«Ο υπαινιγμός είναι η υψηλότερη μορφή της παρουσίασης της φρίκης»

(H. P. Lovecraft προς τον R. E. Howard στις 4/10/1930)

Στη Θεσσαλονίκη βρίσκεται το μοναδικό βιβλιοπωλείο-εκδοτικός οργανισμός που υπηρετεί την κληρονομιά του μεγάλου Αμερικάνου συγγραφέα του Φανταστικού, Howard Phillips Lovecraft. Με το όνομα «Άγνωστη Καντάθ», από τη νουβέλα του συγγραφέα «Η ονειρική αναζήτηση της άγνωστης Καντάθ», γραμμένη το 1926, η ονειροχώρα αυτή του φανταστικού βιβλίου καλεί τους θιασώτες της φανταστικής λογοτεχνίας σε περιπλάνηση και αναζήτηση κοσμικών τρόμων και συγκινήσεων.

Την όαση αυτή θα βρει κανείς στην Αιμιλιανού Γρεβενών 6, την πρώτη κάθετο στη Δημητρίου Γούναρη στη Θεσσαλονίκη. Ο εκδοτικός οίκος θέλησε να τιμήσει τη μνήμη του Lovecraft μέσα από την έκδοση των διηγημάτων του Robert E. Howard, ενός φίλου και αλληλογράφου του που γνωρίζουμε οι περισσότεροι, πιθανόν, από το πιο εμβληματικό του λογοτεχνικό δημιούργημα, τον «Κόναν τον Βάρβαρο» και, μάλιστα, από τη κινηματογραφική του μεταφορά, στον ρόλο που υποδύθηκε ο Arnold Schwarzenegger.

Ο φίλος του αυτός, ο Robert Ervin Howard (22/1/1906 – 11/6/1936), μας κληροδότησε ένα συγγραφικό έργο αντιστρόφως ανάλογο με τον σύντομο βίο του, του οποίου ο ίδιος έκοψε το νήμα συντετριμμένος από τον θάνατο της μητέρας του. Ο Robert Howard αποτελούσε μέλος μίας ιδιαίτερης ομάδας συγγραφέων, των οποίων τα έργα δημοσιεύονταν στο περιοδικό Weird Tales και που κινούνταν γύρω από τους κόσμους που συνέθετε ο Lovecraft, τον λεγόμενο «Λαβκραφτικό Κύκλο». Τα μέλη του συνδέονταν με αμοιβαία εκτίμηση και φιλία, αντάλλασσαν ιδέες και εμπλούτιζαν από κοινού τη «Μυθολογία Κθούλου», την περίφημη λογοτεχνική επινόηση του Lovecraft. Όπως διαπιστώνει ο Παντελής Γιαννουλάκης στην καλύτερη βιογραφία του Lovecraft στην ελληνική γλώσσα, «H. P. Lovecraft: Ταξίδι στην μοναξιά του χρόνου»: «Ο Lovecraft και ο κύκλος του, με την αλληλογραφία τους και τις συνεργασίες τους, είχαν φτιάξει ένα Internet πριν από το Internet. Νομίζω ότι αυτό το κόνσεπτ του Lovecraft για την επικοινωνία και την ανταλλαγή απόψεων, για τη συνεργασία, την εποπτεία και την επέμβαση στη ροή της πληροφορίας, ένα «λογοτεχνικό δίκτυο», ορίζει σε όλες του τις πτυχές το Internet όπως το ξέρουμε σήμερα».

Στους δύο τόμους που εξέδωσε η Άγνωστη Καντάθ περιλαμβάνονται, σε μια πολύ ζωντανή μετάφραση των Αργυρώ Πατσού και Ματθαίου Βελούδου, 18 διηγήματα χωρισμένα σε δύο ενότητες. Ο πρώτος τόμος έχει τον τίτλο «Ο Μαύρος Λίθος» και ο δεύτερος «Οι Θεοί της Μπαλ Σαγκόθ». Πρόκειται για διηγήματα της «Μυθολογίας Κθούλου» και για όποιον δεν είναι εξοικειωμένος με αυτήν, λίγα λόγια θα ήταν απαραίτητα για να μπορέσει να απολαύσει την περιδίνηση του στους εφιαλτικούς κόσμους των Μεγάλων Παλαιών που επινόησε ο Lovecraft. Σύμφωνα με τη «Μυθολογία Κθούλου», η ταλαίπωρη Γη μας αποτέλεσε το μήλον της Έριδος τερατωδών κοσμικών δυνάμεων που συγκρούστηκαν για την κυριαρχία της. Οι ηττημένοι Θεοί εξορίστηκαν σε αβύσσους στα βάθη της γης και της θάλασσας και στέλνουν έκτοτε όνειρα στους θρησκευτές τους, ώστε η λατρεία τους να προετοιμάσει την επιστροφή τους. Οι θρησκευτές, τυφλωμένοι από πίστη, αγνοούν το ζοφερό μέλλον που επιφυλάσσουν για την ανθρωπότητα οι τερατώδεις αυτοί Θεοί (τέτοιος είναι και ο καταποντισμένος στη βυθισμένη Ρ’λύε, Κθούλου) και τους λατρεύουν σε σκοτεινά δάση γύρω από δυσοίωνους οβελίσκους.

Χαρακτηριστικό της γραφής του Robert Howard είναι ο ιδιαίτερα παραστατικός τρόπος με τον οποίο ζωντανεύει σκηνές σύγκρουσης και κυρίως πυγμαχίας και ξιφομαχίας, καθώς και ο ίδιος υπήρξε ερασιτέχνης πυγμάχος και σκοπευτής αντίθετα με τον δάσκαλό του, Lovecraft, που του επεσήμαινε πως «η αιματοχυσία -όπως και κάθε τι άλλο- θα έπρεπε να απεικονίζεται στη λογοτεχνία μονάχα στο βαθμό που συμβαίνει στην πραγματική ζωή» (επιστολή στον Robert E. Howard στις 16/8/1932). Οι συμβουλές αυτές, αλλά και η μεγάλη συγγραφική δεξιοτεχνία του νεαρού συγγραφέα, μας έδωσαν σελίδες περιπέτειας, αγωνίας και τρόμου που υπηρετούν το μέτρο και δεν ξεφεύγουν στην υπερβολή.

Στον πρώτο τόμο της Συλλογής και στο διήγημα ο «Μαύρος Λίθος» ο ήρωας του φράζει τον δρόμο σε έναν «σιχαμερό τρόμο που έχει πλέον αποσυρθεί στα σκοτάδια άλλων διαστάσεων, απ’ όπου ξεπρόβαλλε κατά τη μαύρη αυγή της γης». Στο διήγημα «Μη μου σκάψεις τον τάφο», ο πρωταγωνιστής του παρευρίσκεται στην ανίερη συναλλαγή ενός φαινομενικά γέρου ανθρώπου, με δαιμονικές θεότητες που διεκδικούν, μετά από αιώνες, την ψυχή του. Υποβλητικό και ατμοσφαιρικό διήγημα τρόμου που, όμως, παρεκκλίνει από τη θεματολογία της Μυθολογίας, καθώς παρεισφρέει σε αυτό ο Σατανάς των μονοθεϊστικών θρησκειών. Ο Howard ξαναμπαίνει στο μονοπάτι της «Μυθολογίας Κθούλου» στους «Άνθρωπους του Σκότους», καθώς ο πολεμιστής του ακολουθεί το αιμάτινο χνάρι που οδηγεί σε έναν μαύρο βωμό που κάποτε «ορθωνόταν σ’ εκείνο τον ζοφερό κύκλο των μονόλιθων που λέγεται Στόουνχεντζ» και παλεύει για τη ζωή του με φρικαλέα ερπετόμορφα πλάσματα.

Οι περιγραφές των συμπλοκών του Howard είναι συγκλονιστικές και δεν απορεί κανείς πως ενέπνευσαν καλλιτέχνες κάθε είδους που μας έδωσαν υπέροχα έργα φαντασίας. «Το Αββαείο» είναι το φασματικό σκηνικό όπου λαμβάνει χώρα η μάχη του Αμερικάνου ιστοριοδίφη με αλλόκοσμες φρικαλεότητες. «Τα παιδιά της Νύχτας», ανθρωπολόγοι καθηγητές διαπληκτίζονται ξιφουλκώντας, στην αντιπαράθεση τους, φανταστικά και υπαρκτά βιβλία, όπως «Η Μαύρη Σφραγίδα» του Μάχεν, «Το Κάλεσμα του Κθούλου» του Lovecraft και την «Πτώση του Οίκου των Όσερ» του Πόε, αλλά και τις «Ακατανόμαστες Λατρείες» του Von Janz και φυσικά το δυσοίωνο «Νεκρονομικόν». Με τέτοια συντροφιά, η τύχη που περίμενε τη συντροφιά δεν θα μπορούσε παρά να ήταν σκοτεινή ή, τουλάχιστον, στο κεφάλι του ήρωα της που παραληρεί από ένα αδέξιο χτύπημα… ή μήπως όχι;

Στον δεύτερο τόμο της Συλλογής με τον τίτλο «Οι Θεοί της Μπαλ-Σαγκόθ», τίτλος του πρώτου διηγήματος, ένας Κέλτης πολεμιστής ναυαγεί σε έναν κόσμο που σπαράσσεται από τρομερές διαμάχες για τον θρόνο του. Οι σκηνές ξιφασκίας και οπλασκίας είναι θαυμάσια περιγραφικές από τον γνώστη των τεχνικών τους, συγγραφέα. Στους «Μαύρους Αιώνες» (που υπογράφει με τον Robert Price), το ζευγάρι των ηρώων είναι δύο συλητές τάφων και ναών, «φόβος όλων των αιγυπτιολόγω». Και αυτοί, όμως, δεν έχουν και λίγα για να φοβηθούν. «Το Σκιερό Βασίλειο», όπου δαίμονες και άνθρωποι εναλλάσσονται στον θρόνο του σε ένα ατελείωτο μονοπάτι σπαρμένο με οστά ανθρώπων και τεράτων. Ο ήρωας του, ο Καλ, θυμίζει τον εμβληματικότερο ήρωα του συγγραφέα, τον Κόναν. Τέλος, «Το Σπίτι με τις Βελανιδιές» που υπογράφει και ο August Derleth, κινεί το ενδιαφέρον των ηρώων να το επισκεφθούν και να «βιώσουν μια άλλη διάσταση», καθώς «οι βελανιδιές κι οι Δρυίδες συνδέονται στενά στη λαϊκή παράδοση» και κανείς δεν πρέπει να το αγνοεί αυτό.

Η δίτομη Συλλογή των διηγημάτων του Robert Howard αποτελεί μία εξαιρετική πρόταση ανάγνωσης για το καλοκαίρι και έναν τρόπο να τιμήσουμε τη μνήμη του ευαίσθητου αυτού νέου συγγραφέα που αυτοκτόνησε από θλίψη στις 11 Ιουνίου του 1936, πριν προλάβει να διαπιστώσει ότι οι φλόγες της φρίκης του Παγκοσμίου Πολέμου δεν ξεπήδησαν από τις αβύσσους όπου «κοιμούνται και περιμένουν» οι Μεγάλοι Παλαιοί, αλλά από τα ερέβη του ανθρώπινου μυαλού και της ψυχής. Μην αρκεστείτε στους τρομακτικούς μύες του κινηματογραφικού Κόναν για να βιώσετε την εμπειρία της γραφής του Robert Howard, αλλά δώστε μία ευκαιρία στις λιγότερο γνωστές ιστορίες του που μας προσέφερε η έκδοση της «Άγνωστης Καντάθ».

Αναζητήστε και διαβάστε:

H. P Lovecraft, Επιστολές (επιλογή επιστολών 1915-1937), μτφ. Β. Καλλιπολίτης, Αίολος, 1997.

«Η ονειρική αναζήτηση της Άγνωστης Καντάθ και άλλα διηγήματα», H. P. L., μτφ. Τ. Ρούσσος, Αίολος, 1988.

«H. P Lovecraft: Ταξίδι στη μοναξιά του χρόνου», βιογραφία, Παντελής Γιαννουλάκης, Αρχέτυπο, 1999.

No related posts.