Θεματικη

ΠΟΤΕ ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ;

Σχετικα αρθρα

Μοιρασου το!

Ein Freund von mir

ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Sebastian Schipper

ΣΕΝΑΡΙΟ: Sebastian Schipper

ΠΑΡΑΓΩΓΗ: Film 1, X Verleih AG 2006

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: Oliver Bokelberg

ΜΟΥΣΙΚΗ: Gravenhurst

ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΟΥΝ: Daniel Bruhl, Jurgen Vogel, Sabine Timoteo, Michael Wittenborn, Steffen Groth, Peter Kurth

Υπόθεση: O Karl Blomwald (Daniel Bruhl) , νεαρό ανερχόμενο και προσφάτως βραβευμένο στέλεχος μεγάλης γερμανικής ασφαλιστικής εταιρίας, δε βρίσκει κανένα ενδιαφέρον στη μέχρι τώρα ανιαρή ζωή του. Μια μέρα το αφεντικό του (Michael Wittenborn), τού προτείνει να διαπιστώσει έμπρακτα τη βραβευθείσα ιδέα του και να εργαστεί σε μια εταιρία ενοικιάσεως αυτοκινήτων ως οδηγός/συνοδός. Οπότε και εισβάλουν στον κόσμο του ο καλοπροαίρετος Hans (Jurgen Vogel), η φίλη του τελευταίου Stelle (Sabine Timoteo) και τα συναισθήματα…

Κριτική: Το νόημα της ζωής και πώς να το… βρείτε!

Ο Γερμανός ηθοποιός Sebastian Schipper επιστρέφει ως σκηνοθέτης έπειτα από εφτά περίπου χρόνια (Absolute Giganten, 1999) για να καταθέσει τη δική του άποψη-έκθεση γύρω από τις ανθρώπινες σχέσεις στην εποχή μας, με χιουμοριστική και συνάμα κυνική διάθεση. Καταφέρνει, άραγε, να προσδώσει στο πόνημά του διαφορετική χροιά σε σχέση με λοιπούς Ευρωπαίους συναδέλφους του που καταπιάστηκαν με παραπλήσια θεματολογία τα τελευταία δύο χρόνια;

«Εν αρχή ην ο άνθρωπος… και δημιούργημα ανθρώπου η κοινωνία…».

Με την παραπάνω φράση, μπορούμε να συνοψίσουμε λακωνικά το θέμα της ταινίας. Προσοχή! Το θέμα, όχι την υπόθεση. Πριν ξεκινήσουμε, πάντως, να υπογραμμίσουμε ότι σε ολόκληρη την ταινία οι αντιθέσεις και οι συμβολισμοί δίνουν βροντερό παρόν. Το διευκρινίζουμε εξ αρχής, καθώς, ακόμα και το θέμα με την υπόθεση παρουσιάζουν ασυμφωνία μεταξύ τους.

Η υπόθεση, σε πρώτη ανάγνωση, επικεντρώνεται γύρω από την ιδιαίτερη φιλία δύο νέων ανδρών, φαινομενικά εντελώς αταίριαστων χαρακτήρων: από τη μια έχουμε τον Karl, λίγο πριν τα 30, εσωστρεφή έως και κυκλοθυμικό, μονόχνοτο, σχεδόν βαρετό (χαρακτηρισμό που δίνει και ο ίδιος στον εαυτό του), αλλά λίαν επιτυχημένο καριερίστα, ενώ από την άλλη είναι ο Hans , κοντά στα 40, εξωστρεφής και πάντα με χιουμοριστική διάθεση για όλα, ενίοτε άνεργος, αλλά και με μια παιδική αφέλεια και ζωντάνια. Αποτέλεσμα αυτού, να αισθάνονται έντονα πως ο ένας αποτελεί συμπλήρωμα της προσωπικότητας του άλλου. Βεβαίως και θυμίζει πολλά, από το κλασικό «The Odd Couple (1968)» μέχρι και το πολύ πρόσφατο «Mon meilleur ami (2006)».

Και εδώ γεννώνται οι εξής απορίες:

Για ποιο λόγο να παρουσιάσει ο σύγχρονος και ραγδαία αναπτυσσόμενος γερμανικός κινηματογράφος, ένα φιλμ μια από τα ίδια, τη στιγμή μάλιστα που κόπτεται να πείσει άπαντες με την πραγματική του αξία, προβάλλοντας συνεχώς ένα εναλλακτικό προφίλ; Ή πόσο μεγάλη εντύπωση θα προκαλέσει στο θεατή ένα παρ’ ολίγον ερωτικό τρίγωνο μεταξύ φίλων; Και γιατί, τέλος, να μας ενδιαφέρουν τόσο πολύ οι επερχόμενες αλλαγές στη ζωή ενός ημι-κομπλεξικού και ενός ημι-παράφρονα, που τελικά δεν είναι και τόσο δραματικές;

Όχι, ας είμαστε πιο προσεκτικοί και λιγότερο ρηχοί. Ας μη μείνουμε στην πρώτη εντύπωση και πάμε λίγα βήματα παραπέρα.

Η γνωριμία των πρωταγωνιστών αποτελεί το πρόσχημα. Είναι απλώς και μόνο το όχημα που θα μας οδηγήσει στο θέμα, την ουσία και τα ειλικρινή μηνύματα που επιθυμούν να παρουσιάσουν οι συντελεστές. Τα οποία προκαλούν την εντύπωση και εγείρουν το ενδιαφέρον πασών των σκεπτόμενων θεατών (δηλαδή όλων).

Ο θεματικός άξονας του Ein Freund von mir περιστρέφεται γύρω από τη δυσλειτουργία που παρουσιάζουν σήμερα οι νέοι άνθρωποι στις μεταξύ τους επαφές, αλλά και στην ένταξή τους στο κοινωνικό σύνολο, με την ευρύτερη έννοια. Στόχος, λοιπόν, του Schipper είναι η ανάδειξη των προβλημάτων και των μελημάτων που ταλανίζουν την κατά κανόνα παραγωγικότερη τάξη στην Ευρώπη των αρχών του 21 ου αιώνα: τους 30 και κάτι, 40 παρά κάτι. Μέσα από τα μάτια των ηρώων σκιαγραφείται το προφίλ των προτύπων, των αντιλήψεων, των ιδεών και επιβεβλημένων συμπεριφορών γύρω από την υποχρεωτική τοποθέτηση του ατόμου σε μια ομάδα (διεθνιστί… status), που διέπουν τη σύγχρονη Ευρώπη.

Ένας κόσμος άχρωμος, άοσμος, ομοιόμορφος, δίχως βούληση (θυμηθείτε πόσο τρομακτικά υπάκουος και σιωπηλός είναι ο Karl στις εντολές και την κατεύθυνση που δέχεται από το διευθυντή του), μέσα στον οποίο ο καθένας ζει και ενδιαφέρεται μονάχα για τον εαυτό του, όπου διαφορετικοί άνθρωποι τύπου Hans αντιμετωπίζονται καχεκτικά και ολίγον υποτιμητικά, ως γελοίοι και γραφικοί, από τους Κυρίους με τα Γκρι μιας άριστης (ή μήπως άρρωστης;!;) κοινωνίας.

Ένας κόσμος μέσα στον οποίο όλοι μας σχεδόν, έχουμε χάσει τα γνωρίσματα που μας έκαναν κάποτε (ή κάνουν, έστω) ξεχωριστούς, καθώς συγκεντρωνόμαστε στην επαγγελματική πρόοδο και οικονομική μας ευημερία, παραμελώντας επιμελώς εκείνες τις μικρές στιγμές που θα τονώσουν το ηθικό και τη διάθεσή μας. Μια κοινωνία σε αναζήτηση της δικής της ταυτότητας, σε πλήρη αποδιοργάνωση, συγκαλυμμένη, βεβαίως, κάτω από το πέπλο της σοβαροφάνειας, του τυπικού συντηρητισμού και των χρονοδιαγραμμάτων, στην οποία οποιαδήποτε έκφραση δυσαρέσκειας θεωρείται παράβαση και μη συμμόρφωση με τους κανόνες και τις αρχές που την χαρακτηρίζουν. Εάν λοιπόν θεωρείται από ορισμένους επανάσταση το να οδηγούν ολόγυμνοι, με υψηλή ταχύτητα στην Autobahn κραυγάζοντας, τότε πού πάμε και πώς πρέπει να εκφράσουμε τυχόν διαμαρτυρίες;

Αυτούς τους στοχασμούς απεικονίζει με αριστοτεχνικό τρόπο ο Schipper , επιθυμώντας να εκθειάσει την κατάντια της σημερινής πλούσιας σε αγαθά, φτωχής σε αισθήματα Γερμανίας. Η οποία κατάντια επεκτείνεται, δυστυχώς, και πέρα των γερμανικών (εάν θέλετε το γερμανικών αντικαταστήστε το με τη λέξη ευρωπαϊκών, το νόημα εξακολουθεί να παραμένει αναλλοίωτο) συνόρων. Μια κατάσταση δραματική όπου οι ελπίδες για αλλαγή και αφύπνιση εξανεμίζονται ολοένα και περισσότερο στο πέρασμα του χρόνου.

Ας είμαστε, όμως, και λίγο αισιόδοξοι, μην απελπιζόμαστε τελείως!

Παρατηρώντας τις αντιθέσεις καταλήγουμε στο συμπέρασμα πως δεν είναι όλα μαύρα. Ολόκληρη η ταινία διαδραματίζεται στο μεγαλύτερο μέρος της κατά τη διάρκεια της νύχτας, υπονοώντας το έρεβος που τείνει να μας κυριεύσει. Κάπου εκεί, όμως, ξεπροβάλλουν γρήγορα αυτοκίνητα, τα οποία διασχίζουν με ταχύτητα το σκοτάδι έχοντας αναμμένα τα δυνατά λευκά τους φώτα, περνώντας μέσα από φωτεινές σήραγγες, γεμίζοντας μας με ελπίδα και την πεποίθηση πως Ναι! Τελικά, δεν είναι όλα μαύρα!, δίνοντας παράλληλα και την αίσθηση πως υπάρχουν ακόμα έξοδοι διαφυγής. Όπως και ο έρωτας (διευκρίνιση: ο έρωτας και το αμοιβαίο ενδιαφέρον), έρχεται ξαφνικά και θα αλλάξει άρδην τη μονότονη ζωή μας, ικανός να μας ταξιδέψει σε μέρη τα οποία ενδεχομένως ούτε που είχαμε διανοηθεί, απεγκλωβίζοντάς μας από τα στενά όρια του ατομικού μας χώρου και γυάλινου αφ’ υψηλού κόσμου που έχουμε πλάσει μετά κόπων και βασάνων. Εφόσον βρήκαμε το ταίρι μας, κερδίσαμε έναν καλό φίλο/συνοδοιπόρο, ξεχνώντας τις ατελείωτες ώρες ερμητικής σιωπής του παρελθόντος.

Όσον αφορά το τεχνικό μέλος, η ταινία δεν εμφανίζει πουθενά αδυναμίες. Οι διάλογοι ικανοποιούν με τη διάρκεια και τα νοήματά τους, η φωτογραφία σχεδόν εξαιρετική και η μουσική επένδυση των Gravenhurst φαντάζει άριστη επιλογή, βοηθώντας έτσι να αναδειχθούν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο η ευρηματική σκηνοθεσία (υπό την προστασία του πολύπειρου Tom Tykwer, βεβαίως βεβαίως, που εκτελεί εδώ χρέη παραγωγού) και τις ενδιαφέρουσες σεναριακές ιδέες του Schipper, αλλά και η έντονη αμηχανία και μελαγχολία που χαρακτηρίζει το σύνολο. Οι πρωταγωνιστές Daniel Bruhl (Karl) και Jurgen Vogel (Hans) εκτελούν με τον καλύτερο τρόπο την αποστολή τους, αποδίδοντας άψογα την όλη συναισθηματική φόρτιση που βιώνουν, δίχως, όμως, να μας παρουσιάζουν μια καινούρια πτυχή του ούτως ή άλλως πηγαίου ταλέντου τους ή να δίνουν τις καλύτερες μέχρι τώρα ερμηνείες τους. Ένα βήμα πιο πίσω μια ντάμα σε ρόλο μπαλαντέρ, η Sabine Timoteo που υποδύεται την μπερδεμένη στα αισθηματικά της Stelle, ενώ η εμφάνιση του Steffen Groth ως πρώην εραστή της Stelle και o Michael Wittenborn στο ρόλο του διευθυντή της ασφαλιστικής κυρίου Naumann είναι από τις πλέον ευχάριστες εκπλήξεις (μαζί με τις τελευταίας εσοδείας Porsche 911 Carrera S, φυσικά, ικανές να κλέψουν την παράσταση των απανταχού θαυμαστών της γερμανικής αυτοκινητοβιομηχανίας)!

Εν κατακλείδι: Το Ein Freund von mir φαντάζει ως μια από τις καλύτερες κινηματογραφικές προτάσεις ολόκληρης της περιόδου, διότι είναι ένα λίαν ποιοτικό πακέτο και η πλέον ολοκληρωμένη στιγμή της καριέρας του Sebastian Schipper. Διαθέτει αναγνωρίσιμους πρωταγωνιστές με υψηλότατη ερμηνευτική στόφα, μοντέρνα οπτική, ευχάριστους διαλόγους και μια ιδιάζουσα μελαγχολική ατμόσφαιρα, που εναλλάσσεται συνέχεια με τις ανάλογα μετρημένες δόσεις λεπτού χιούμορ, πικρού ή μη. Προσθέστε σε όλα αυτά τη συγκρατημένη διάρκεια της και ένα θέμα άξιο προσοχής και προβληματισμού, το οποίο αφορά όλους μας, και θα έχετε μια πλήρη άποψη για το εάν αξίζει να παρακολουθήσει κανείς σύγχρονο ευρωπαϊκό, και δη γερμανικό, κινηματογράφο. Εν τέλει, υπάρχει σήμερα κάτι ικανό να μας αφυπνίσει, να μας ταράξει; Και ναι, και όχι. Τι κρατάμε για το τέλος; i.) Την απαθή στάση του Karl στα σκληρά, μα ειλικρινή λόγια του διευθυντή Naumann, με ένα ιδιαίτερο αίσθημα ευθύνης, υποχρέωσης, σεβασμού του ατόμου και της προσωπικότητας μέσα στην κοινωνία. ii.) T η συνολική συμπεριφορά του Hans , ειδικότερα στο σημείο όπου προτιμά το σαραβαλάκι του DAF 66 από την ονειρική (για πολλούς) Lamborghini Gallardo.

Ώρα, λοιπόν, να ξεφύγουμε για λίγο από τη δική μας καλοπέραση ή μιζέρια. Ας κοιτάξουμε λίγο και στις Ζωές των Άλλων μήπως και τελικά βρούμε τον Δικό μας Φίλο. Να είμαστε δίκαιοι, κακά τα ψέματα. Μπορεί να φώναζαν κάποτε πολλοί Αντίο Λένιν! και να υμνούσαν τον καπιταλισμό, αλλά Τα Χρόνια της Αφθονίας Είναι Πλέον Παρελθόν… Alles Gut?

No related posts.