Τολμηρό πολιτικά αλλά άνισο το φιλμ του Κώστα Γαβρά

Ενήλικοι στην Αίθουσα (Adults in the Room)
Γαλλία – Ελλάδα (2019)
Σενάριο – Σκηνοθεσία: Κώστας Γαβράς

Παίζουν: Χρήστος Λούλης, Αλέξανδρος Μπουρδούμης, Βαλέρια Γκολίνο, Δημήτρης Τάρλοου, Χρήστος Στέργιογλου, Ούλριχ Τούκουρ

Το πρώτο εξάμηνο της διακυβέρνησης ΣΥ.ΡΙΖ.Α. – ΑΝ.ΕΛ. υπήρξε ιδιαίτερα πυκνό σε γεγονότα και ο πολύπειρος σκηνοθέτης, Κώστας Γαβράς, ανέλαβε το δύσκολο έργο να τα μεταφέρει μέσα από τη δική του οπτική στη μεγάλη οθόνη. Για τη συγγραφή του σεναρίου βασίστηκε στο βιβλίο του πρώην Υπουργού Οικονομικών, Γιάνη Βαρουφάκη, με τίτλο “Adults in the Room: My Battle with Europe’s Deep Establishment” και στην ελληνική έκδοση «Μία Ελληνική Άνοιξη μετά από ατέλειωτους μνημονιακούς χειμώνες».

Οι διαπραγματεύσεις της Κυβέρνησης ΣΥ.ΡΙΖ.Α με τους δανειστές για μείωση του χρέους και περιορισμό των μέτρων λιτότητας αποτέλεσαν έναν προσωπικό αγώνα του πρώην Υπουργού κόντρα στο ευρωπαϊκό κατεστημένο, όπως υποδηλώνει ο πρωτότυπος τίτλος του βιβλίου.

Ο Κώστας Γαβράς αποφεύγει να παρουσιάσει τον πρώην Υπουργό ως έναν επαναστάτη με ριζοσπαστικές ιδέες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η σκηνή της συνάντησης του με τους Βρετανούς τραπεζίτες, στην οποία αποδέχεται η Ελλάδα να αποπληρώσει ολόκληρο το χρέος απέναντί τους. Ωστόσο, το μεγαλύτερο μέρος της ταινίας δίνει έμφαση στη δική του δράση, δημιουργώντας την εντύπωση, ότι, όντως, επρόκειτο για έναν προσωπικό αγώνα ενάντια στους τεχνοκράτες της Τρόικα και τους εχθρικούς ομολόγους του στις συνεδριάσεις του Eurogroup, με επικεφαλής τον, τότε, πανίσχυρο Υπουργό Οικονομικών της Γερμανίας, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε.

Σκληρή κριτική στους Ευρωπαίους πρωταγωνιστές

Η προσέγγιση του πολυβραβευμένου σκηνοθέτη απέναντι στον Σόιμπλε, έναν από τους πρωταγωνιστές των εξελίξεων, δεν θα μπορούσε να χαρακτηριστεί μονοδιάστατη. Αντίθετα, ο πρώην Υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας παρουσιάζεται ως μία σύνθετη προσωπικότητα και όχι ως ένας γραφικός κακός ο οποίος στοχεύει στην οικονομική εξολόθρευση της Ελλάδας. Αποτελεί ουσιαστικά και ο ίδιος ένα δραματικό πρόσωπο, καθώς δέσμιος των δογματικών του αντιλήψεων για την αναγκαιότητα επιβολής πειθαρχίας σε κάθε μέλος της ευρωζώνης αδυνατεί να προβεί στην παραμικρή υποχώρηση έναντι του Έλληνα ομολόγου του. Όσον αφορά τον πρόεδρο του Eurogroup, Γερούν Ντάισελμπλουμ, εμφανίζεται αδιάλλακτος και αλαζόνας απέναντι στον Βαρουφάκη. Μεγαλύτερη εντύπωση προκαλεί η απεικόνιση του πρώην Υπουργού Οικονομικών της Γαλλίας, Μισέλ Σαπέν, ο οποίος φαίνεται να υποστηρίζει τα αιτήματα της ελληνικής κυβέρνησης, αλλά να μην τολμά δημόσια να αντιταχθεί στην δημοσιονομική πολιτική της Γερμανίας. Η ταινία καυτηριάζει και τη στάση της Γερμανίδας Καγκελαρίου, Άνγκελα Μέρκελ, θεωρώντας ότι παρά τη φαινομενική αποστασιοποίησή της από τη σκληρή γραμμή του Σόιμπλε έδειχνε απροθυμία να αντιταχθεί σε αυτήν.

Συνολικά, το «Ενήλικοι στην Αίθουσα» αποτελεί μία τολμηρή καταγγελία των γραφειοκρατικών μηχανισμών της Ε.Ε. και της έλλειψης Δημοκρατίας στη λήψη αποφάσεων των κεντρικών, άτυπων οργάνων της, όπως τo Eurogroup. Το συγκεκριμένο γεγονός, όμως, δεν καθιστά αυτόματα την ταινία ένα συναρπαστικό πολιτικό θρίλερ, γεμάτο ένταση. Για τη συγκεκριμένη εξέλιξη ευθύνεται η επιλογή του Κώστα Γαβρά να παρουσιάσει συνοπτικά τις διαφωνίες και τις συγκρούσεις μεταξύ των πρωτοκλασάτων κυβερνητικών στελεχών. Ουσιαστικά, ο θεατής μένει έξω από το παρασκήνιο των πιο κρίσιμων αποφάσεων και, ιδιαίτερα, εκείνης για τη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος. Ο Αλέξης Τσίπρας εμφανίζεται σε παθητικό ρόλο, να λειτουργεί ως ισορροπιστής ανάμεσα στα αντίπαλα στρατόπεδα μέσα στην κυβέρνηση του.

Ατού και αδυναμίες της ταινίας

Η κορύφωση του θρίλερ με τις διαπραγματεύσεις της 12ης Ιουλίου και την υπογραφή της τελικής συμφωνίας με τους δανειστές δεν έρχεται ποτέ. Το συμβολικό φινάλε, το οποίο έχει ως στόχο να συνοψίσει τα όσα συνέβησαν στη συγκεκριμένη συνεδρίαση και να αναδείξει το δράμα του ελληνικού λαού, ο οποίος βλέπει την ηγεσία του παγιδευμένη σε έναν λαβύρινθο, αντιμέτωπη με κλοιό γραφειοκρατών, δεν λειτουργεί δραματουργικά. Η πρόθεση του σκηνοθέτη να αποτυπώσει με πρωτότυπο και δημιουργικό τρόπο την ελληνική «τραγωδία» μοιάζει αναντίστοιχη με το πνεύμα της υπόλοιπης ταινίας και τον έντονο ρεαλισμό της. Γενικότερα, οι περισσότερες σκηνές με συμβολικό χαρακτήρα βασίζονται σε πρόχειρα και απλοϊκά σκηνοθετικά ευρήματα. Εξαίρεση αποτελεί η σκηνή, στην οποία ο Γιάνης Βαρουφάκης και η σύζυγος του, Δανάη Στράτου, ενώ δειπνούν σε ένα εστιατόριο αντικρύζουν ένα πλήθος συγκεντρωμένο έξω από αυτό. Το θυμωμένο βλέμμα των διαδηλωτών σε συνδυασμό με τη σιωπή τους συμβάλλουν στη δημιουργία μιας υπόκωφης έντασης.

Το πιο δυνατό σημείο της ταινίας αποτελεί, αναμφίβολα, η ερμηνεία του Χρήστου Λούλη στον ρόλο του Γιάνη Βαρουφάκη. Αποτυπώνει αποτελεσματικά την προσωπικότητα του πρώην Υπουργού, χωρίς να προβαίνει σε μία στείρα μίμηση της ομιλίας και των κινήσεων του. Διαθέτει τον απαραίτητο δυναμισμό και ενέργεια για έναν ιδιαίτερα απαιτητικό ρόλο, αποφεύγοντας τις υπερβολές και τον εντυπωσιασμό. Αντίθετα, ο Αλέξανδρος Μπουρδούμης, στον ρόλο του Αλέξη Τσίπρα, μοιάζει να κινείται σε ρηχά νερά. Η ερμηνεία του συνάδει, βέβαια, με την οπτική του σκηνοθέτη περί παθητικής στάσης του πρώην πρωθυπουργού, ωστόσο η γκάμα των εκφράσεων του είναι αρκετά περιορισμένη για να αποδώσει το δράμα ενός ηττημένου και ταπεινωμένου, από τους ομολόγους του, πρωθυπουργού.

Το «Ενήλικοι στην Αίθουσα» δεν στερείται ενδιαφέροντος και κριτικής πολιτικής ματιάς για τα τεκταινόμενα στο εσωτερικό της Ε.Ε. Ο Κώστας Γαβράς θέλησε μέσα από το φιλμ να εκφράσει τη βαθιά του αγωνία για το μέλλον της πατρίδας του και ολόκληρης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κατορθώνει να περάσει το πολιτικό μήνυμά του, χωρίς, όμως, το καλλιτεχνικό αποτέλεσμα να είναι αντάξιο των προσδοκιών. Μένει να δούμε αν άνοιξε το δρόμο για να καταγραφούν τα γεγονότα της ελληνικής κρίσης ξανά στην μεγάλη οθόνη ή αν το εγχείρημά του θα μείνει χωρίς συνεχιστές.

No related posts.