Η διαχείριση της πανδημίας Covid-19 στη Βραζιλία

Η διαχείριση της έκτακτης πανδημικής κατάστασης, που κρίθηκε να αντιμετωπίσει ολόκληρος ο πλανήτης μας, πρόκειται για μία ιδιαίτερα δύσκολη πρόκληση, με αβέβαιο ακόμη τέλος.

Όλο αυτό το διάστημα παρακολουθούσαμε με αγωνία τις κινήσεις διαφόρων χωρών, ιδίως των γειτονικών μας, οι οποίες αποτέλεσαν το επίκεντρο της συγκεκριμένης κρίσης, για μεγάλο διάστημα. Πλέον, όμως, παρότι ως Ευρωπαϊκή Ένωση οδεύουμε προς μία πιο αισιόδοξη πορεία, δεν φαίνεται να ισχύει το ίδιο για τη μακρινή ήπειρο της Αμερικής.

Το παρόν άρθρο πρόκειται να εστιάσει στη Βραζιλία, η οποία, καθώς φαίνεται από τον Μάιο, αποτελεί ένα από τα πιο νέα και κρίσιμα επίκεντρα της πανδημίας. Περισσότερο κρίσιμη, όμως, θεωρείται και η άκρως διφορούμενη στρατηγική αντιμετώπισης της πανδημίας, που ακολουθεί ο Βραζιλιάνος πρόεδρος, Ζαΐρ Μπολσονάρο. Για τον λόγο αυτό, ήρθαμε σε επικοινωνία με δυο ψυχολόγους, ώστε να διερευνήσουμε πώς αντιμετωπίζουν οι Βραζιλιάνοι την πανδημία και ποια θα είναι τα ενδεχόμενα αντίκτυπα στις ζωές τους στο μέλλον.

Η Izabela Motta και ο Gustavo Pimenta Murayama μας περιέγραψαν πώς περνούν την καραντίνα τους, αλλά και πώς φαντάζονται το μέλλον. Είναι πολίτες μεσαίας τάξης και, όπως τόνισε, και η Izabela: «Δεν αντιπροσωπεύω την πλειοψηφία του πληθυσμού της Βραζιλίας. Είμαι κάτοχος πτυχίου και έχω μία σχετική οικονομική σταθερότητα. Όλα αυτά συμβάλλουν ώστε η καραντίνα μου να είναι πιο «διαχειρίσιμη». Για την πλειοψηφία του πληθυσμού της Βραζιλίας είναι εντελώς διαφορετικά, είναι πιο δύσκολα και γίνεται όλο και χειρότερα χωρίς την κυβερνητική στήριξη και με τη συμπεριφορά του Μπολσονάρο. Είναι κάτι περισσότερο από μια υγειονομική κρίση».

Όμως ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή…

-Ποια είναι η γνώμη σας για τη διαχείριση της πανδημίας Covid-19 στη Βραζιλία; Υπάρχει μέριμνα για την επαρκή ενημέρωση των πολιτών (επαγρύπνηση για τα fake news), ψυχολογική υποστήριξη μέσω τηλεφωνικών γραμμών και υποστήριξη ενάντια στην ενδοοικογενειακή βία;

Η απάντηση είναι, κατά κύριο, λόγο ομόφωνη. Και οι δυο συμφωνούν ότι η στρατηγική που ακολουθεί ο Μπολσονάρο είναι παράλογη. Δεν συμμερίζεται τη σοβαρότητα της κατάστασης και χρησιμοποιεί ως επιχείρημα το γεγονός ότι υπάρχουν περισσότερο θανατηφόρες ασθένειες συγκριτικά με τον κορωνοϊό. Σύμφωνα με την Izabela, η σοβαρότητα της κατάστασης δεν σχετίζεται αποκλειστικά με τα ποσοστά θνητότητας που επιφέρει ο ιός, αλλά και με την υπερφόρτωση του συστήματος υγείας. Ο Gustavo, μάλιστα, συμπληρώνει ότι η προώθηση της ανυπακοής στα προστατευτικά μέτρα που υιοθετούνται παγκοσμίως από τον ίδιο τον πρόεδρο, οδηγεί στη καθημερινή παραβίασή τους από ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού, με αποτέλεσμα την αύξηση των κρουσμάτων αλλά και των θανάτων στη χώρα.

Ωστόσο, είναι εξίσου αξιοσημείωτο το γεγονός ότι η ίδια η κυβέρνηση αναπαράγει ψευδείς ειδήσεις. Η Izabela, αναφερόμενη στη διάδοση επαρκών πληροφοριών στους πολίτες σχολιάζει: «Δεν υπάρχει ορθή πληροφόρηση καθώς τα ψεύτικα νέα βρίσκονται ήδη στο προφίλ του προέδρου (στο Twitter). Ο Μπολσονάρο, όχι μόνο διαδίδει ψευδείς ειδήσεις, αλλά, επίσης δυσφημίζει τα Μέσα Ενημέρωσης, λέγοντας ότι ακόμη και ο παγκόσμιος Τύπος ψεύδεται. Αυτό προκαλεί μεγάλη σύγχυση, καθώς οι οπαδοί του αρέσκονται να επιτίθενται στα Μέσα Ενημέρωσης, πιστεύοντας ότι μόνο οι πληροφορίες που λαμβάνουν μέσω WhatsApp είναι πραγματικές. Έτσι, ο πληθυσμός κατέληξε να ενεργήσει μόνος του για να σωθεί και να αντιμετωπίσει αυτήν την κρίση (όταν καταφέρνουν να σωθούν)». Ο Gustavo συμπληρώνει, επισημαίνοντας την ανάγκη για μέριμνα απόκτησης επαρκούς πληροφόρησης και την επιβεβαίωση των πηγών των ειδήσεων από τους ίδιους τους πολίτες, δεδομένου ότι η συγκεκριμένη κυβέρνηση διαρρέει, συχνά, ψευδείς ειδήσεις.

Σχετικά με τις υπηρεσίες ψυχολογικής υποστήριξης, αλλά και τα μέτρα κατά της ενδοοικογενειακής βίας, η Izabela αναφέρει: «Ενόψει της πανδημίας, πολλές υπηρεσίες λειτουργούν στο Διαδίκτυο, συμπεριλαμβανομένης της ψυχολογικής συμβουλευτικής, αλλά το τμήμα του πληθυσμού που έχει πρόσβαση σε αυτήν την υπηρεσία είναι μικρό (ακόμη και για οικονομικούς λόγους). Όσον αφορά προβλήματα όπως η ενδοοικογενειακή βία, δεν ξέρω πολλά για τις ενέργειες που λαμβάνονται. Γνωρίζω μόνο ότι οι γυναίκες που πέφτουν θύματα αυτής μπορούν να λάβουν υποστήριξη πρόσωπο με πρόσωπο, καθώς παραβιάζονται τα δικαιώματά τους, επομένως η φροντίδα είναι επείγουσα και εστιασμένη».

Οι Βραζιλιάνοι είστε πολύ ζεστοί άνθρωποι. Φανταζόμαστε επομένως ότι η κοινωνική αποστασιοποίηση αποτελεί μία πρόκληση για πολλούς. Ποιες είναι οι ψυχολογικές συνέπειες της καραντίνας στις ζωές των Βραζιλιάνων;

Izabela: Φαντάζομαι ότι οι αντιδράσεις είναι οι ίδιες, όπως και σε άλλες χώρες. Άγχος, αγωνία, φόβος… Αλλά, αισθάνομαι ότι το πένθος είναι η μεγαλύτερη συνέπεια, όχι μόνο για συγκεκριμένους θανάτους, αλλά και για συμβολικούς θανάτους (ανεργία, διακεκομμένα έργα), αλλαγή ρουτίνας, λαχτάρα για μέλη της οικογένειας που είναι απομονωμένα σε άλλα σπίτια… Κάτι έχει χαθεί και οδηγεί σε θλίψη.

Gustavo: Πιστεύω ότι το ξέσπασμα της απογοήτευσης είναι πολύ μεγάλο, και, ίσως, να σημειωθεί σημαντική αύξηση του άγχους κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Το λέω αυτό επειδή για όσους τηρούν την καραντίνα (σε πολλά μέρη της χώρας, ούτε καν το 50% παραμένει στο σπίτι), το να μένεις στο σπίτι μπορεί να σημαίνει μεγαλύτερη επαφή με τον εαυτό σου και με διαφορετικές καταστάσεις.

Πώς διαχειρίζεστε τη δική σας καραντίνα; Ως ψυχολόγοι, ποια θα ήταν μια βασική συμβουλή που θα δίνατε στους συμπολίτες σας που δυσκολεύονται με τη διαχείριση της παρούσας κατάστασης;

Izabela: Η καραντίνα μου δεν ήταν εύκολη! Πριν δυσκολευόμουν να επικεντρωθώ στα καθήκοντά μου, και μόνο τώρα κατάφερα να οργανωθώ (εξωτερικά και εσωτερικά). Υπάρχουν πολλά πράγματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν και στη μέση αυτών των πραγμάτων, το πολύ έντονο αίσθημα της νοσταλγίας-λύπης (saudade).

Ως ψυχολόγος, ίσως η συμβουλή μου είναι να είσαι υπομονετικός με τον εαυτό σου. Δεν είναι καιρός να απαιτήσετε παραγωγικότητα από τον εαυτό σας ή να μην αισθάνεστε άσχημα για το ότι δεν μπορείτε να κάνετε τα πράγματα όπως νομίζετε ότι πρέπει να τα κάνετε. Αυτή είναι μία κρίση! Αυτή είναι η ώρα να καλωσορίσουμε τον πόνο μας και να γνωρίζουμε ότι κάνουμε το καλύτερο δυνατό.

Gustavo: Στην πραγματικότητα, ακόμα προσπαθώ να προσαρμοστώ στη καραντίνα. Το να αλλάξεις εντελώς τη ρουτίνα της ζωής από τη μια στιγμή στην άλλη δεν είναι εύκολο. Ωστόσο, έχω παρατηρήσει ότι σχετικά απλές ενέργειες με βοήθησαν πολύ να διαχειριστώ την τρέχουσα κατάσταση, μεταξύ αυτών, η δημιουργία μίας ρουτίνας φυσικής άσκησης, η επικοινωνία μέσω βιντεοκλήσεων με φίλους, η προσπάθεια να οργανώσω το πρόγραμμα εργασίας μου και το να αφήσω το κινητό μου στην άκρη όσο το δυνατόν περισσότερο μπορώ συνέβαλαν πολύ στην ψυχική μου υγεία.

Όσον αφορά τις συμβουλές που μπορώ να δώσω, πιστεύω ότι είναι λίγο περίπλοκο να μιλάς γενικά για κάτι που είναι τόσο συγκεκριμένο για κάθε άτομο. Καταλαβαίνω ότι ο καθένας ζει ένα πολύ διαφορετικό πλαίσιο, ειδικά σε αυτήν την πανδημική στιγμή που βρίσκεται ο κόσμος. Έτσι, ως πιθανή συμβουλή, νομίζω ότι θα ήταν ενδιαφέρον για τους ανθρώπους να προσπαθήσουν να παρατηρήσουν πώς αισθάνονται, ζουν και αλληλεπιδρούν με τα πάντα γύρω τους εκείνη τη στιγμή. Είναι πρώτα απαραίτητο το άτομο να κατανοήσει τι είναι εκείνο που το δυσκολεύει, έτσι ώστε αργότερα να επινοήσει τρόπους να το αντιμετωπίσει.

Πότε θα πραγματοποιηθεί άρση των μέτρων στη Βραζιλία; Πώς φαντάζεστε τη ζωή σας μετά τη λήξη της καραντίνας;

Izabela: Δεν ξέρω αν αυτό είναι δυνατό σε ένα καπιταλιστικό σύστημα, αλλά θα ήθελα η ζωή μου μετά την καραντίνα να είναι «πιο ήρεμη», χωρίς να βιάζομαι τόσο γρήγορα. Μακάρι να είχα χρόνο να κάνω πράγματα στον δικό μου χρόνο, χωρίς να χρειάζεται να τρέξω για να κάνω τα πάντα. Αυτό είναι ένα από τα λίγα πράγματα στην καραντίνα που μου αρέσει και θα ήθελα να διατηρήσω. Αλλά δεν ξέρω αν αυτό θα είναι δυνατό, γιατί εκείνη τη στιγμή φαίνεται ότι το πολιτικό μέλλον της χώρας θα είναι αρκετά ασταθές και ο φόβος ενός πραξικοπήματος με κάνει να αναρωτιέμαι αν θα έρθει αυτή η «ηρεμία».

Gustavo: Θεωρώ ότι είναι πολύ δύσκολο να προσπαθήσω να ορίσω μία ημερομηνία, επειδή τα μέτρα προστασίας δεν γίνονται αποδεκτά από τον πληθυσμό. Εφόσον δεν υπάρχουν άκαμπτα και ομοιόμορφα μέτρα σε όλη την εθνική επικράτεια, πιστεύω ότι θα περάσει πολύς καιρός μέχρι τη λήξη της καραντίνας, εδώ στη Βραζιλία, τουλάχιστον με ασφαλή και κατάλληλο τρόπο.

Πιστεύω ότι θα αλλάξω κάποιες κοινωνικές και εργασιακές συνήθειες που είχα υιοθετήσει πριν από την πανδημία, γιατί συνήθιζα να χρησιμοποιώ συχνά γεμάτους χώρους και, πολλές φορές, κλειστούς. Επιπλέον, συνειδητοποίησα ότι είναι δυνατόν να κάνω πολλά από αυτά που έκανα για την ψυχολογία στο σπίτι μου, με πολύ πιο γρήγορο, φθηνό και πρακτικό τρόπο από το να χρειάζεται, για παράδειγμα, να μετακινούμαι για τις συναντήσεις και ομάδες μελέτης. Έτσι, φαντάζομαι ότι θα κάνω λιγότερες επισκέψεις στα μέρη που πήγαινα και θα προσπαθήσω, επίσης, να διατηρήσω κάποιες συνήθειες, όπως η σωματική άσκηση, τις οποίες δεν έκανα πριν και απέκτησα κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου.

_______

Ευχαριστούμε πολύ την Izabela και τον Gustavo για την κουβέντα που είχαμε!

*Η σύνταξη αυτού του άρθρου έγινε στις 8 Ιουνίου, με τα δεδομένα που ίσχυαν τότε.

No related posts.