Δικαιοσύνη και κινηματογράφος: δεύτερη στρογγυλή τράπεζα

Πρόσφατα η Εθνική Σχολή Δικαστών σε συνεργασία με το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης διοργάνωσαν μία διημερίδα κινηματογραφικού αφιερώματος (4 και 5 Μαρτίου 2016) στον κινηματογράφο Ολύμπιον, με βασικό θέμα την αλληλεπίδραση δύο πολύ σημαντικών εννοιών, της δικαιοσύνης και του κινηματογράφου. Η εν λόγω εκδήλωση δικαιολογεί για μια ακόμα φορά γιατί η Θεσσαλονίκη θεωρείται κέντρο πολιτισμού και τεχνών.

Αυτοσκοπός της συγκεκριμένης εκδήλωσης όπως ήταν αναμενόμενο υπήρξε από την μία η ανάδειξη των ποικίλων μηνυμάτων και ερεθισμάτων, τα οποία ο κινηματογράφος λαμβάνει μέσω των δικαστικών υποθέσεων αλλά και από την άλλη, ο τρόπος με τον οποίο ο κινηματογράφος και ευρύτερα οι δημιουργοί του περνούν στην κοινή γνώμη μηνύματα σχετικά με την δικαιοσύνη και την δικαστική ορθότητα.

Η εκδήλωση αυτή πέρα από την προβολή διακεκριμένων ταινιών σχετικών με το θέμα της δικαιοσύνης (Ο δράκος του Ντίσελντορφ, Πέτρινα χρόνια, Η δίκη της Νυρεμβέργης, Ζ) περιελάμβανε και την πραγματοποίηση συζητήσεων μεταξύ σπουδαίων προσώπων, κυρίως του δικαστικού και κινηματογραφικού χώρου μεταξύ των οποίων οι διεθνούς φήμης σκηνοθέτες, Κώστας Γαβράς και Παντελής Βούλγαρης. Σε αυτό το σημείο αξίζει να αναφέρουμε, ότι χαρακτηριστικό γνώρισμα των συγκεκριμένων συζητήσεων αποτέλεσε η διαδραστικότητα τους καθώς το κοινό διέθετε την ευχέρεια να θέτει επιτόπου τα προσωπικά του φιλοσοφικά και όχι μόνο ερωτήματα.

Πιο αναλυτικά, στην συζήτηση που πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 5 Μαρτίου συμμετείχαν ο κ. Κώστας Γαβράς, σκηνοθέτης, ο κ. Γιάννης Μπουτάρης, δήμαρχος Θεσσαλονίκης, ο κ. Γιάννης Αναστασάκης, ηθοποιός και καλλιτεχνικός διευθυντής του ΚΘΒΕ, ο κ. Παναγιώτης Δόικος, καθηγητής φιλοσοφίας στο Α.Π.Θ., καθώς και η κ. Αικατερίνη Σακελλαροπούλου, Αντιπρόεδρος του Συμβουλίου Επικρατείας.

Στα πλαίσια της συζήτησης αυτής υποστηρίχθηκαν διάφορες απόψεις σχετικά με το κεντρικό θέμα ενώ παράλληλα επισημάνθηκαν και αναλύθηκαν σημαντικές έννοιες, μεταξύ των οποίων η λογοκρισία, η ηθική και η αισθητική.

Αρχικά η πλειονότητα των ομιλητών υποστήριξε ότι  η δικαιοσύνη και η ηθική είναι δύο έννοιες εντελώς ασαφείς καθώς χαρακτηρίζονται από έντονη υποκειμενικότητα και επομένως η ερμηνεία τους αλλάζει ανάλογα με την οπτική του κάθε ατόμου. Επίσης, κατέστη εξαρχής σαφές ότι ο κινηματογράφος είναι απολύτως φυσικό να ασχολείται με δικαστικά θέματα και θέματα δικαιοσύνης καθώς αντικείμενο έμπνευσής του αποτελεί διαχρονικά η καθημερινή ζωή των ανθρώπων. «Αυτός είναι άλλωστε και ο βασικός λόγος για τον οποίο η τέχνη ασκεί τόσο μεγάλη επιρροή στην κοινή γνώμη ακόμη και στους δικαστές», είπε χαρακτηριστικά και ο κ. Αναστασάκης. Πιο συγκεκριμένα όπως υποστήριξε και ο κ. Μπουτάρης: «η ύπαρξη του πολιτικού κινηματογράφου δεν είναι μόνο φυσική αλλά και αναγκαία καθώς καταφέρνει να εξισορροπεί την κατά τα λοιπά ασαφή και αμφίρροπη σχέση μεταξύ του δικαίου και της ηθικής».

Ακόμη έντονα υποστηρίχθηκε τόσο από την κ. Σακελλαροπούλου όσο και από τον κ. Αναστασάκη ότι οι νόμοι και ευρύτερα οι δικαστικοί κανονισμοί είναι ιδιαίτερα σημαντικοί για την ζωή των ανθρώπων καθώς εξασφαλίζουν την κοινωνική και πολιτική ευημερία. Ωστόσο δεν παραλείπουν να επισημάνουν ότι ο κινηματογράφος και γενικότερα οι τέχνες οφείλουν να υπερβαίνουν τους κανονισμούς και τα κοινωνικά και νομικά «πρέπει» καθώς η τέχνη όταν περιορίζεται, χάνει την ουσία της ύπαρξη της. Την άποψη αυτή ενισχύει ακόμη περισσότερο ο κ. Γαβράς, ο οποίος υποστήριξε πως «ο κινηματογράφος κάνει θέαμα και όχι ιστορία», γεγονός που υποδηλώνει ότι ο κινηματογράφος για χάρη της τέχνης διαθέτει την ευχέρεια να ελίσσεται ανάμεσα στους κοινωνικούς, νομικούς και δικαστικούς περιορισμούς. Αυτός είναι άλλωστε και ο λόγος για τον οποίο ο Κώστας Γαβράς θεωρεί «δικαστές τους θεατές και όχι τους νόμους», επικροτώντας έτσι την συχνή σύγκρουση που παρατηρείται ανάμεσα στην έμπνευση των δημιουργών και στο κατεστημένο.

Μέσα από αυτή την συζήτηση κατέστη πλήρως αντιληπτό ότι ούτε οι πλέον ειδικοί (δικαστές και σκηνοθέτες πολιτικών ταινιών) δεν μπορούν να ορίσουν με ακρίβεια έννοιες όπως η ηθική και η δικαιοσύνη καθώς όπως είχε πει και ο μεγάλος ηθοποιός Spencer Tracy στην ταινία η δίκη της Νυρεμβέργης «ότι είναι λογικό δεν είναι πάντοτε και δίκαιο».

No related posts.