Από την πλευρά των εφήβων

Από το φετινό Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης δε θα μπορούσαν να λείπουν οι ταινίες που εστιάζουν στο προσφυγικό ζήτημα. Η πρωτοτυπία σε ό,τι αφορά την ταινία «Ευρώπη, το όνειρο» (2018, 80′), της Αννέτας Παπαθανασίου και του Άγγελου Κοβότσου, που είναι ένα από τα πιο άρτια ντοκιμαντέρ για το εν λόγω ζήτημα και εντάχθηκε στην ενότητα Ανθρώπινα Δικαιώματα, είναι ότι επιλέγει να εστιάσει στις ιστορίες τριών αγοριών στο κατώφλι της ενηλικίωσης, τα οποία ατενίζουν την Ευρώπη ως υπόσχεση για ένα καλύτερο μέλλον.

Πρωταγωνιστές του ντοκιμαντέρ είναι ο Αλή Ρεζά από το Αφγανιστάν, ο οποίος ζει ως ασυνόδευτος ανήλικος πρόσφυγας στη Σουηδία και αγωνιά για το αν θα του παρασχεθεί πολιτικό άσυλο, ο Αμπντάλα από τη Συρία, που προσπαθεί να επανασυνδεθεί με την οικογένειά του στην Αυστρία, και ο Αντρέας, ένα τυπικό ελληνόπουλο που ζει με τους γονείς του στην Πάτρα και αναζητεί διέξοδο για τα όνειρά του. Η ταινία παρακολουθεί τις προσωπικές τους ιστορίες σε βάθος δύο περίπου ετών, για να καταλήξει κοντά στην ενηλικίωσή τους. Παράλληλα, έχοντας ως επίκεντρο την Πάτρα, το λιμάνι της οποίας αποτελεί εδώ και χρόνια πύλη εξόδου -νόμιμης και παράνομης- προς την Ευρώπη για πρόσφυγες και μετανάστες, η κάμερα φωτίζει τις προσπάθειες μίας ομάδας νεαρών Αφγανών, που έχουν βρει καταφύγιο σε ένα εγκαταλελειμμένο εργοστάσιο, να μπουν κρυφά σε κάποια νταλίκα με προορισμό την Ιταλία.

Μέσα από τις συνεντεύξεις των ίδιων των πρωταγωνιστών, των προσώπων του περιβάλλοντός τους αλλά και κάποιες δραματοποιημένες σκηνές -για παράδειγμα, οι διάλογοι του Αντρέα με τους γονείς του- οι δημιουργοί φωτίζουν, ρεαλιστικά αλλά και με τον απαραίτητο σεβασμό, τις προσωπικότητες των τριών νέων και τον τρόπο που αντεπεξέρχονται στις δυσκολίες της ενηλικίωσης. Η κάμερα ακολουθεί τα παιδιά στις όμορφες και τις δυσάρεστες στιγμές της περιπέτειάς τους, αποτυπώνοντας την απαραίτητη, σε κάθε ντοκιμαντέρ, δόση συναισθήματος, χωρίς να υποπίπτει σε εύκολους συναισθηματισμούς. Σε αυτό συμβάλλουν η λιτή σκηνοθεσία, το όσο πρέπει χαλαρό μοντάζ του Χρόνη Θεοχάρη, η αισιόδοξη φωτογραφία του Δημήτρη Κορδελά, η διακριτική μουσική επένδυση της Μαρίας – Χριστίνας Κριθαρά.

Η ζωή στην Ευρώπη της κρίσης αποδεικνύεται, σε κάθε περίπτωση, σκληρή, κάποτε και αδυσώπητη. Η επιλογή των δημιουργών να αντιπαραβάλουν τη ζωή ενός Έλληνα εφήβου με εκείνη των δύο προσφυγόπουλων κρίνεται αρκετά εύστοχη και, εν τέλει, επιτυχής. Όχι μόνο γιατί οι ανησυχίες και τα όνειρα των νέων είναι λίγο έως πολύ ίδια στο βάθος, αλλά και επειδή προωθούν, κατ’ αυτόν τον τρόπο, ένα βήμα παραπέρα το ίδιο το νόημα του ντοκιμαντέρ.

Εάν τα παιδιά είναι το αύριο, πόση σημασία δίνουν στην ομαλή ανάπτυξή τους οι αναπτυγμένες, δυτικές μας κοινωνίες; Πόσο γόνιμο έδαφος παρέχει η πολιτισμένη Ευρώπη για τα όνειρα των νέων, είτε είναι γηγενείς, είτε μετανάστες και πρόσφυγες; Ερωτήματα όπως τα παραπάνω ακολουθούν τον θεατή πολύ μετά το τέλος της προβολής.

Related posts:

  1. Περιμένοντας να τελειώσει ο χειμώνας
  2. Ακόμα και το νερό…