυτό τον ατελείωτο κατήφορο των Μ.Μ.Ε. συνολικά και της τηλεόρασης ειδικότερα. Είναι πραγματικά κρίμα η τηλεόραση να μην προσφέρει θετικό έργο, διότι έχει όλες τις προϋποθέσεις για κάτι τέτοιο. Είναι πραγματικά κρίμα οι δυνάμεις που ελέγχουν τα Μέσα, αλλά και οι δημοσιογράφοι να γίνονται ουσιαστικά ηθικοί αυτουργοί για τους θανάτους μικρών παιδιών.

Σκοπός της τηλεόρασης και των Μ.Μ.Ε., σε περίπτωση που έχει λησμονηθεί, είναι να ενημερώνει ψύχραιμα και κατά το δυνατόν αντικειμενικά και πληρέστερα, να ψυχαγωγεί και να εκπαιδεύει. Αυτές είναι θεωρητικά οι τρεις λειτουργίες που καλείται να επιτελέσει η TV. Η απόσταση θεωρίας και πρακτικής εφαρμογής είναι παραπάνω από προφανής…

Μιχάλης Γουδής
mgoudis@gmail.com

No related posts.