Δικαίωμα στη ζωή και στο θάνατο(;) – Ευθανασία: Λύτρωση ή δρόμος χωρίς γυρισμό;

Είναι θεμιτό και ηθικό να τελειώνει η ζωή ενός ανθρώπου απλώς με το πάτημα ενός κουμπιού;

Ένα διαχρονικό θέμα που έχει έντονα απασχολήσει με ολοένα και αυξανόμενο ρυθμό τα κράτη, τις κοινωνίες των ανθρώπων ανά τον κόσμο και τη σύγχρονη βιοηθική, είναι η ευθανασία. Τα βασανιστικά ερωτήματα που εγείρονται είναι πολλά, καθώς το ζήτημα αυτό ενέχει σημαντικές ηθικές, νομικές και πνευματικές πλευρές. Η ανθρώπινη ευθύνη, όπως γίνεται εύκολα αντιληπτό, είναι πραγματικά πολύ μεγάλη.

Τα σημαντικότερα ίσως επιχειρήματα όσων εναντιώθηκαν στην ιδέα της ευθανασίας και στη νομιμοποίησή της (θέμα που σχετικά πρόσφατα ανέκυψε) συνοψίζονται στα εξής ερωτήματα:

-Ποιος έχει το δικαίωμα να βλάψει ή να καταστρέψει την ανθρώπινη ζωή;

-Πώς η ευθανασία είναι λύση, καθώς σε πολλές περιπτώσεις, όπου ο θάνατος φαίνεται αναπόφευκτος, τελικά ο ασθενής αναρρώνει;

-Πόσο σίγουρο είναι ότι δεν θα υπονομευτεί η αμοιβαία εμπιστοσύνη που χαρακτηρίζει τη σχέση γιατρού-ασθενή;

-Πόσο αγνά και ειλικρινή είναι τα κίνητρα των συγγενών του ασθενή που ζητούν την ευθανασία του;

Πρόκειται για εξαιρετικά κρίσιμα ερωτήματα (τα οποία με τη σειρά τους γεννούν και άλλα πιο σύνθετα) που ζητούν την απάντησή τους, προτού προβεί κανείς σε μη αναστρέψιμες πράξεις, όπως αυτή της νομιμοποίησης της ευθανασίας.

Ομιχλώδες το τοπίο γύρω από το ζήτημα της ευθανασίας

Σύμφωνα με την άποψη που υποστηρίζει την ευθανασία, το ζήτημα το οποίο πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη είναι κατά μείζονα λόγο η αξιολόγηση και ο σεβασμός του αιτήματος του ασθενούς για τη διακοπή της θεραπείας και περίθαλψης (όταν αυτός κριθεί ότι βρίσκεται σε θέση να το εκφράσει). Ακόμη όμως κι αν αποδειχθεί ότι έχει πλήρη συνείδηση του αιτήματός του, ποιος δίνει το δικαίωμα στο γιατρό να του αφαιρέσει τη ζωή; Ο ασθενής; Ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη μιας τέτοιας πράξης; Κι αν έχει γίνει λάθος διάγνωση της ασθένειας και ενδεχομένως δεν είναι ανίατη; Το αποτέλεσμα θα ήταν να χαθεί μία ζωή δίχως λόγο.

Ή ακόμη κι αν ο ασθενής ζητήσει ευθανασία και στη συνέχεια αλλάξει γνώμη; Η λιποψυχία μπορεί να χαρακτηρίσει έναν άνθρωπο, όταν βρίσκεται αντιμέτωπος ακόμη και με το παραμικρό πρόβλημα, το οποίο εκ πρώτης όψεως φαντάζει σισύφειο έργο. Πόσο μάλλον όταν έχει να αντιμετωπίσει ένα πραγματικά δύσκολο θέμα που θέτει σε κίνδυνο τη ζωή του, όπως μία ασθένεια. Αν διαθέτει λίγες ψυχικές δυνάμεις, πράγμα λογικό όταν βρεθεί ξαφνικά στη θέση του αδύναμου και ανήμπορου αρρώστου, λογικό είναι να θεωρήσει πως η ευθανασία είναι λύση. Όμως με τη νομιμοποίησή της, νομιμοποιείται με αυτό τον τρόπο η φυγή, η απόδραση από τη ζωή. Απαξιώνεται η δύναμη της ψυχής που μπορεί να φανεί τεράστια όταν υποβοηθάται από συνανθρώπους, είτε αυτοί είναι γιατροί, είτε κοντινά πρόσωπα εκείνων που αρχικά δείχνουν να έχουν παραιτηθεί.

Ακρογωνιαίος λίθος, λοιπόν, είναι η ψυχολογική υποστήριξη για θέληση για ζωή και όχι η παροχή του δικαιώματος στην παραίτηση, την υποχώρηση και την παθητική απομάκρυνση από αυτήν. Μια κοινωνία που νομιμοποιεί την ευθανασία, μαθαίνει στους πολίτες της πως η λύση σε ένα αδιέξοδο είναι η δραπέτευση, η διαφυγή, τη στιγμή που θα έπρεπε να τους παροτρύνει να είναι μαχητικοί και να παλεύουν για ό,τι αξίζει.

Κατανοούμε πως απόλυτες απαντήσεις σε ένα τόσο περίπλοκο θέμα όπως η ευθανασία δεν μπορούν εύκολα να δοθούν. Παρόλα αυτά, ας μην ξεχνάμε πως πρόκειται για μία πράξη που, τουλάχιστον έως σήμερα, δεν έχει γυρισμό…

Αγαθή Καρδάμη
akard7@gmail.com

No related posts.