GR80s: Συνέντευξη με τον Βασίλη Βαμβακά

Γωνιά αφιερωμένη στα '80s στο γραφείο του Βασίλη Βαμβακά

H έκθεση «GR80s. Η Ελλάδα του Ογδόντα στην Τεχνόπολη» έχει ιστορικό και αναβιωτικό χαρακτήρα για τη δεκαετία του 1980 στην Ελλάδα. Ξεκινάει στις 25 Ιανουαρίου 2017 και θα διαρκέσει δύο μήνες περίπου, αποτελώντας μια σύμπραξη της Τεχνόπολης του Δήμου Αθηναίων και του Ιδρύματος Ωνάση. Προσπαθεί με έναν τρόπο επιστημονικό αλλά ταυτόχρονα και λιγότερο ακαδημαϊκό, δηλαδή με περισσότερα ψυχαγωγικά στοιχεία, να δώσει στους επισκέπτες να καταλάβουν τη μεγάλη σημασία της αμφιλεγόμενης αυτής περιόδου για την Ελλάδα. Άμεση πληροφορία, οπτικοακουστικά εκθέματα και διαδραστικές εφαρμογές θα είναι το επίκεντρο.

Η συμμετοχικότητα αποτελεί μία από τις καινοτομίες της έκθεσης

Η έκθεση είναι πολυθεματική και χωρίζεται σε τέσσερις κύριες ενότητες με 13 περίπτερα, τα οποία ουσιαστικά διατρέχουν τέσσερα πολύ μεγάλα ζητήματα: Το πρώτο είναι η πολιτική εξουσία σε όλες της τις εκφάνσεις. Το δεύτερο είναι οι διάφοροι τρόποι ζωής που αναπτύσσονται στην Ελλάδα τη δεκαετία του ’80, δηλαδή οι καινούργιοι τρόποι ζωής που φθάνουν μέχρι και σήμερα. Το τρίτο είναι η τεχνολογία που μπαίνει πολύ ισχυρά στη ζωή των ανθρώπων και τα Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας που αλλάζουν σε θεσμικούς όρους αλλά και σε όρους περιεχομένου. Το τέταρτο είναι η τέχνη και ο πολιτισμός, είτε κάποια μορφή πρωτοποριακής τέχνης που εμφανίζεται τότε στην Ελλάδα είτε δημόσια μορφή τέχνης, μοντέρνα ή υψηλή, η οποία αρχίζει και γίνεται κτήμα των πολλών. Μάλιστα ο επισκέπτης θα έχει τη δυνατότητα να μπει σε ένα ολοκληρωμένο διαμέρισμα της δεκαετίας αυτής, διαμορφωμένο ακριβώς όπως ήταν τότε, και να παίξει ηλεκτρονικά παιχνίδια της εποχής.

Μεμοραμπίλια της εποχής

Μεμοραμπίλια της εποχής

Πολλοί θυμούνται τη δεκαετία του 1980 με νοσταλγία και επιθυμία επιστροφής, ενώ άλλοι δεν την έχουν ζήσει καν. Τι κάνει όμως τη δεκαετία αυτή τόσο ξεχωριστή; Ο Βασίλης Βαμβακάς, Επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ του ΑΠΘ, ένας εκ των επιστημονικά υπεύθυνων και επιμελητών της έκθεσης, θα μας οδηγήσει στα… άδυτα της δεκαετίας…

-Γιατί επιλέξατε να μελετήσετε τη δεκαετία του ’80; Έχετε γράψει και το αντίστοιχο λεξικό με τον συνάδελφό σας Παναγή Παναγιωτόπουλο: «Η Ελλάδα στη δεκαετία του ’80».
Η έκθεση αυτή δεν θα μπορούσε να γίνει αν δεν είχε γίνει η μελέτη που έχει προϋπάρξει και η επιστημονική συλλογική προσπάθεια του λεξικού. Πάνω σε αυτό βασίζεται όλη η δουλειά που κάνουμε, αλλά την προχωράει κιόλας, κυρίως τη βγάζει από το καθαρά επιστημονικό και ερευνητικό κέλυφος, στο οποίο αναγκαστικά είχε μπει. Θα είναι πιο ζωντανή όλη αυτή η συζήτηση. Αυτή η εποχή, αυτή η περίοδος είναι πολύ σημαντική. Δεν είναι μόνο σημαντική για την Ελλάδα, είναι σημαντική διεθνώς, αλλά στην Ελλάδα γίνονται πράγματα τα οποία είναι πολύ σημαντικά και αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους. Δεν γίνεται τόσο πολύ στη δεκαετία του ’70, στην οποία οι πολιτικές και κομματικές ταυτότητες είναι πάρα πολύ σκληρές. Αυτό ισχύει βεβαίως και για τη δεκαετία του ’80, αλλά τότε αυτά αρχίζουν και υποχωρούν. Από τα μέσα περίπου της δεκαετίας και ύστερα οι ταυτότητες των ανθρώπων αρχίζουν και προσδιορίζονται όλο και λιγότερο σε σχέση με τη στράτευση και αρχίζει να προσανατολίζεται η ταυτότητά τους, οι τρόποι που ταυτίζονται με γεγονότα δηλαδή, είτε στον μαζικό πολιτισμό είτε στα media είτε σε άλλες μορφές υποκουλτούρας και κοινωνικών ομάδων που φτιάχνουν το δικό τους χώρο ζωής. Ένα τέτοιο παράδειγμα αποτελούν οι heavy metalάδες, που είναι αυτά τα σημεία αναφοράς, νεανικές κυρίως υποκουλτούρες. Αυτές σε πολύ μεγάλο βαθμό μας προοιωνίζουν αυτό που συμβαίνει μέχρι και σήμερα.

Περιοδικά της εποχής

-Γιατί ένας σημερινός νέος να επισκεφθεί την έκθεση;
Γιατί ουσιαστικά εκεί αρχίζει το σήμερα. Τότε αρχίζει ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας και σήμερα. Προφανώς και έχουν αλλάξει πολλά πράγματα, ειδικά στο τεχνολογικό επίπεδο. Στη δεκαετία του ’80 ξεκινάει ουσιαστικά σε πολύ μεγάλο βαθμό αυτό που λέμε η επανάσταση των υπολογιστών, της ψηφιακής εποχής. Η τεχνολογία παίρνει τότε την κομβική σημασία, ειδικά για τους νέους, που έχει και σήμερα. Δηλαδή, όλοι αρχίζουμε πλέον να έχουμε, ως νέοι τότε, σημείο αναφοράς της διασκέδασής μας ακόμη και στοιχεία ενημέρωσης που έχουν να κάνουν με τον κόσμο της τεχνολογίας και της νέας «μιντιόσφαιρας», που δημιουργείται τότε. Όλα αυτά είναι πιο πλουραλιστικά απ’ ό,τι ήταν στο παρελθόν, αλλά αυτό είναι ένα στοιχείο που θα  φέρνει τη σημερινή με την παλιότερη γενιά σε επαφή. Η δεκαετία του ’80 είναι η αρχή από την οποία οι άνθρωποι βρίσκουν πλέον τον εαυτό τους και τα ενδιαφέροντά τους σε χώρους και πεδία, κάτι που συμβαίνει και σήμερα. Είναι η μουσική βιομηχανία, οι μουσικές επιλογές ή μη επιλογές, ο αθλητισμός και τα στοιχεία ταυτότητας που σου δίνει το αθλητικό σου ενδιαφέρον ή η κατανάλωση πολλών και διαφόρων πραγμάτων, τα οποία τελικά είναι κρίσιμα για το ποιος είσαι και ποιος εμφανίζεσαι πως είσαι στον φιλικό χώρο. Αυτά όλα παίρνουν μεγάλη έκταση, δηλαδή αφορούν τον πολύ κόσμο.

Αντικείμενα της εποχής

-Κάνατε ένα ανοιχτό κάλεσμα για να συγκεντρώσετε αντικείμενα της δεκαετίας αυτής. Ο κόσμος πώς ανταποκρίθηκε;
Έχουν συγκεντρωθεί πάρα πολλά. Πρέπει να είναι πάνω από τρεις χιλιάδες αντικείμενα. Δεν είναι όλα αντικείμενα τρισδιάστατα, είναι και χαρτιά, βιβλία κ.τ.λ. Υπήρχε πολύ μεγάλη ανταπόκριση. Βέβαια, υπάρχουν μερικές κοινωνικές ομάδες που δεν έχουν ανταποκριθεί, γιατί δεν μας έχουν απόλυτη εμπιστοσύνη. Ένα από τα περίπτερα θα είναι αφιερωμένο στις νεανικές υποκουλτούρες, δηλαδή στους χούλιγκαν, στους φιλάθλους, στους punks, στους μηχανόβιους της εποχής κ.τ.λ. Αν δεν βρεις τον άνθρωπο ο οποίος θα σε εμπιστευτεί για να σου δώσει τα αντικείμενα, δεν θα έρθει εκείνος να σε βρει. Πραγματικά ελπίζουμε να αξιοποιήσουμε τα αντικείμενα με τον καλύτερο τρόπο, γιατί και αυτό απαιτεί λεπτό χειρισμό, καθώς κάποιος σου δίνει κάτι και δεν μπορείς ούτε να το δυσφημίσεις ούτε να το υποτιμήσεις. Η συμμετοχικότητα είναι μία από τις καινοτομίες της έκθεσης και, νομίζω, πως λειτούργησε καλά. Νομίζω ότι δεν έχει ξαναγίνει σε αυτή την κλίμακα -στην Ελλάδα τουλάχιστον. Έτσι, η έκθεση έγινε περισσότερο γνωστή όχι μόνο στα social media, αλλά και από στόμα σε στόμα.

Διαμέρισμα της εποχής

-Αν σας ζητούσαμε να ξεχωρίσετε τρία αντικείμενα από τη δεκαετία του ’80, ποια θα ήταν αυτά;
Το πρώτο, είναι προφανέστατα τα σύμβολα της εποχής, είναι όλα αυτά τα μεμοραμπίλια, όπως λέμε, της κομματικής ταυτότητας των ανθρώπων, δηλαδή μπερεδάκια, κασκολάκια, σημαιούλες, αναπτηράκια, σκουφάκια που ήταν ακριβώς το σύμβολο της κομματικής πόλωσης και του φανατισμού που υπήρχε τότε μεταξύ ΠΑΣΟΚ και Νέας Δημοκρατίας. Το δεύτερο είναι τα ηλεκτρονικά παιχνίδια τα οποία φέρνουν μια πάρα πολύ κρίσιμη αλλαγή στον χώρο της κουλτούρας του παιχνιδιού, γιατί μέχρι τότε δεν υπάρχει αυτό. Είναι κάτι εντελώς εξωγήινο για τους νέους της εποχής, να παίζουν με την οθόνη της τηλεόρασης, να παίζουν σε μαγαζιά τα ηλεκτρονικά. Είναι πράγμα σχεδόν που αγγίζει τα όρια του μαγικού, παρόλο που αν δει τώρα κανείς τα παιχνίδια αυτά είναι πολύ πρωτόγονα. Το τρίτο δεν είναι ακριβώς αντικείμενο, είναι τα περιοδικά της εποχής, τα οποία είναι πάρα πολύ ενδιαφέροντα, γιατί είναι η εποχή που η τηλεόραση κυριαρχεί. Μέχρι σχεδόν το τέλος της δεκαετίας η τηλεόραση είναι μονοπωλιακού χαρακτήρα, (υπήρχε μόνο η ΕΡΤ), και παρουσιάζει μια σοβαροφανή εικόνα, ενώ τα περιοδικά εμπλουτίζουν τις προσλαμβάνουσες των ανθρώπων. Τα περιοδικά έχουν έναν πλούτο εικονογραφικό πολύ μεγαλύτερο απ’ ό,τι η τηλεόραση και σημαδεύουν την εποχή. Ειδικά για τους νεότερους το περιοδικό ήταν περισσότερο ενδιαφέρον μέσο παρά η τηλεόραση. Την τηλεόραση ναι μεν την έβλεπες, αλλά δεν σε δελέαζε τόσο πολύ όσο το να διαβάσεις ένα περιοδικό.

 

Στιγμιότυπο από τον πρώτο κύκλο του ανοιχτού σεμιναρίου με θέμα: «Ευγένεια χωρίς ευγενείς» (Courtoisie sans cour)

Ευχαριστούμε πολύ τον κ. Βαμβακά.
Περισσότερες πληροφορίες για την έκθεση εδώ: www.gr80s.gr

No related posts.