“Be our guests”

Τα προϊόντα του «ιερού λόφου» αποτελούν το σημαντικότερο ίσως τμήμα της αμερικανικής κουλτούρας

«Τούτη η εποχή του εμφυλίου σπαραγμού δεν είναι εποχή για ποίηση και γι’ άλλα παρόμοια. Σαν πάει κάτι να γραφή είναι ως αν να γράφονταν από την άλλη μεριά αγγελτηρίων θανάτου». Παρόλα αυτά ο Εγγονόπουλος γράφοντας αυτούς τους στίχους στ o «Έλευσις» το 1948 έπεσε στην αντίφαση. Γιατί και ο ίδιος έγραψε εν καιρώ πολέμου. Γιατί ο πόλεμος είναι πηγή έμπνευσης.

Ανοίγω το χρονοντούλαπο της αμερικανικής πολιτικής και κουλτούρας. Και ψάχνω μέσα στο αραχνιασμένο παρελθόν το πιο ακριβοπληρωμένο εξαγώγιμο προϊόν της αμερικανικής κουλτούρας: τις χολιγουντιανές ταινίες. Το καμάρι της Αμερικής. Μιλώντας για καμάρι έρχεται στο νου ο πόλεμος στο Βιετνάμ. Γεμάτος συνειρμούς ο νους συνεχίζει να συνδέει τα γεγονότα. Είκοσι χρόνια έπρεπε να περάσουν, για να συναντηθούν Χόλιγουντ και Βιετνάμ. Πριν, κανείς σκηνοθέτης δεν τολμούσε να αγγίξει το θέμα κι ας ηρωοποιήθηκαν οι στρατιώτες του Βιετνάμ.

Στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, συντηρητικοί παραγωγοί ταινιών, όπως ο Louis B. Mayer και ο ιδρυτής της “Warner Bros”, Jack Warner, δεν δίστασαν να στηρίξουν την πολεμική προσπάθεια με ταινίες όπως η “Casablanca” και το “To Have and Have Not” με τον Χάμφρεϋ Μπόγκαρτ, όταν ο Δημοκρατικός Πρόεδρος Franklin Roosevelt ζήτησε τη βοήθειά τους.

Η ταινία «Λέοντες αντί Αμνών» άφησε το στίγμα της...

Μέχρι τα μέσα του ’90 τα χολιγουντιανά σενάρια πορεύονταν με παντιέρα το σύνθημα “God save the President”. Και βέβαια να τον σώζει, αφού το Box office δεν σταματούσε να χτυπάει κόκκινο για ταινίες με θέμα τον Πρόεδρο της Αμερικής. Ο πάντα καλός (“The American president”- 1995), δίπλα σε κάθε συμφορά της χώρας (“Air force one”- 1997), σε κάθε τρομοκρατικό χτύπημα (“In the line of fire”), ο Πρόεδρος της Αμερικής ήταν πανταχού παρών, μα και τα πάντα πληρών. Αφού έτσι όπως πήγαιναν τα πράγματα, το αμερικανικό δολάριο δεν θα έγγραφε “in God we Trust”, αλλά “in President we trust”.

Και μπορεί το 2000 να μην ήρθε η συντέλεια του κόσμου, όμως ήρθε η συντέλεια του Αμερικανού προέδρου. Σήμερα, η Αμερική κάθε άλλο παρά-ακμάζουσα είναι. Το δολάριο πέφτει, ο πόλεμος στο Ιράκ, που προσπαθεί με νύχια και με δόντια να κρατήσει, για να γράψει άλλη μια σελίδα στην παγκόσμια ιστορία, χάνεται, ο πρόεδρος πέφτει. Μάλλον γκρεμοτσακίζεται. Τουλάχιστον, το κάνει χαριτωμένα και με περίσσιο ηλίθιο χιούμορ.

«Πόλεμος = ταινίες», έλεγε σαρκαστικά ο σκηνοθέτης Barry Levinson. Μόνο που αυτή τη φορά ο κόσμος δεν άντεχε να ξανακούσει για τη σωστή πολιτική της Αμερικής, από τη στιγμή που ολόκληρος ο πλανήτης λοιδορεί έναν πρόεδρο, που επιδεικνύει τη χορευτική του δεινότητα στις κλακέτες, περιμένοντας τον Ρώσο ομόλογό του. Και δεν χρειάστηκε να περάσουν ούτε καν τα μισά χρόνια, όπως στην περίπτωση του Βιετνάμ, για να κινηματογραφηθεί ο πόλεμος του Ιράκ. Πέντε χρόνια μετά το τρομοκρατικό χτύπημα της 11 ης Σεπτεμβρίου, ταινίες, που «σπάνε ταμεία», τίθενται ανοιχτά κατά της αμερικανικής πολιτικής. Και αυτή τη φορά δεν χρειάζεται κανένα δακρύβρεχτο σενάριο περί έρωτος και άλλων τέτοιων τετριμμένων. Το σενάριο είναι κυριολεκτικά μπροστά στα μάτια του Χόλιγουντ, εμφανίζεται σε κάθε δελτίο ειδήσεων, είναι αστείο και θα γεμίσει τις αίθουσες και τις τσέπες των παραγωγών, των σεναριογράφων και όλων των λοιπών συντελεστών. Είναι η πολιτική της ίδιας της Αμερικής.

Σκληρή η κριτική που ασκεί και το «Rendition»

Η ιδεολογική συμμόρφωση του Χόλιγουντ στην πολιτική της Αμερικής είναι μια πραγματικότητα που επιβεβαιώνεται συνεχώς: «Η Κοιλάδα του Ηλά» και το “Redacted” του Brian DePalma απεικονίζουν ξεκάθαρα ως δολοφόνους και ψυχοπαθείς τα αμερικανικά στρατεύματα στο Ιράκ. Το “Rendition” βεβαιώνει ότι η αμερικανική κυβέρνηση επιβάλλει τα βασανιστήρια σε αθώους μουσουλμάνους. Το «Λέοντες εναντίον Αμνών» με τον Robert Redford και τον Tom Cruise, σκιαγραφεί έναν δημοκρατικό γερουσιαστή που θέτει σε κίνδυνο τις ζωές των αμερικανικών στρατευμάτων, προκειμένου να προωθηθεί η πολιτική σταδιοδρομία του. Σε σχέση με τα δεδομένα του Βιετνάμ, αυτός ο πολλαπλασιασμός του αντιπολεμικού κινηματογράφου στη μέση ενός πολέμου είναι πρωτοφανής.

Στο Βιετνάμ οι πολεμικές ταινίες γίνονταν αναδρομικά, σαν μυθοπλαστικά ντοκιμαντέρ. Τα γεγονότα είχαν συμβεί, οι πράξεις είχαν αξιολογηθεί. Όταν όμως οι πράξεις κρίνονται, πριν ακόμα υπάρξει κάποια πολεμική-πολιτική διένεξη, κάτι βρομάει. Και δεν είναι οι αρβύλες του στρατιώτη, αλλά η ίδια η Αμερική που κατηγορείται από τους ίδιους τους πολίτες της. Ο κανόνας άλλαξε για τους παραγωγούς και πλέον το αντιαμερικανικό είναι αυτό που πουλάει.

Αν ο κινηματογράφος είναι παρμένος από τη ζωή, η πολιτική ζωή της Αμερικής είναι γραμμένη σε κάθε περίοδο του Χόλιγουντ. Μάλλον η εποχή του Σούπερμαν και των λοιπών υπερηρώων ανήκει πια στο παρελθόν. Ο πόλεμος κατέκτησε το Χόλιγουντ και οι λοιδορούντες μπορούν πλέον να σωπάσουν. Η πολιτική τροφοδοτεί το Χόλιγουντ και το Χόλιγουντ πουλάει την πολιτική της χώρας του.

Ολυμπία Κάππου
olykappou@hotmail.com

No related posts.