Είδαμε την παράσταση «Ερκουλίν Μπαρμπέν: Οι αναμνήσεις ενός ερμαφρόδιτου»

Μία ιστορία γροθιά στο στομάχι έχει έρθει να μας προβληματίσει και να μας σοκάρει, με ερμηνείες που ακινητοποιούν στη θέση του τον θεατή. Στο Μπενσουσάν Χαν, ο «Ερκουλίν Μπαρμπέν: Οι αναμνήσεις ενός ερμαφρόδιτου» ήρθαν να εγείρουν συναισθήματα και προβληματισμούς. Η σκηνοθεσία είναι του Δαμιανού Κωνσταντινίδη και στον ρόλo του/ της Ερκουλίν Μπαρμπέν είναι η Αντιγόνη Μπάρμπα, ο Χρήστος Παπαδόπουλος και ο Ανάστασης Ροϊλός, τρεις ηθοποιοί που δίνουν την ψυχή τους και το σώμα τους πάνω στη σκηνή και διηγούνται την ιστορία του ερμαφρόδιτου.

Ο/ η Ερκουλίν Αντελαΐντ Μπαρμπέν, ή Αμπέλ, ή Αλεξίνα, ή Καμιγ, έγινε η εμβληματική μορφή για όλα τα μεσοφυλικά άτομα που θα βασανιστούν αργότερα με τα ίδια διλήμματα και μαρτύρια μίας κοινωνίας, που πολύ λίγες φορές αγαπά και τις υπόλοιπες καταδικάζει. Γεννήθηκε το 1838 στο Σαν Ζαν ντ’ Ατζελί της Γαλλίας. Στη γέννησή του, θεωρήθηκε γυναίκα ενώ, αργότερα, με εμφανή υπεροχή του ανδρικού φύλου, του δόθηκε η ανδρική ταυτότητα. Μεγαλωμένη σε ορφανοτροφείο που διευθύνουν καλόγριες και, αργότερα, στην εφηβεία, κάνοντας της σπουδές της σε μοναστήρι των Ουρσουλινών, ριζώνει μέσα της μία βαθιά αγάπη για τον Θεό, που θα είναι μαζί ευχή και κατάρα. Ο περίγυρός της, βαθιά θρησκόληπτος, δαιμονοποιεί τον άνθρωπο, ενώ η κοινωνία, προκατειλημμένη και σκληρή, θέλει να σκοτώσει τον «δαίμονα». Κάπως έτσι, ο φόβος των άλλων, οδηγούν μία ψυχή, μόλις 29 χρονών, στην αυτοκτονία. Δίπλα στο κορμί του θα βρεθούν τα απομνημονεύματά του.

Μία πολύ ιδιαίτερη παράσταση από κάθε άποψη. Σε έναν χώρο πρωτότυπο, οι ηθοποιοί σε απόσταση αναπνοής με τους θεατές, μεταφέρουν τον ψυχικό όλεθρο του ήρωα, χωρίς να αφήσουν κανέναν επιζώντα από το θανάσιμο συναίσθημα της αφήγησής τους. Παριστάνοντας όλοι τους τον κύριο ρόλο, αλλά και κάποιους δευτερεύοντες, μαγνητίζουν τα βλέμματα με μία βίαιη, δικιά τους ματιά, που δεν αφήνει τον θεατή να ξεφύγει, αν δεν τελειώσουν τον μονόλογο ή τη σκηνή τους. Τα κουστούμια και το μακιγιάζ, υβρίδια μίας ανδρικής και γυναικείας υπόστασης, δίνουν, για έμενα ίσως, στους ηθοποιούς το στοιχείο του «ερμαφρόδιτου», αλλά, ταυτόχρονα, και στην αντίληψη των θεατών ότι μιλάμε για ένα πρόσωπο. Οι σκηνές πάντα έντονες από συναισθήματα. Χαρά, ηδονή, θλίψη, πόνος και απελπισία. Κάποια μουσικά διαλείμματα και λίγη δόση χιούμορ είναι η μόνη διέξοδος από τη συναισθηματική φόρτιση του κοινού. Όλα απαραίτητα για την κατανόηση της ιστορίας, αλλά ακόμα πιο σημαντικά για την αίσθηση του δικού του πόνου, που είναι άμεσα συνδεδεμένος με τον δικό μας. Όταν αυτός ο στόχος επιτευχθεί, η ανάγκη του θεατή να ορμήσει και να σώσει τον ήρωα από τη σκηνή της «αυτοτιμωρίας» είναι ακατανίκητη.

«Οι αναμνήσεις ενός ερμαφρόδιτου» φωνάζουν -κυριολεκτικά και μεταφορικά- ότι το σώμα που βλέπουμε είναι φυσιολογικό και ανθρώπινο, όχι κάτι εξωγήινο και ανώμαλο. Τα συναισθήματα του σώματος αυτού είναι όμορφα και υγιή και όχι αποκρουστικά και διεστραμμένα. Ο ερμαφρόδιτος είναι φυσιολογικός και όχι ένα «λάθος της φύσης», όπως πολύ το ονομάζουν, εξαιτίας του, κοινωνικά αποδεκτού, θηλυκού και αρσενικού. Πλέον, σύμφωνα με τη βιολογία, ο άνθρωπος μπορεί να γεννηθεί άντρας, γυναίκα ή intersex, δηλαδή κάπου ενδιάμεσα. Η γνώση αυτή θα έπρεπε να έχει αλλάξει τα δεδομένα, αλλά είναι δύσκολο να αποδράσουμε από αιώνες άγνοιας και προκατάληψης.

Το «αποδεχτό» της κοινωνίας δεν είναι αναγκαστικά και το σωστό. Νόμοι, θρησκείες και συστήματα ήταν και είναι χτισμένα σε «λάθος αποδεχτά» και «σωστά απαγορευμένα». Η αληθινή ιστορία του Ερκουλίν προσφέρει τροφή για σκέψη και στοχασμό, καθώς, πολλές φορές, ο 19ος αιώνας έρχεται συχνά να συγκριθεί με τον 21ο σε ζητήματα φύλου, σεξουαλικού προσανατολισμού και διαφορετικότητας, με το αποτέλεσμα να είναι άκρως θλιβερό από το ποσοστό της ομοιότητάς τους.

Ταυτότητα παράστασης

Παραγωγή: Angelus Novus
Ηθοποιοι: Αντιγόνη Μπάρμα, Χρήστος Παπαδόπουλος, Αναστάσης ΡοΪλός
Φωτογραφίες: Χρήστος Κυριαζίδης
Κείμενο: Herculine Adélaïde / Abel Barbin
Μετάφραση – Διασκευή – Σκηνοθεσία: Δαμιανός Κωνσταντινίδης
Σκηνικά – Κοστούμια: Ελίνα Ευταξία
Φωτισμοί: Στράτος Κουτράκης
Παραγωγή: Angelus Novus
Μουσική: Κωστής Βοζίκης – Χρήστος Παπαδόπουλος
Κίνηση: Ίρις Νικολάου
Βοηθοί σκηνοθέτη – δραματουργίας: Εβελίνα Κοτρίδου – Αντιγόνη Μπάρμπα
Γραφιστικός σχεδιασμός: Ιωάννης Ξηροκώστας
Οργάνωση παραγωγής – Επικοινωνία: Λία Κεσοπούλου

Related posts:

  1. Αχ, αυτή η υπερηφάνεια