“Τον ξένο και τον εχθρό τον είδαμε στον καθρέφτη” Γ. Σεφέρης, Μυθιστόρημα, Δ’ Αργοναύτες

Οι σύγχρονοι Έλληνες μάλλον κρατούσαμε εδώ και χρόνια πολύ μικρό καθρέφτη. Έναν καθρέφτη που χωρούσε το είδωλο του εαυτού μας, άντε και της κλίκας μας. Κι όχι μονό αυτό, αλλά το καθρέφτακι ήταν και από αυτά τα παραμορφωτικά. Έκρυβε επιδέξια τον ξένο, έκρυβε και τον εχθρό και εμείς βαυκαλιζόμασταν με την εικόνα που βλέπαμε. Το φιλοξενήσαμε, το θρέψαμε και το πλάσαμε, λοιπόν, για πολλά χρόνια αυτό το είδωλο, διατρέχοντας  τον κίνδυνο να μας αναπλάσει αυτό με τη σειρά του.

Αυτό θεωρώ πως γίνεται αυτή τη στιγμή στη χώρα. Κάποιοι εθελοτυφλούν, άλλοι παρερμηνεύουν. Κάπου μεταξύ προσωπικής ευθύνης και δαιμονοποίησης των πάντων, ψάχνει ο καθένας να βρει τι έφταιξε. Για τους πολίτες το βάρος της ευθύνης βαραίνει τους πολιτικούς. Οι πολιτικοί, από την άλλη, επικαλούνται το συναίσθημα ευθύνης των πολιτών για να σωθεί η πατρίδα. Οι ιδιωτικοί υπάλληλοι στρέφονται εναντίον των δημοσίων, οι άνεργοι εναντίον των εργαζομένων, όλοι εναντίον κάποιων άλλων και ο κατάλογος δεν έχει τέλος. Αυτή η μανιχαϊστική αντίληψη ανάμεσα στους ένοχους πολιτικούς και τους αθώους πολίτες, ανάμεσα στην άλφα καλή ομάδα της κοινωνίας και τη βήτα κακή ομάδα της κοινωνίας, συντηρείται και ενισχύεται από επικοινωνιακά τερτίπια. Όμως, είναι αφελής και εκ των πραγμάτων αδιέξοδη.

Ο ξένος και ο εχθρός στην περίπτωση της Ελλάδας έχουν πολλά πρόσωπα: αναξιοκρατία, α-διαφάνεια, διαπλοκή και ξεδιαντροπιά. Έχουν ειπωθεί πάμπολλες φορές, έχουν καταγραφεί, έχουμε γκρινιάξει για τον πολιτικό κόσμο που κατά βάση  τα εκπροσωπεί. Αυτή, όμως, είναι μια μονομερής απλούστευση της υπάρχουσας  κατάστασης.  Δίπλα σε αυτά τα πρόσωπα προβάλλουν και άλλα: μια ακατάσχετη μανία καταδίωξης, αβελτηρία, ωχαδερφισμός, ευθυνοφοβία. Όλα αυτά από μέρους των πολιτών. Κι αυτή, ωστόσο, είναι μια μονομερής  και απλουστευμένη  ερμηνεία. Έχουμε μάλιστα φτάσει στο σημείο να αναπαράγεται αβίαστα το κλισέ του ασυνείδητου νεοέλληνα που μονίμως ψάχνει την καλοπέραση και την «αρπαχτή». Οι γενικεύσεις και τα στερεότυπα καλά κρατούν.

Όταν ο δικός μας ξένος γίνει οικείος και ο δικός μας εχθρός γίνει φίλος, τότε μόνο θα υπάρξει η δυνατότητα να μιλάμε για το καλό του διπλανού μας και του συνόλου. Ζητούμενο είναι να επικεντρωθεί ο καθένας στην ατομική του ευθύνη, να επεξεργαστεί τις πράξεις του ή την απουσία αυτών, να φιλτράρει τις κινήσεις και τα λόγια του και εν τέλει να αναγνωρίσει και να ομολογήσει. Πρώτα στον εαυτό του. Εν συνεχεία, στους γύρω του. Σ’ αυτούς που η δράση ή η αδράνειά του, ο λόγος ή η σιωπή του έχουν προκαλέσει ευχάριστα ή δυσάρεστα συναισθήματα. Και υπάρχουν πολίτες που το πράττουν. Όχι τώρα, αλλά εδώ και χρόνια. Τα σημερινά «τσουβαλιάσματα» και μάλιστα από στόματα πολιτικών, τους στερούν λίγη από τη δύναμη να συνεχίσουν να το κάνουν.

Οι ευθύνες, όμως, κι αν είναι για όλους, δεν εξισώνονται. Οι άνθρωποι που τοποθετούνται σε ηγετικές και διοικητικές θέσεις καλούνται να κρατούν έναν τεράστιο καθρέφτη και να βλέπουν προσεκτικά. Και όχι μόνο αυτό αλλά να στρέφουν τον καθρέφτη προς τα έξω, στην κοινωνία που εκπροσωπούν. Να παρατηρούν, να προλαμβάνουν, να επιλύουν. Είναι οι άνθρωποι που συνειδητά  επιλεγούν το δημόσιο, που συνειδητά επιλεγούν το ορατό. Δυστυχώς, τα είδωλά τους, όπως αντικατοπτρίζονται μέχρι στιγμής, είναι, ως επί το πλείστον, άκρως απογοητευτικά. Ο πολιτικός κόσμος της χώρας, στο μεγαλύτερό του μέρος, αρνείται να δεχτεί ότι η εικόνα του μπορεί να είναι και ατελής.

 

No related posts.