Ο αμφιλεγόμενος Αουγκούστο Πινοσέτ

Η ζωή του δικτάτορα της Χιλής Αουγκούστο Πινοσέτ (Augusto Pinochet) με αφορμή τον θάνατο του στις 10 Δεκεμβρίου 2006 σε ηλικία 91 χρόνων από καρδιακό έμφραγμα, «Το θαύμα της Χιλής» κάτω από την διακυβέρνηση του, οι παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων καθώς και οι προσπάθειες δίωξής του.

Η ζωή του

Ο Αουγκούστο Πινοσέτ γεννήθηκε στις 25 Νοεμβρίου 1915 στο Βαλπαραΐσο της Χιλής και σπούδασε στη Στρατιωτική Ακαδημία, τη Σχολή Πεζικού, την Ακαδημία Πολέμου και την Ακαδημία Εθνικής Άμυνας.

Το 1954 διορίζεται καθηγητής στην Ακαδημία Πολέμου και βοηθός Υφυπουργού Πολέμου. Το 1956 γίνεται μέλος της Χιλιανής Στρατιωτικής Αποστολής στις Η.Π.Α. και μέχρι το 1959 διδάσκει στην Ακαδημία Πολέμου του Ισημερινού, όπου το 1964 αναλαμβάνει διευθυντής. Το 1969 διορίζεται διοικητής της 6ης Μεραρχίας Στρατού και αρχηγός Επιτελείου Στρατού. Από το 1973 ως το 1980 παραμένει Γενικός Διοικητής των Ενόπλων Δυνάμεων.

Το Σεπτέμβριο του1973 ηγείται πραξικοπήματος για την ανατροπή του προέδρου της χώρας Σαλβαδόρ Αλιέντε και μέχρι το 1974 παραμένει πρόεδρος του Κυβερνητικού Συμβουλίου. Από το 1974 ως το 1989 είναι πρόεδρος της στρατιωτικής χούντας και διοικητής των Ενόπλων Δυνάμεων.

Στις 11 Μαρτίου 1990 παραδίδει επισήμως τη διακυβέρνηση της χώρας στον Πατρίσιο Ελγουΐν, αλλά παραμένει διοικητής των ενόπλων δυνάμεων.

Οκτώ χρόνια αργότερα στις 10 Μαρτίου 1998 αποστρατεύεται και την επομένη ορκίζεται ισόβιος γερουσιαστής, εν μέσω ποικίλων διαμαρτυριών εντός και εκτός του χώρου του Κοινοβουλίου. Ως γερουσιαστής, θα απολαμβάνει πλέον βουλευτικής ασυλίας και δεν θα μπορεί να διωχθεί για σωρεία παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

«Το θαύμα της Χιλής»

Ο Αουγκούστο Πινοσέτ (αριστερά) και ο Αλιέντε το 1973

Από τα μέσα του 1975 ο Πινοσέτ ξεκίνησε οικονομικές μεταρρυθμίσεις οι οποίες συχνά αποκαλούνται από τους υποστηρικτές του «νεοφιλελεύθερες» ή «ελεύθερης αγοράς». Ο ίδιος δήλωσε ότι ήθελε να κάνει τη Χιλή «όχι ένα έθνος προλετάριων αλλά ένα έθνος κατόχων». Για να υλοποιήσει την οικονομική του πολιτική, στηρίχθηκε στα αποκαλούμενα «Παιδιά του Σικάγο» («Chicago boys»). Επρόκειτο για περίπου 25 οικονομολόγους από τη Χιλή, οι πιο πολλοί από τους οποίους σπούδασαν στο Παπικό Καθολικό Πανεπιστήμιο της Χιλής (Pontificia Universidad Catolica de Chile) και έπειτα έκαναν το μεταπτυχιακό τους στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο (University of Chicago). Η κυβέρνηση ξεκίνησε μία εποχή απελευθέρωσης των επιχειρήσεων αλλά και ιδιωτικοποίησης. Ο πληθωρισμός μειώθηκε σημαντικά, το έλλειμμα της κυβέρνησης ουσιαστικά εξαλείφθηκε και εδραιώθηκε ένα δυνατό σύστημα αγοράς. Όλη αυτή οι οικονομική αλλαγή και ανάπτυξη έμεινε γνωστή ως το «Θαύμα της Χιλής», κυρίως βέβαια για τους υποστηρικτές του Πινοσέτ. Από την άλλη, τα κοινωνικά κόστη αυτής της νέας οικονομικής τακτικής ήταν σοβαρά και σημαντικά και αφορούσαν τις φτωχές τάξεις της Χιλής. Υπήρξαν μεγάλες περικοπές στα εισοδήματα αλλά και στις κοινωνικές υπηρεσίες. Επίσης, η ανεργία αυξήθηκε σημαντικά, σε ένα ποσοστό από 26% μέχρι 30%.

Παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων

Ο Αουγκούστο Πινοσέτ (καθιστός) ως επικεφαλής της χούντας

Η διακυβέρνηση του Πινοσέτ χαρακτηριζόταν για την καταπίεση κάθε αριστερής γνώμης, κάτι το οποίο οδήγησε πολλούς να μιλήσουν για «πολιτική γενοκτονία». Τρεις μήνες μετά την κήρυξη της στρατιωτικής χούντας του 1973, χιλιάδες αριστεροί σκοτώθηκαν ή «εξαφανίστηκαν». Έχουν καταγραφεί πολλά στρατόπεδα συγκέντρωσης όπου φυλακισμένοι υπέφεραν μαρτύρια και τελικά δολοφονούνταν. Κάποια από αυτά είναι τα National Stadium , Colonia Dignidad , Victor Jara Stadium , Chacabuco και φυσικά Villa Grimaldi . Σήμερα τα στρατόπεδα αυτά παραμένουν μερικώς ανέπαφα ή έχουν μετατραπεί σε μουσεία και μέρη μνήμης. Εκτιμάται ότι περίπου τρεις χιλιάδες άνθρωποι δολοφονήθηκαν ή εξαφανίστηκαν από το καθεστώς. Σύμφωνα με τη αναφορά Valech (2005), έγιναν περίπου 28 χιλιάδες συλλήψεις από την πλειοψηφία όσων κρατήθηκαν κάποιοι φυλακίσθηκαν ή σε αρκετές περιπτώσεις υπέφεραν βασανιστήρια. Το Λατινοαμερικάνικο Ινστιτούτο Πνευματικής Υγείας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (Latin American Institute on Mental Health and Human Rights) εκτιμά ότι περίπου 200 χιλιάδες άτομα μαζί με τις οικογένειες τους υπέφεραν από δολοφονίες, βασανιστήρια ή εξορία.

Προσπάθειες δίωξής του

Στις 17 Οκτωβρίου 1998 και ενώ βρίσκεται για νοσηλεία σε ιδιωτική κλινική του Λονδίνου, συλλαμβάνεται κατόπιν αιτήματος του Ισπανού δικαστή Γκαρθόν με την κατηγορία της δολοφονίας ισπανών πολιτών κατά τη διάρκεια της δικτατορίας στη Χιλή. Στις 25 Νοεμβρίου 1998 η Βουλή των Λόρδων αποφασίζει με ψήφους 3-2 ότι δεν απολαμβάνει ασυλίας και άρα μπορεί να διωχθεί για δολοφονίες, βασανισμούς και γενοκτονία κατά τη διάρκεια της δικτατορίας που επέβαλε στη Χιλή.

Στις αρχές του 2000, ο Βρετανός Υπουργός Εξωτερικών αποφασίζει ότι είναι άσκοπη η συνέχιση της διαδικασίας έκδοσής του στην Ισπανία, επικαλούμενος πόρισμα ανεξάρτητης επιτροπής γιατρών που εξέτασε τον Πινοσέτ και αποφάνθηκε ότι δεν είναι σε θέση να δικαστεί, λόγω της κατάστασης της υγείας του. Λίγο αργότερα ο υπουργός αποφασίζει τη διακοπή της νομικής διαδικασίας έκδοσής του στην Ισπανία και ο Πινοσέτ επιστρέφει στη Χιλή.

Τον Ιούλιο του 2002 ο Πινοσέτ υποβάλλει την παραίτησή του από το αξίωμα του ισόβιου γερουσιαστή.

Ο Πινοσέτ μέσα στο φέρετρό του

Το Μάιο του 2004 το Εφετείο του Σαντιάγο αίρει την ασυλία του στην υπόθεση «Κόνδωρ»*, που αφορά τη δολοφονία αντιφρονούντων από τα δικτατορικά καθεστώτα της Λατινικής Αμερικής τη δεκαετία του 1970 και διατάζεται και πάλι ο κατ’ οίκον περιορισμός του. Εκδίδεται ένταλμα σύλληψής του για την υπόθεση αυτή.

Στις 4 Ιανουαρίου 2005 το Ανώτατο Δικαστήριο αποφασίζει ότι είναι σε θέση να προσαχθεί σε δίκη και να αντιμετωπίσει τις κατηγορίες για δολοφονίες και απαγωγές που του έχουν απαγγελθεί. Στις 7 Ιουνίου 2005 το Εφετείο του Σαντιάγο διατάζει την άρση της ασυλίας του προκειμένου να δικαστεί με την κατηγορία της φοροδιαφυγής, έπειτα από την αποκάλυψη μυστικών λογαριασμών του στις ΗΠΑ.

Στις 6 Ιουλίου 2005 το Εφετείο αίρει την ασυλία του προκειμένου να διωχθεί για παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε σχέση με τη μυστική επιχείρηση «Κολόμπο», στο πλαίσιο της οποίας εξοντώθηκαν 119 μαχητές της Αριστεράς, τα πτώματα των οποίων εντοπίστηκαν αργότερα στη Βραζιλία και την Αργεντινή.

Τον Αύγουστο του 2006 το Ανώτατο Δικαστήριο αίρει την ασυλία του προκειμένου να του απαγγελθούν κατηγορίες για παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, με αφορμή βασανισμούς κρατουμένων στη περιβόητη φυλακή Βίλα Γκριμάλντι.

Στις 27 Οκτωβρίου ο δικαστής Αλεχάντρο Σολίς ζητεί τη σύλληψή του για 36 απαγωγές, μία δολοφονία και 23 περιπτώσεις βασανιστηρίων στη Βίλα Γκριμάλντι, ένα κέντρο κράτησης πολιτικών κρατουμένων στο οποίο βασανίστηκαν χιλιάδες άνθρωποι από το 1974 έως το 1977. Τρεις ημέρες αργότερα τέθηκε σε κατ’ οίκον περιορισμό.

Οι απόψεις του λαού της Χιλής για τον Πινοσέτ διίστανται. Πολλοί τον βλέπουν ως αυτόν που έφερε οικονομική ανάπτυξη στη Χιλή και πολέμησε τον κομμουνισμό. Αυτοί που τον κατακρίνουν τον βλέπουν ως ένα δικτάτορα που κατέστρεψε τη δημοκρατία της Χιλής ακολουθώντας μία πολιτική κρατικής τρομοκρατίας και ευνόησε μόνο τους πλούσιους καταστρέφοντας τους χαμηλούς και μεσαίου εισοδήματος τομείς της χώρας. Ενώ αρχικά αρνήθηκε από τους υποστηρικτές του, είναι τώρα γενικά αποδεκτό ότι η κυβέρνηση του Πινοσέτ είναι υπεύθυνη για τα βασανιστήρια και τις δολοφονίες χιλιάδων ανθρώπων που θεωρήθηκαν ότι είναι αντίπαλοι.

*Operation Condor – Σχέδιο οργανωμένο από τις στρατιωτικές δικτατορίες της Χιλής, Βολιβίας, Βραζιλίας, Παραγουάης. Ουρουγουάης και Αργεντινής με στόχο όλα τα αριστερά κινήματα και τους ίδιους τους αριστερούς.

Βασιλική Ζιώγα
vasilikizioga@gmail.com

Οι πληροφορίες του κειμένου αντλήθηκαν από τους δικτυακούς τόπους www.reuters.com, www.bbc.com και http://en.wikipedia.org.

No related posts.