Ταξίδι στην Ειδομένη

Ευχαριστούμε πολύ τον Δημήτρη Χαντζάρα για την πολύτιμη βοήθειά του.

Τα σκοπιανά σύνορα απέχουν έχουν μόλις μερικά μέτρα και όμως εκατοντάδες πρόσφυγες διανύουν μέχρι και 550 χιλιόμετρα για να φτάσουν στην Αθήνα ή σε κάποιο άλλο κέντρο φιλοξενίας στη χώρα μας, με σαφώς καλύτερες συνθήκες διαβίωσης από αυτές που έχουν να αντιμετωπίσουν αυτή την στιγμή στην Ειδομένη.

Στον καταυλισμό υπάρχουν 12 μεγάλες σκηνές οι οποίες μπορούν να φιλοξενήσουν μέχρι και 200 άτομα και γύρω-γύρω είναι στημένες δεκάδες μικρότερες που στεγάζουν η καθεμία μια οικογένεια. Δίπλα στις σκηνές έχουν στηθεί από τους ίδιους τους πρόσφυγες αυτοσχέδια καταλύματα από σακούλες και διάφορα υφάσματα για να προστατευτούν από τη βροχή που συνεχίζει, με ελάχιστα διαλείμματα, εδώ και μέρες, κάνοντας τη ζωή τους ένα ζωντανό μαρτύριο. Αυτή, άλλωστε, δημιουργεί και το μεγαλύτερο πρόβλημα.

Η κατάσταση είναι έκρυθμη, οι ρυθμοί, όμως, είναι χαλαροί. Οι περισσότεροι πρόσφυγες πιστεύουν ότι η παραμονή τους στην Ειδομένη είναι προσωρινή και ότι τα σύνορα θα ανοίξουν σύντομα. Θεωρούν, επομένως, ότι η ταλαιπωρία που υφίστανται είναι μια μικρή θυσία μπροστά στην κατάκτηση του ευρωπαϊκού ονείρου, που ευελπιστούν να γίνει σύντομα πραγματικότητα. Κανένα όνειρο, άλλωστε, δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί χωρίς κόπο.

Οι πιο πολλοί περιφέρονται στον καταυλισμό, χωρίς πάντα κάποιο ιδιαίτερο σκοπό ή προορισμό. Άλλοι κουβαλάνε τρόφιμα για τις οικογένειες τους, μερικοί μαζεύουν ξύλα για τις φωτιές, άλλοι αναζητούν στεγνά ρούχα και άλλοι απλώς ζητούν πληροφορίες από τους δημοσιογράφους και τους εθελοντές που βρίσκονται στην περιοχή.


Ορισμένες φορές είναι δύσκολο να ξεχωρίσεις ποιοι είναι οι πρόσφυγες και ποιοι οι εθελοντές ή οι δημοσιογράφοι. Αρχικά σε βοηθάνε μόνο τα χαρακτηριστικά του προσώπου ή η γλώσσα, αλλά και αυτά δεν είναι πάντοτε ξεκάθαρα. «Όλοι αραβικά μιλάνε εδώ» είπε αστειευόμενος ένας εθελοντής όταν κατά λάθος μπέρδεψε έναν ομοεθνή του με πρόσφυγα. Στη συνέχεια, όμως, μαθαίνεις να κοιτάς τις λεπτομέρειες όπως το αν κουβαλούν φωτογραφικές μηχανές, αν μοιράζουν τρόφιμα ή αν απασχολούν τα παιδιά με διάφορα παιχνίδια. Αν πάλι είσαι τυχερός θα φοράνε κάποιο διακριτικό της οργάνωσης ή του μέσου που ανήκουν.

Για κάποιον που δεν έχει βρεθεί ξανά σε κάποια παρόμοια κατάσταση, περιτριγυρισμένος από ανθρώπους που έχουν βιώσει τον πόλεμο και την απώλεια και που τώρα εξακολουθούν να βιώνουν απάνθρωπες συνθήκες εγκατάστασης (έστω και προσωρινής) στην Ειδομένη, νιώθει έναν κόμπο στο στομάχι. Το θέαμα είναι σαφώς ανατριχιαστικό, όχι τόσο στην πρώτη ματιά όσο σε μια πιο προσεχτική προσέγγιση.


Τα περισσότερα παιδιά παίζουν ανέμελα παρά τις καιρικές συνθήκες, τρέχουν από σκηνή σε σκηνή, χαιρετάνε τους εθελοντές, στήνονται με την παιδική τους αθωότητα στις κάμερες των φωτογράφων και τους ζητούν να δουν τις φωτογραφίες που τους έβγαλαν. Μετά από λίγο, όμως, αρχίζεις να δίνεις σημασία στις λεπτομέρειες. Μετά παρατηρείς πως πολλά από αυτά κυκλοφορούν ξυπόλητα και ντυμένα με λεπτά ρούχα που συνήθως είναι βρεγμένα. Όπου και να γυρίσεις θα ακούσεις μωρά να κλαίνε και να βήχουν. Μωρά που τα έχουν αφήσει οι γονείς τους -την ώρα που οι ίδιοι έχουν φύγει για να τους φέρουν τρόφιμα-, μέσα ή έξω από τις σκηνές, να φωνάζουν και να αναζητούν παρέα. Ένας φωτορεπόρτερ μου είπε να μην ανησυχώ, πως και στο σπίτι τους να ήταν πάλι θα έκλαιγαν επειδή δεν τους δίνει κανείς σημασία. Αν και είχε δίκιο, δεν μπορείς να μείνεις ασυγκίνητος στην θέα ενός μωρού που σπαράζει στο κλάμα.

Σε μια άλλη γωνία βλέπεις νεαρές κοπέλες, με μαντίλες ή μη, να συζητάνε γελώντας, όπως οι περισσότερες συνομήλικές τους, προσπαθώντας να αποφύγουν τα αδιάκριτα βλέμματα. Σε ένα άλλο σημείο, ένα νεαρός πρόσφυγας προσπαθεί, με πολλές δυσκολίες, να ανάψει μια φωτιά, παρακαλώντας τον Αλλάχ να σταματήσει τη βροχή. Λίγο πιο πέρα, μια μητέρα κρεμάει από ένα δέντρο κοντά σε μια φωτιά τα βρεγμένα ρούχα των παιδιών της, καθώς χρειάζονται αρκετές ώρες για να καταφέρουν να στεγνώσουν.

Οι ουρές για το φαγητό είναι μακρές και η αναμονή μεγάλη, κανείς, όμως, δε στερείται τροφίμων. Οι διανομές ρουχισμού, από την άλλη, είναι πιο δύσκολες καθώς συνήθως ο αριθμός των διαθέσιμων ρούχων είναι πολύ μικρότερος από τις ανάγκες των προσφύγων, με αποτέλεσμα να διεξάγεται μια «μάχη» για το ποιος θα προλάβει να πάρει τον κατάλληλο εξοπλισμό.

Η αλήθεια είναι ότι πολλές στιγμές ξεχνάς ότι βρίσκεσαι σε έναν καταυλισμό προσφύγων. Άλλες πάλι η κατάσταση σχεδόν ξεφεύγει του έλεγχου. Οι πιο αγανακτισμένοι μαζεύονται στην είσοδο του καταυλισμού και παρακινούν και τους υπολοίπους να συγκεντρωθούν για να συζητήσουν την επόμενη κίνησή τους. Η στιγμή αυτή είναι που τραβά το μεγαλύτερο δημοσιογραφικό ενδιαφέρον και οι πρόσφυγες προσπαθούν να το εκμεταλλευτούν όσο μπορούν. Οι μητέρες τοποθετούν τα παιδιά τους μπροστά στις κάμερες για να αναδείξουν την άθλια κατάσταση που βιώνουν, πολλοί διαμαρτύρονται κρατώντας χαρτόκουτα και πανό με φράσεις όπως «ανοίξτε τα σύνορα», ενώ παντού ακούγονται φωνές και συνθήματα.

Αυτή η κίνηση οδηγεί και την αστυνομία στην αύξηση των μέτρων ασφαλείας. Την ώρα της διαμαρτυρίας η αστυνομική επιτήρηση αυξάνεται στο έπακρο μπροστά από τον φράχτη των συνόρων, ώστε να εμποδιστούν οι πρόσφυγες να πλησιάσουν και να προσπαθήσουν είτε να σκαρφαλώσουν είτε να ανοίξουν τρύπες στα συρματοπλέγματα.

Το πιο δύσκολο της υπόθεσης έρχεται όταν πλησιάζεις αυτούς τους ανθρώπους και συζητάς μαζί τους, όταν κάθονται δηλαδή να σου πουν την ιστορία τους. Άνθρωποι από διαφορετικές χώρες και διαφορετικό υπόβαθρο πλέον γίνονται ένα και σου λένε ιστορίες πολέμου, πόνου και απώλειας. Μιλάνε, όμως, με αισιοδοξία για τους νέους τους στόχους, τα όνειρα και την ελπίδα για μια νέα, καλύτερη ζωή στην Ευρώπη και τη  Δύση, η οποία όμως τους κλείνει -προς το παρόν τουλάχιστον- την πόρτα.

No related posts.