Λίβανος: Στο κέντρο του Μεσανατολικού ντόμινο

Περίληψη: Σύντομη ιστορική αναδρομή ενός από τους κύριους παίκτες του Μεσανατολικού κατά τις δεκαετίες του ’70 και του ’80.

Το καλοκαίρι που μόλις πέρασε η παγκόσμια κοινή γνώμη έγινε μάρτυρας ενός ακόμα αιματηρού πολέμου στην περιοχή του Λιβάνου. Αυτό που παρουσιάζει ενδιαφέρον ώστε να κατανοήσουμε τις σημερινές εξελίξεις, είναι να δούμε σε μια σύντομη αναδρομή το ρόλο αυτής της χώρας στο χρονίζον πρόβλημα του Μεσανατολικού.

Δεκαετία του ‘70

Ψάχνοντας κανείς την ιστορία του Λιβάνου και αυτά που τη σημάδεψαν και την καθόρισαν, θα ανακαλύψει ένα κράτος που συνετέλεσε το ρόλο μιας σκακιέρας με παίκτες πολλούς και εναλλασσόμενους. Το 1970 οι εντάσεις ανάμεσα σε Μουσουλμάνους (περισσότεροι από 300.000 Παλαιστίνιοι κατέφυγαν στο Λίβανο μετά τον πόλεμο με το Ισραήλ το 1967) και Χριστιανούς κατέληξαν σε πόλεμο (1975-1990), στον οποίο αναμίχθηκαν η Συρία, το Ισραήλ και ο Οργανισμός Απελευθέρωσης της Παλαιστίνης (Ο.Α.Π.) του Γιασέρ Αραφάτ. Οι διαχωριστικές γραμμές ανάμεσα σε συμμάχους και εχθρούς μοιάζουν εξαιρετικά λεπτές, καθώς όλα τα μέρη κατέληξαν να συμμαχήσουν το ένα με το άλλο αλλά και να προδώσουν αργότερα το ένα το άλλο.

Τον Ιούνιο του 1976 η Συρία στέλνει 40.000 στρατιώτες στο Λίβανο για να βοηθήσει την εθνοφρουρά  των Μαρωνιτών (Χριστιανοί κάτοικοι του Λιβάνου και από τις κύριες θρησκευτικές ομάδες της χώρας) από τις επιθέσεις των Παλαιστίνιων. Αυτό φαινομενικά βάζει τη Συρία στην ίδια πλευρά με το Ισραήλ, γιατί το Ισραήλ υποστηρίζει με όπλα και άρματα μάχης τους Μαρωνίτες από τον Μάιο του 1976. Η Συρία όμως έχει τα δικά της συμφέροντα στην περιοχή καθώς μέσω της παρουσίας της στον Λίβανο ανοίγει κυρίως ο δρόμος για επίθεση στο Ισραήλ. Η πρώτη φάση του πολέμου λήγει με τη Συρία να έχει τον έλεγχο.

Το Ισραήλ δεν αργεί να μπει και αυτό στον πόλεμο καθώς οι επιθέσεις του Ο.Α.Π. το 1977 και 1978 κατά του Ισραήλ προκαλούν εντάσεις. Στις 14 Μαρτίου του 1978 το Ισραήλ εισβάλλει στο Λίβανο με την επονομαζόμενη Επιχείρηση Ποταμός Λίτανι.  Το Συμβούλιο Ασφαλείας του Ο.Η.Ε. μερικές μέρες αργότερα  πέρασε τα ψηφίσματα 425 και 426, που καλούν για την απόσυρση των Ισραηλινών δυνάμεων και την μετακίνηση των Παλαιστινιακών. Τρεις μήνες αργότερα το Ισραήλ ολοκλήρωσε την  απόσυρση των δυνάμεων και παρέδωσε τον έλεγχο της «ζώνης ασφαλείας» του νότιου Λιβάνου στον φιλικά προσκείμενο στο Ισραήλ Νότιο Στρατό Λιβάνου. Οι δυνάμεις όμως που υποστήριζαν τους Παλαιστίνιους, συμπεριλαμβανομένης της Χεζμπολάχ, έμειναν στην περιοχή.

Δεκαετία του ’80 έως και σήμερα

Οι ένοπλες δυνάμεις του Ο.Α.Π. συνέχιζαν να χρησιμοποιούν το Λίβανο ως βάση για να πλήττουν το Ισραήλ και έτσι στις 6 Ιουνίου 1982 το Ισραήλ εισβάλει ξανά στο Λίβανο με τη επιδίωξη της καταστροφής του Ο.Α.Π. Τα σχέδια του Ισραήλ όμως στο Λίβανο σημείωσαν σημαντική καθυστέρηση όταν δολοφονήθηκε ο Φαλαγγίτης αρχηγός Bachir Gemayel που θεωρείτο πως ήταν μυστικά υποστηρικτής του Ισραήλ.

Στις 17 Μαΐου 1983 ο Λίβανος, το Ισραήλ και οι Η.Π.Α. υπέγραψαν συμφωνία σχετική με την απόσυρση των Ισραηλινών που προϋπέθετε την αναχώρηση των Συριακών στρατιωτών. Η συμφωνία δήλωνε ότι «το καθεστώς πολέμου ανάμεσα σε Ισραήλ και Λίβανο έχει τερματιστεί και δεν υπάρχει πλέον». Η συμφωνία αυτή αντιμετωπίστηκε από πολλούς Λιβανέζους μουσουλμάνους ως μία προσπάθεια του Ισραήλ να κερδίσει τον μόνιμο έλεγχο του νότιου Λιβάνου. Η πράξη αυτή καταχωρήθηκε στον Αραβικό κόσμο ως μια επιβαλλόμενη παράδοση, ενώ η Συρία ήταν κάθετα αρνητική και δεν δέχθηκε να συζητήσει την απόσυρση των στρατιωτών της φέρνοντας έτσι σε αδιέξοδο κάθε περαιτέρω πρόοδο. Οι συριακές δυνάμεις αποσύρθηκαν τελικά μόλις το 2005 από τον Λίβανο.

Το Ισραήλ αποσύρθηκε από τη «ζώνη ασφαλείας» την άνοιξη του 2000. Συνεχίζει να ελέγχει μια μικρή περιοχή που λέγετε Shebaa Farms (Αγροκτήματα της Σέμπαα), για την οποία ο Λίβανος και η Συρία ισχυρίζονται πως είναι έδαφος του Λιβάνου.

Το Ισραήλ λοιπόν είχε ενεργό ρόλο στην περιοχή, έχοντας πάντα ως λόγο τις τρομοκρατικές επιθέσεις εναντίον του. Τότε ήταν ο Ο.Α.Π., ενώ τώρα η Χεζμπολάχ, που κατά τη διάρκεια του τότε πολέμου δυνάμωσε και οργανώθηκε συστηματικά εναντίον του Ισραήλ. Είναι αναφαίρετο δικαίωμα του κάθε κράτους να αμύνεται και να προστατεύεται. Μα καθώς κανείς παρακολουθεί τις κινήσεις του Ισραήλ τον τελευταίο καιρό, δεν μπορεί παρά να σκεφτεί πως η κατάσταση έχει ξεφύγει από τα χέρια τους, πως το θέμα έλαβε διαστάσεις μεγαλύτερες απ’ όσο ακόμα και κάποιοι από αυτούς θα ήθελαν. Η όλη κατάσταση στη Μέση Ανατολή μπορεί άνετα να παρομοιαστεί με ένα ντόμινο όπου η μια εισβολή φέρνει την άλλη, όπου η Γάζα φέρνει τον Λίβανο, αυτός φέρνει τη Συρία και αυτή φέρνει το Ιράν. Και το θέμα με το ντόμινο είναι… πως έτσι και κάποιος κάνει την αρχή δεν υπάρχει τρόπος να το σταματήσεις.

Βασιλική Ζιώγα
vasilikizioga@gmail.com

No related posts.