Reality vs Virtual Reality στην Ελλάδα του 2018

Στη σύγχρονη εποχή, της μακροχρόνιας και οξυμένης οικονομικής ανέχειας, της αύξησης της ανεργίας, της πολιτικής αστάθειας, του κοινωνικού αμοραλισμού και της γενικευμένης κρίσης όλων των ελληνικών θεσμών, ο σημερινός νέος άνθρωπος ακροβατεί ανάμεσα στον πραγματικό, απαισιόδοξο κόσμο που ζει καθημερινά και στον επίπλαστο ευτυχισμένο κόσμο των social media.

Από τη μια πλευρά, ζει μέσα σε μια σαθρή κοινωνία χωρίς όραμα και προοπτική για το μέλλον, δεχόμενος παθητικά ό,τι συμβαίνει γύρω του κι έχει αντίκτυπο σε αυτόν, μη δυνάμενος να αντιδράσει. Από την άλλη πλευρά, προβάλλει μπροστά του μία «νέα κοινωνία βίου», απρόσωπη, αχανής, άγνωστη, όπου κυριαρχεί ο άκρατος υλισμός κι όπου δεν υπάρχουν υπαρκτά προβλήματα. Στο παρόν δοκίμιο δεν γίνεται να εξαντληθούν όλα τα ανακύπτοντα ζητήματα, παρά μόνο να τεθούν κάποιοι προβληματισμοί σαν τροφή για σκέψη.

Καταρχάς, η «νέα κοινωνία βίου» αντικατοπτρίζεται ως ακολούθως: Επί παραδείγματι, ο συνδεδεμένος χρήστης βλέπει ευτυχισμένα ζευγάρια σε ειδυλλιακά τοπία να απολαμβάνουν το γεύμα τους μέσα στη χλιδή. Βλέπει, ακόμη, ανθρώπους που έχουν αψεγάδιαστα σώματα χωρίς καμία ατέλεια. Επίσης, προβάλλεται ένα συγκεκριμένο πρότυπο ομορφιάς και για τους άντρες και για τις γυναίκες, το οποίο είναι «ψεύτικο», καθώς απέχει πάρα πολύ από την πραγματικότητα (π.χ. αφύσικα γυμνασμένα κορμιά, τατουάζ, φουσκωμένα με σιλικόνη χείλη, στήθη και οπίσθια, για τις γυναίκες, τρέσες, ψεύτικες βλεφαρίδες και μακιγιάζ με την περίφημη τεχνική contouring).

Ο χρήστης βλέπει ανθρώπους να ζουν τον μαγευτικό έρωτά τους, εκφράζοντας τα συναισθήματά τους μέσα σε ένα ιδανικό περιβάλλον, δημοσιοποιώντας τις προσωπικές τους στιγμές ενώπιον άλλων χιλιάδων και, δη, αγνώστων χρηστών. Αυτή η «νέα κοινωνία βίου» είναι απρόσιτη και θυμίζει περισσότερο κινηματογραφικές ταινίες, καλογυρισμένα σίριαλ και εξώφυλλα περιοδικών, παρά τη… real life.

Εδώ, βέβαια, πρέπει να σημειωθεί ότι κάποια πρόσωπα που έχουν χιλιάδες followers στα social media ασκούν καλλιτεχνικά επαγγέλματα (π.χ. ηθοποιοί, μοντέλα, τραγουδιστές, παρουσιαστές) και χρησιμοποιούν τα social media για να προωθήσουν τη δουλειά τους, να διαφημίσουν εμπορικά προϊόντα -πράγμα που σημαίνει ότι αποκομίζουν χρηματικά οφέλη και έχουν, κατά κύριο λόγο, επαγγελματικούς, οικονομικούς και εμπορικούς σκοπούς από τη συχνή χρήση των social media- ή ακόμη και για να αναζητήσουν λίγη δημοσιότητα. Κι αυτή, όμως, τη διάκριση ο συνδεδεμένος χρήστης δεν μπορεί να την εντοπίσει εύκολα, καθώς με ένα μόνο «κλικ» βομβαρδίζεται από έναν ταχύ καταιγισμό καθόλα άσχετων, άχρηστων πληροφοριών τις οποίες εύλογα αδυνατεί να επεξεργαστεί άμεσα και αποτελεσματικά.

Σε όλον αυτόν τον κυκεώνα πληροφοριών βρίσκεται, λοιπόν, σήμερα ανήμπορος να βοηθήσει τον εαυτό του ο σύγχρονος νέος άνθρωπος της Ελλάδας του 2018. Κι εδώ πρέπει να γίνει ένας μικρός διαχωρισμός προς χάριν ευκολίας. Ως προς τους εφήβους, προβάλλονται πρότυπα τα οποία δεν είναι υγιή, ενώ στη προσπάθειά τους να μιμηθούν αυτά τα «ευτυχισμένα» άτομα δεν αντιλαμβάνονται ή αψηφούν τους κινδύνους που ελλοχεύουν στον κυβερνοχώρο (π.χ. υποκλοπή προσωπικών δεδομένων και χρήση τους από εγκληματίες, ακόμη κι ως υλικού παιδικής πορνογραφίας, καθώς και κίνδυνοι για τη σωματική τους ακεραιότητα και την υγεία).

Ως προς τους νέους ενήλικες πάλι -ελλοχεύουν και γι’ αυτούς κίνδυνοι από το διαδίκτυο και μπορούν κάλλιστα να πέσουν θύματα εγκληματικών ενεργειών- πρέπει να τονισθεί ότι βιώνουν αυτήν την αντίφαση μεταξύ της οικονομικής ανέχειας και της προβαλλόμενης επίπλαστης οικονομικής ευμάρειας, όντας στη πιο παραγωγική ηλικία της ζωής τους και μην μπορώντας να διαχειριστούν τους δύο αυτούς κόσμους που προβάλλονται μπροστά τους. Μολονότι είναι όλο ζωντάνια, μόρφωση και έχουν όρεξη να εργασθούν σκληρά και να προσφέρουν στο κοινωνικό σύνολο, βιώνουν έντονα ως επί το πλείστον το φάσμα της ανεργίας ή της χαμηλόμισθης, μαύρης εργασίας.

Ο νέος άνθρωπος, στη προσπάθειά του να ξεγελάσει τον εαυτό του, προσαρμόζεται και αντιγράφει τα πρότυπα που του προβάλλονται, στον βαθμό που μπορεί. (π.χ. κάτω από κάθε φωτογραφία βάζει στη λεζάντα μια αγγλική ρήση με μερικά σχετικά hastags). Αρχίζει να πράττει με τρόπο που να θυμίζει τα πρότυπά του, όπως για παράδειγμα, καταγράφοντας την καθημερινότητά του, εκθέτοντας την προσωπική του γνώμη δημοσίως, μέσα από το προφίλ του, κυρίως για την ελληνική πολιτική και δη πολλές φορές με βωμολοχίες, χυδαιότητα, αθυροστομία και βιαιότητα (και βέβαια σημειωτέον είναι ότι ο θυμός του είναι δικαιολογημένος, πιστεύοντας ότι θα βρει ανταπόκριση και αποδοχή μέσα σε αυτήν τη «νέα κοινωνία βίου» και, πιο συγκεκριμένα, την ανταπόκριση και αποδοχή που η ίδια η πραγματική κοινωνία θα έπρεπε να προσφέρει, μαζί με τις ευκαιρίες για ένα ποιοτικά καλύτερο μέλλον.

Επιπλέον, ο νέος σήμερα κοινοποιεί προσωπικές του στιγμές, απλές, σημαντικές, ασήμαντες, ευχάριστες, δυσάρεστες, ουδέτερες προσωπικές στιγμές (π.χ. μια ορκωμοσία, ένα ταξίδι, ένας γάμος, η απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου, ένας καφές σε ένα μαγαζί). Ως εκ τούτου, τα αισθήματα ανασφάλειας, κατωτερότητας, μειονεξίας και αδικίας πληθαίνουν και κατακλύζουν ολοένα και περισσότερο τους νέους, όντας ανήμποροι να τα αντιμετωπίσουν, ενώ στη προσπάθειά τους να μην τα δείξουν, αντιγράφουν τα «πρότυπά» τους, έχοντας έπαρση και προσπαθώντας να αποδείξουν σε κάποια άτομα ότι είναι χαρούμενοι στη ζωή τους, σαν να εξαρτάται η ποιότητα της ευτυχίας τους από τη γνώμη που έχουν οι άλλοι γι’ αυτούς (μπορεί, μάλιστα, τα άτομα με τα οποία έχουν τις διαφορές να βρίσκονται στην ίδια ή σε παρόμοια θέση με αυτά).

Σε συνάρτηση με τα ανωτέρω, αναφέρεται ότι η καθημερινή καταγραφή της καθημερινότητας ενός απλού χρήστη (ο τρόπος ζωής του, τα πιστεύω του, οι προτιμήσεις του), που δεν είναι διάσημος, δεν ενδιαφέρει και, αντικειμενικά, δε γίνεται να ενδιαφέρει όλους τους διαδικτυακούς του φίλους ή τους followers του. Κι όπως έγινε μνεία ανωτέρω, οι διαδικτυακοί κίνδυνοι καραδοκούν και δεν είναι λίγες οι φορές που χρήστες έχουν πέσει θύματα εγκληματικών ενεργειών από άγνοια και αμέλειά τους. Ακόμη, ως προς την προσπάθεια να αποδείξει ένας νέος άνθρωπος την αξία του μέσα στη «νέα κοινωνία βίου», το καλύτερο θα ήταν να προσπαθήσει να επιλύει εκ του σύνεγγυς τις όποιες διαφορές του με όσους τις έχει, αλλά και να τις αντιμετωπίζει με σύνεση και ωριμότητα.

Παράλληλα, πρέπει να αναφερθεί ότι είναι ωφέλιμο το να εξελίσσεται η τεχνολογία, να προοδεύει η επιστήμη, να γίνονται επιστημονικά επιτεύγματα, να διευκολύνονται οι μετακινήσεις, να διαδίδεται η γνώση και να διευκολύνονται οι κοινωνικές ανθρώπινες επαφές. Δεν είναι ωφέλιμο, όμως, το να μετατρεπόμαστε όλοι σε μία ομοιόμορφη και αχανής μάζα, θυσιάζοντας τη μοναδικότητά μας και γνωστοποιώντας όλα τα στοιχεία της προσωπικής μας ζωής στον βωμό της εξέλιξης και της δημιουργίας της αχανούς, αβέβαιης και απρόσωπης «νέας κοινωνίας βίου» (π.χ. ένα προφίλ ενός Έλληνα δεν ξεχωρίζει πλέον από το προφίλ ενός Αμερικανού ως προς το περιεχόμενο).

Πιο συγκεκριμένα, στον βαθμό που οι νέοι άνθρωποι δύνανται, θα ήταν θετικό και ωφέλιμο γι’ αυτούς, το να προσπαθήσουν να διατηρήσουν τα υγιή στοιχεία που τους ξεχωρίζουν ως κατοίκους μίας χώρας, (ιστορία, θρησκεία, οικογένεια). ως αυτόνομες προσωπικότητες με ιδιαίτερη ιδιοσυγκρασία (ιδιαίτερες ικανότητες, προτιμήσεις, ταλέντα), σεβόμενοι, όμως, συγχρόνως οτιδήποτε είναι διαφορετικό, χωρίς να το αντιγράφουν, να το κατακρίνουν, να το προσβάλλουν βάναυσα ή να το πολεμούν. Το ωφέλιμο είναι το να εξελίσσονται οι νέοι άνθρωποι, επηρεαζόμενοι θετικά και όχι μιμούμενοι οτιδήποτε βλέπουν ή ακούνε, διατηρώντας συνεχώς και αδιαλείπτως τα μοναδικά στοιχεία που τους διακρίνουν και ταυτόχρονα, προστατεύοντας την πολύτιμη ιδιωτική τους ζωή.

Εν κατακλείδι, η συνεχής ταχύρρυθμη εξέλιξη των πολιτικών γεγονότων καθώς και της «νέας κοινωνίας βίου» είναι αναπόφευκτη. Το ζήτημα είναι το να μπορεί κάποιος να προσαρμόζεται στις υπάρχουσες συνθήκες, να προσπαθεί να κάνει το καλύτερο που μπορεί για την αξιοπρεπή διαβίωσή του, να μην προσπαθεί να αποδείξει ότι είναι κάποιος, αντιγράφοντας άκριτα κάποια εφήμερα προβαλλόμενα πρότυπα ζωής, καθώς και να βλέπει με κριτικό πνεύμα και διαύγεια νου όλα τα «ιδανικά» τεκταινόμενα στη «νέα κοινωνία βίου», δείχνοντας εγκράτεια και ταπεινοφροσύνη, χωρίς να συγκρίνεται και να νιώθει ότι αδικείται για όσα δεν έχει, ενώ θα έπρεπε (θεωρητικά) να έχει.

Επιπρόσθετα, το ωφέλιμο γι’ αυτόν είναι το να διατηρεί την αυθεντικότητά του, διαφυλάσσοντας ταυτόχρονα την προσωπική του ζωή. Άλλωστε, όπως είχε διατυπώσει κάποτε και ο αρχαίος Έλληνας τραγικός ποιητής Ευριπίδης, στο έργο του «Ελένη», στη ζωή, πολλές φορές, είναι «άλλο το είναι και άλλο το φαίνεσθαι».

*Η Άννα Παυλίδου είναι ασκούμενη δικηγόρος και δημοσιογράφος.

No related posts.