Στον κάμπο της Ειδομένης βουλιάζει το ευρωπαϊκό όνειρο

Το καλοκαίρι του 2015, η Λέσβος, η Κως και τα υπόλοιπα νησιά του Αιγαίου που βρίσκονται απέναντι από τα τουρκικά παράλια ήρθαν στο προσκήνιο σε παγκόσμιο επίπεδο όχι για τον τουρισμό και τις όμορφες παραλίες τους, ούτε για τη φιλοξενία των ντόπιων και τα τοπικά εδέσματα. Αυτή τη φορά η χώρα μας προσέλκυσε τη δημοσιότητα εξαιτίας των πρωτοφανών ανθρώπινων κυμάτων που συνέρρεαν καθημερινά στις παραλίες της, με παραγεμισμένες βάρκες-«καρυδότσουφλα», από τη γειτονική Τουρκία. Άνθρωποι από χώρες της Μέσης Ανατολής και της Αφρικής που άφησαν πίσω τις πατρίδες τους, διεκδικώντας ένα καλύτερο μέλλον στην «Ευρώπη των λαών».

Την ίδια περίπου εποχή, τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης «ανακάλυψαν» ένα ξεχασμένο χωριό της ελληνικής παραμεθορίου, το οποίο δεν είχε απασχολήσει ποτέ πριν την κοινή γνώμη. Την Ειδομένη των 150 κατοίκων, το τελευταίο ελληνικό χωριό πριν τα Σκόπια που βρίσκεται μόλις μια ώρα μακριά από τη Θεσσαλονίκη. Εκεί κατευθύνονταν τα καραβάνια των μεταναστών, αφού περνούσαν από τα νησιά στην Αθήνα, επιδιώκοντας να περάσουν με τα πόδια τα σύνορα για τα Σκόπια και από εκεί να συνεχίσουν την «οδύσσειά» τους προς τις Ιθάκες της κεντρικής και βόρειας Ευρώπης.

Όλα αυτά μέχρι το Νοέμβριο, όταν οι αρχές της Π.Γ.Δ.Μ. αποφάσισαν να υψώσουν συρματόπλεγμα, κλείνοντας την ουδέτερη ζώνη με την Ελλάδα και επιτρέποντας τη διέλευση μόνο σε πρόσφυγες από τη Συρία, το Ιράκ και το Αφγανιστάν. Ο τελευταίος σταθμός επί ελληνικού εδάφους στο ταξίδι προς το ευρωπαϊκό όνειρο μετατράπηκε, λοιπόν, σε πεδίο καθημερινών εντάσεων, καθώς χιλιάδες άνθρωποι εγκλωβίστηκαν στη χώρα μας. Ακολούθησαν διαμαρτυρίες με ράψιμο του στόματος από μερίδα μεταναστών, καθώς και αποκλεισμός του σημείου διέλευσης στα Σκόπια, με αποτέλεσμα να μένουν στην Ελλάδα ακόμη και οι εθνικότητες που είχαν το δικαίωμα να περάσουν.

Ένα πρωί του Δεκέμβρη, το ε.ΜΜΕ.ίς ακολούθησε την αποστολή των Γιατρών του Κόσμου στον καταυλισμό προσωρινής διαμονής της περιοχής. Το προηγούμενο βράδυ, οι 6.000 μετανάστες της Ειδομένης είχαν προκαλέσει σοβαρά επεισόδια, καταστρέφοντας τις σκηνές των εθελοντικών οργανώσεων που παρείχαν ανθρωπιστική βοήθεια και παίζοντας πετροπόλεμο μεταξύ τους! Οι Σύριοι και όσοι αναγνωρίζονται ως πρόσφυγες στράφηκαν εναντίον των μεταναστών που τους εμπόδιζαν να περάσουν τα σύνορα.

Χωράφια γεμάτα σκουπίδια, μυρωδιά ανθρώπινων αποβλήτων και ένας ετερόκλητος «οικισμός» που απλώνεται δεξιά κι αριστερά της σιδηροδρομικής γραμμής, με πολύχρωμες σκηνές αντί για σπίτια. Σε απόσταση λίγων μέτρων, το συρματόπλεγμα και πίσω του, σε ορατό σημείο, η Γευγελή. Τη δεκαετία του ’60, από το σιδηροδρομικό σταθμό της Ειδομένης περνούσαν τα τρένα που μετέφεραν τους Έλληνες Gastarbeiters στη Γερμανία. Τώρα, η Ευρώπη μοιάζει να αδυνατεί να προσφέρει λύση στην προσφυγική κρίση. «Τουλάχιστον 6.000 άνθρωποι φιλοξενούνται αυτή τη στιγμή στον καταυλισμό», λέει η Αγγελική, παιδίατρος των ΓτΚ. «Το καλοκαίρι, που ξεκίνησαν οι αποστολές, αρκούσε το βαν της οργάνωσης για να εξετάζουμε όσους περνούσαν από την περιοχή», συνεχίζει. Οι σκηνές των μεταναστών είχαν στηθεί πάνω στις σιδηροδρομικές γραμμές από τις οποίες – υπό κανονικές συνθήκες – περνούσαν εξαγόμενα και εισαγόμενα προϊόντα στην Ελλάδα.

Η σκηνή των ΓτΚ είχε κι αυτή λεηλατηθεί. Εντός της είχε βρει καταφύγιο μια ομάδα Μαροκινών, η οποία με μεγάλη προθυμία προσφέρθηκε να μας φιλοξενήσει, τη στιγμή που στον καταυλισμό ξέσπασε πετροπόλεμος.

Ανάμεσα στις σκηνές, ένα παιδί ακολουθεί τους γονείς του με μοναδική αποσκευή μια σακούλα. Εντός της μια χρωματιστή μπάλα και ένα φορτηγάκι. Το θέαμα των παιδιών που περιπλανώνται για να βρουν πατρίδα και μέλλον, που δεν μπορούν να ξεχωρίσουν το παιχνίδι από την προσφυγιά, αποκαρδιωτικό και ευοίωνο μαζί.

Το ε.ΜΜΕ.ίς μίλησε με Σύριους που επίμονα ρωτούσαν γιατί δεν ανοίγουν τα σύνορα για τη δική τους Γη της Επαγγελίας, από τη στιγμή που ήταν καθόλα νόμιμοι. Ένας από τους πολλούς πρόσφυγες που είχαν τελικό προορισμό τη Γερμανία, ταξίδεψε μαζί με ένα φίλο και το αγοράκι του. Σε άπταιστα αγγλικά εξηγεί πώς η κατάσταση στη Συρία έφτασε στο μη περαιτέρω, πώς για να ξεφύγει από το καθεστώς, τον εμφύλιο και τη μάχη με την τρομοκρατία πήρε την απόφαση να διανύσει ένα πέλαγος και τη μισή Ευρώπη.

«Στη Συρία εργαζόμουν ως λογιστής. Μια μέρα, μια σφαίρα πέρασε δίπλα από το κεφάλι μου. Ήταν η στιγμή που αποφάσισα ότι έπρεπε να φύγω. Τώρα θέλω να πάω στη Γερμανία για να σπουδάσω. Εκεί βρίσκονται και άλλοι συγγενείς μου. Αν αλλάξει η κατάσταση, θα είμαι ο πρώτος που θα γυρίσω πίσω στην πατρίδα μου».

Μέχρι τον τελικό προορισμό ωστόσο, πρόσφυγες και μετανάστες περπατούν πάνω σε «νάρκες». Παράδειγμα ο νεαρός Μαροκινός που κάηκε ζωντανός μπροστά στα μάτια των συνταξιδιωτών του, καθώς διαμαρτυρόταν για τα κλειστά σύνορα των Σκοπίων. Όταν από ένα εγκαταλελειμμένο βαγόνι κρεμάστηκε από τα καλώδια της Δ.Ε.Η., πέθανε επιτόπου από ηλεκτροπληξία. Οι μετανάστες που τον γνώριζαν ζήτησαν από τους γιατρούς να τους αφήσουν να προσευχηθούν για το νεκρό, πριν τον παραλάβει το Ε.Κ.Α.Β.

Νωρίτερα, αστυνομικοί από την ελληνική μεριά απομάκρυναν με δακρυγόνα τους μετανάστες που εμπόδιζαν τη διέλευση των προσφύγων. Πανικόβλητοι άνθρωποι κατέφευγαν συχνά για βοήθεια στους εθελοντές των ΓτΚ, μεταξύ των οποίων και οι γονείς ενός νεογέννητου που φοβήθηκαν ότι το μωρό εισέπνευσε τα χημικά. Από τα επεισόδια, τραυματίστηκε ελαφρά η Έλεν, νοσηλεύτρια των ΓτΚ, την οποία χτύπησε με σίδερο στο κεφάλι ένας μετανάστης, νομίζοντας ότι είναι αστυνομικός.

Τα μεσάνυχτα της ίδιας μέρας, άνοιξε τελικά η διέλευση για Σύριους, Αφγανούς και Ιρακινούς που πέρασαν το φράχτη των Σκοπίων για να συνεχίσουν ως επί το πλείστον πεζοί μέχρι την κεντρική Ευρώπη. Μια εβδομάδα αργότερα, η ελληνική κυβέρνηση έκανε πράξη τις… υποσχέσεις της για δυναμική παρέμβαση στην Ειδομένη. Ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις εκκένωσαν τον καταυλισμό, απελευθερώνοντας τη σιδηροδρομική γραμμή, με πρακτικές που σίγουρα δεν θύμιζαν «βόλτα στο δάσος των παιδιών του κολεγίου» αλλά ούτε και κυβέρνηση Αριστεράς. Οι μετανάστες οδηγήθηκαν και επιβιβάστηκαν σε λεωφορεία με προορισμό την Αθήνα, ενώ προηγουμένως ο χώρος είχε «καθαριστεί» πλήρως από δημοσιογράφους.

Από την εμπειρία μας στην Ειδομένη, δε θα μπορούσαμε να ξεχάσουμε τους σπουδαίους εθελοντές που δραστηριοποιούνται στην περιοχή εδώ και αρκετούς μήνες. Άνθρωποι από την Ελλάδα και άλλες χώρες που δείχνουν έμπρακτα την αλληλεγγύη τους στους λίγο πιο άτυχους αυτού του κόσμου. Την ίδια ώρα όμως, υπάρχει και η άλλη όψη της «βοήθειας» προς τους μετανάστες. Οι καντίνες που περικύκλωναν τον καταυλισμό, εκμεταλλευόμενες την πείνα των ανθρώπων, οι πιάτσες ταξί και τα λεωφορεία των τουριστικών γραφείων, ακόμα και οι πωλητές γνωστής εταιρείας κινητής τηλεφωνίας, εμπορευόμενοι πακέτα καρτοκινητής. Αυτή η αισχροκέρδεια κηλιδώνει ένα λαό με ρίζες μεταναστευτικές, ο οποίος έχει βαθιά ιστορικά βιώματα προσφυγιάς και ξεριζωμού.

No related posts.