«Ξένος», εγώ ή αυτός;

Το τελευταίο χρονικό διάστημα, τόσο στην Ελλάδα όσο και γενικότερα στον σύγχρονο ευρωπαϊκό κόσμο, το ζήτημα των μεταναστών έχει επικρατήσει ως κυρίαρχο θέμα συζήτησης, διότι οι εκάστοτε χώρες υποδοχής δε γνωρίζουν πώς να αντιμετωπίσουν/ συμπεριφερθούν σε αυτές τις μειονότητες.

Η έννοια της λέξης «ξένος» αποτελεί πολυδιάστατο ζήτημα στο πέρασμα των αιώνων, καθώς εξαρτάται από το εκάστοτε κοινωνικό και ιστορικό πλαίσιο της εκάστοτε χρονικής περιόδου. Ευρέως κατανοητό πρέπει να γίνει το γεγονός ότι οι μειονότητες και γενικότερα η έννοια του ξένου μετανάστη δεν υπάρχει ουσιαστικά, αλλά διαμορφώνεται ανάλογα με τον κοινωνικό περίγυρο. Ο καθορισμός του «εμείς» είναι εκείνος που διαμορφώνει το ποιος είναι ο «ξένος» και φυσικά όχι το αντίθετο.

Απλά παραδείγματα της καθημερινής ζωής υποστηρίζουν το παραπάνω επιχείρημα. Στα προηγούμενα χρόνια στην Ελλάδα, όπου κυριαρχούσαν οι αγροτικές και στατικές κοινωνίες, «ξένος» θεωρούταν όχι μόνο ο αλλοεθνής αλλά οποιοσδήποτε δεν είχε σχέσεις εξ αίματος με την  οικογένεια ή διέμενε σε διαφορετικό τόπο διαβίωσης  (διαφορετικό χωριό ή πόλη). Πλέον, στη νεωτερικότητα έχει καθορίσει η κοινωνία μας ότι ο «ξένος» είναι απαραίτητα αλλοεθνής, συνήθως αλλόθρησκος, και γενικότερα υποδεέστερος από τον «ντόπιο», εγχώριο κάτοικο.

Το πρόβλημα που προκύπτει από τον ορισμό της μειονότητας είναι ότι θεωρείται ένα υποσύνολο μιας ομάδας ανθρώπων που διαφέρει από μια άλλη λόγω πολλών επιμέρους χαρακτηριστικών, κάτι που δεν ισχύει ολοκληρωτικά διότι τα μεγέθη των μειονοτήτων μπορεί να ανέρχονται σε εκατομμύρια και δεν τους ξεχωρίζουν πάντα τα επιμέρους χαρακτηριστικά τους. Το ζήτημα ανέρχεται στο σημείο της σύγκρισής του με κάποιον άλλον, κάποιον διαφορετικό.

Οι συγκρουσιακές σχέσεις που προκύπτουν ανάμεσα στους μετανάστες και τους κατοίκους της χώρας υποδοχής υποδεικνύονται ουσιαστικά από την κοινωνία και τον εθνικισμό της. Κάτι που δε θα συνέβαινε και δε συμβαίνει σε χώρες που επικρατεί πολιτικός εθνικισμός, όπως στην Αμερική.

Το βασικότερο όμως ζήτημα είναι να αναλύσουμε τους εκάστοτε λόγους που ωθούν ή τραβούν έναν άνθρωπο να εγκαταλείψει τη χώρα του και να εγκατασταθεί σε μια άλλη. Στην κατάσταση που βιώνουμε σήμερα, ο παράγοντας ώθησης των μεταναστών είναι όχι «η ελπίδα για μια καλύτερη ζωή» αλλά η δυνατότητα της ζωής. Η πείνα, ο πόλεμος, η βία και η καταστροφή της κρατικής δομής είναι κύριες αιτίες που εξωθούν τους ανθρώπους να εγκαταλείψουν την πατρίδα τους. Οι παράγοντες που έλκουν τους μετανάστες σε μια διαφορετική χώρα είναι η γεωγραφική τοποθεσία, η ιστορική-θρησκευτική εξοικείωση, η αναπτυσσόμενη οικονομία και η ανάγκη για εργατικά χέρια.

Κάποια από αυτά τα χαρακτηριστικά διαθέτει και η Ελλάδα, αν και στόχος των μεταναστών είναι κατά κύριο λόγο η Γερμανία. Η Ελλάδα δεν υπήρξε ποτέ αποικιοκρατική δύναμη, αφού ποτέ δεν έχει κυβερνήσει άλλους λαούς και είναι απροετοίμαστη σε όλα τα επίπεδα.

Υπάρχουν πολλοί παράγοντες που δυσχεραίνουν την αφομοίωση και ενσωμάτωση των μεταναστών στην ελληνική κοινωνία, όμως το σημαντικότερο είναι ότι αν η Ελλάδα δεν αλλάξει ως κράτος από τα θεμέλια του, το  αποτέλεσμα θα είναι να γκετοποιηθεί ως χώρα και να κατακερματισθεί η πολυπολυτισμικότητα της…

No related posts.