Μπορεί να κληρονομηθεί η πίστη;

Είναι γνωστό σε όλους μας ότι κανένας άνθρωπος όταν γεννιέται δεν επιλέγει το θρήσκευμά του ή την πίστη του. Η διαδικασία της μύησης σε κάποιο θρησκευτικό δόγμα αρχίζει από την παιδική ηλικία. Οι γονείς είναι αυτοί που αποφασίζουν αρχικά σε ποια μονοπάτια θα πρέπει να βαδίσει το σπλάχνο τους, σε ποιον Θεό θα πιστεύει, αν θα βαπτιστεί ή όχι και τι ηθικές αρχές θα πρέπει να ενστερνιστεί.

Στην Ελλάδα, όμως, εκτός από την οικογένεια, ένα εξίσου σημαντικό ρόλο παίζει η Εκκλησία, μέσω του μαθήματος των Θρησκευτικών που διδάσκεται στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο. Το ερώτημα που τίθεται είναι το εξής: η θρησκεία μπορεί να κληροδοτηθεί από τους γονείς στα παιδιά ή ο καθένας μπορεί να αποφασίζει από μόνος του τι δόγμα θα ακολουθήσει;

Την πιο σωστή απάντηση την έχει δώσει ο Τζίντου Κρισναμούρτι: «Η θρησκεία δεν μπορεί να σου δοθεί με τη γέννηση. Δεν είναι δώρο, δεν είναι κληρονομιά. Ο πατέρας μου είναι Ζαΐνιστής, η μητέρα μου το ίδιο, μα δεν μπορούν να μου δώσουν τη θρησκεία τους. Μπορώ να κληρονομήσω τα πλούτη τους, μπορώ να κληρονομήσω το κύρος τους, μπορώ να κληρονομήσω το οικογενειακό όνομα, μα δεν μπορώ να κληρονομήσω τη θρησκεία. Η θρησκεία δεν μπορεί να είναι δώρο, κληρονομιά. Η θρησκεία δεν είναι πράγμα. Είναι κάτι που πρέπει κανείς να αναζητήσει ο ίδιος για τον εαυτό του. Κανένας άλλος δεν μπορεί να σου τη δώσει».

Το πρόβλημα ξεκινάει όταν οι άλλοι σου καλλιεργούν μύθους και δε σε αφήσουν να αποφασίσεις εσύ ο ίδιος. Αυτό είναι πιο έντονο στα παιδικά χρόνια, αλλά συνεχίζεται και όταν ενηλικιώνεσαι με πιο έμμεσο τρόπο. Το να υιοθετήσεις ένα δόγμα, μια πίστη έτσι απλά επειδή το πιστεύουν οι γονείς σου, οι φίλοι σου, χωρίς να υπάρχει καμία διερεύνηση, καμία εσωτερική αναζήτηση, είναι σαν να παραιτείσαι από τον εαυτό σου.

Οι περισσότεροι ζουν με την αυταπάτη πως ξέρουν τι θέλουν, πως γνωρίζουν για ποιον λόγο έχουν ασπαστεί το τάδε δόγμα, ενώ πραγματικά θέλουν αυτό που προσδοκούν οι άλλοι να θέλουν. Παραιτούνται από την κρίση τους, τη λογική τους και το αίσθημα της ατομικής ευθύνης και αφήνουν τους άλλους να τους οδηγούν και να σκέφτονται για λογαριασμό τους. Θυσιάζουν τη διανοητική τους ικανότητα, ακολουθούν αυτό που ενστερνίζονται οι περισσότεροι, η μάζα. Προτιμούν τις έτοιμες ιδεολογικές κατασκευές.

Αφορμή για το άρθρο αυτό ήταν οι δηλώσεις της αναπληρώτριας Υπουργού Παιδείας, Σίας Αναγνωστοπούλου, για την απαλλαγή των μαθητών από το μάθημα των Θρησκευτικών στα σχολεία. Η Υφυπουργός είπε το αυτονόητο, ότι δηλαδή δεν είναι δυνατόν να οφείλει να κάνει ο μαθητής δήλωση σε δημόσιο έγγραφο ώστε να εξασφαλίσει την απαλλαγή. Άλλωστε, όπως προβλέπεται από το Σύνταγμα και συγκεκριμένα από το άρθρο 13, «η ελευθερία της θρησκευτικής συνείδησης είναι απαραβίαστη και  ο προσηλυτισμός απαγορεύεται».

Οπότε δε θα ήταν προτιμότερο οι μαθητές να διδάσκονται ένα μάθημα θρησκειολογίας ούτως ώστε να αποκτήσουν γνώσεις για όλα τα δόγματα, το πώς ξεκίνησαν, την ιστορία τους, πώς διαδόθηκαν (είναι γνωστό πως δεν διαδόθηκαν με τον καλύτερο τρόπο) και τι πρεσβεύει το καθένα; Γιατί το μάθημα των Θρησκευτικών που διδάσκεται σήμερα στα σχολεία έχει έναν σαφή ομολογιακό-κατηχητικό χαρακτήρα που προάγει το Ορθόδοξο Δόγμα με περιορισμένα στοιχεία θρησκειολογίας.

Όπως έχει πει και ο Νίκος Δήμου, «οι Έλληνες θεωρούν τη θρησκεία σαν μέρος της πολιτιστικής τους ταυτότητας παρά ως τρόπο προσέγγισης του θείου».

No related posts.