Μπαχ: η γραμμική της μουσικής

«Again, from the top»

Υπάρχουν πολλοί τρόποι για να αξιολογήσει κάποιος μια μουσική σύνθεση: συγκρίνοντάς την με ανάλογα έργα ενός παρόμοιου είδους, προκρίνοντας τα καθαρά τεχνικά κομμάτια ως κριτήριο ακουστικής αρτιότητας ή αφήνοντας το συναίσθημα της επίμαχης στιγμής να βγάλει το τελικό πόρισμα. Είναι δύσκολο να μη λογαριάσει και τα τρία κριτήρια μαζί, όταν ακούει τον Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ επί τω έργω.

Ο Γερμανός συνθέτης της Μπαρόκ περιόδου υπήρξε κάτι περισσότερο από έναν ακόμη μουσικό της κοπής: ήταν ένας νεαρός που έγραφε μουσική υπό το φως του φεγγαριού, ένας ξυπόλητος περιπλανώμενος, ένας δάσκαλος της μαθηματικής ακρίβειας που χαρακτηρίζει όλα του τα μουσικά έργα, μηδενός εξαιρουμένου. Το αρμονικό μοτίβο του Μπαχ – ριζωμένο στη γραμματική τάξη της μουσικής – είναι εύκολο να αποδομηθεί και να κατανοηθεί, καθώς αποτελεί πλέον μια σπουδή στην εκμάθηση ενός οργάνου. Είναι θέμα επανάληψης, εξάσκησης, ορθής εστίασης και ξανά επανάληψης. Αυτό, ωστόσο, είναι μονάχα η μισή εξίσωση, το αντιληπτό και παρατηρήσιμο κομμάτι του Σεμπάστιαν Μπαχ.

Το δεύτερο είναι η λεγόμενη ιδιοφυΐα, η δημιουργική σύλληψη και εκτέλεση, η σβελτάδα που συνοδεύει τα κονσέρτα του Brandenburg (allegro, allegro!), το στωικό κύρος στις fugues και toccatas, το υπομονετικό στακάτο στις suites για τσέλο. Η αίσθηση ενός ολοκληρωμένου, καθαρού και δεμένου μουσικού ακούσματος συνοδεύει την πρώτη, γραμμική ανάγνωση των κομματιών του Γερμανού συνθέτη. Καμία νότα δεν φαίνεται να βρίσκεται εκεί από λάθος ή συμβιβασμό, τύχη ή απερισκεψία.

Ο Μπαχ δεν ξεφεύγει συχνά από την φορμουλαϊκή του μουσική γλώσσα, όταν όμως το κάνει, ξεσπά με συγκρατημένη οργή και ταμπεραμέντο, αυξάνοντας το τέμπο μονάχα για να το μειώσει στα τρία επόμενα διαστήματα, σταδιακά και με τάξη, σαν να απολογείται για το αναίτιο αυτό ξεστράτισμα. Μια απολογία αχρείαστη, που λειτουργεί ως το βελούδινο περιτύλιγμα που κρύβει ένα γυάλινο κομμάτι ουρανού.

Αν το βιβλίο έχει παραλληλιστεί με μια σιωπηλή μελωδικότητα, τότε η μουσική του Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ αποτελεί την ηχηρή ανάγνωση ενός βιβλίου με πεντάγραμμο για χαρτί, νότες για λέξεις και όνειρα για μελάνι.

*Αναδημοσίευση από lavart.gr.

No related posts.