Θεματικη

ΠΟΤΕ ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ;

Σχετικα αρθρα

Μοιρασου το!

Kunsten aa tenke negativt

Τέχνη αρνητικής σκέψης

ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Baard Breien

ΣΕΝΑΡΙΟ: Baard Breien

ΠΑΡΑΓΩΓΗ: Maipo Film- og TV Produksjon Columbia TriStar Nordisk Film Distributors A/S 2006

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: Gaute Gunnari

ΜΟΥΣΙΚΗ: Stein Berge Svendsen

ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΟΥΝ: Fridtjov Saaheim, Kirsti Eline Torhaug, Kjersti Holmen, Henrik Mestad, Marian Saastad Ottesen, Kari Simonsen, Per Schaaning

Υπόθεση: Απηυδισμένη από την αποκρουστική και απαισιόδοξη συμπεριφορά του παράλυτου συζύγου της Geirr (Fridtjov Saaheim), η νεαρή Ingvild (Kirsti Eline Torhaug) παίρνει την πρωτοβουλία να καλέσει στο σπίτι μια ψυχολόγο – δημόσια λειτουργό, την Tori (Kjersti Holmen) και την ομάδα της, που απαρτίζεται από άτομα εξίσου απογοητευμένα από τη ζωή και τους ανθρώπους του κοντινού τους περιβάλλοντος. Η πρώτη και καθοριστική συνάντηση των «μελών», όμως, θα είναι κάτι παραπάνω από τυπική για όλους τους παρευρισκόμενους…

Κριτική: Η Τέχνη του… «Think Black»!

Ο πρωτοεμφανιζόμενος Νορβηγός σκηνοθέτης Baard Breien στην πρώτη του κινηματογραφική απόπειρα, ασχολείται με ένα πολύ δύσκολο θέμα, επιθυμώντας να προβληματίσει κοινό και κριτικούς. Μένει να δούμε τι κατάφερε να πετύχει τελικά με αυτή την ομολογουμένως διαφορετική ταινία.

Για να είμαστε δίκαιοι απέναντι στο σκηνοθέτη και ταυτόχρονα σεναριογράφο, ξεκαθαρίζουμε εξ αρχής πως το πόνημά του μας δίχασε. Κάτι το οποίο δεν είναι απαραίτητα κακό. Ίσα – ίσα! Πρωταρχικής σημασίας παράγοντας μοιάζει να είναι η κοινωνία, παίζοντας το ρόλο του υπόβαθρου πάνω στο οποίο στηρίχτηκε. Για το λόγο αυτό, και εμείς με τη σειρά μας θα το παρατηρήσουμε γύρω από αυτήν, αποφεύγοντας έτσι και τη δημιουργία εσφαλμένων εντυπώσεων.

Σήμερα, καθώς πλησιάζουμε οσονούπω προς τη δύση της πρώτης δεκαετίας του 21 ου αιώνια (ή της δεύτερης χιλιετίας μετά Χριστόν, όπως προτιμάτε), ο μέσος ανθρώπινος νους αδυνατεί να δεχθεί στα κύτταρά του οτιδήποτε είναι «ξένο» ή «μη πρέπον» απέναντι σε αυτό που ορίζει η κατεξοχήν αδηφάγα υλιστική κοινωνία μας, σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της Γης. Για να είμαστε ΑΠΟΛΥΤΑ σαφείς παραθέτουμε τα εξής «απλά», «καθημερινά» παραδείγματα: 1) Όποιος δεν έχει χρήματα για να ικανοποιεί κάθε του περιττή επιθυμία, είναι ΑΤΥΧΙΑ. 2) Όποιος ζει σε μικρό διαμέρισμα, είναι ΑΤΥΧΙΑ. 3) Όποιος δεν μπορεί να έχει ερωτική ζωή – δραστηριότητα, είναι ΑΤΥΧΙΑ. 4) Όποιος επικοινωνεί με ένα δικό του, διαφορετικό τρόπο με τους ανθρώπους, είναι ΑΤΥΧΙΑ. 5) Όποιος δεν μπορεί να περπατήσει, είναι ΑΤΥΧΙΑ. 6) Όποιος δεν έχει φίλους, είναι ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ. 7) Όποιος εγκατέλειψε τον / την σύντροφό του, είναι ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ. 8) Όποιος επιθυμεί όσα δεν κατάφερε να κερδίσει άξια, είναι ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ. 9) Όποιος καταφέρνει με κάθε είδους μέσο και οδό να πείσει τους υπολοίπους να σκέφτονται και να λειτουργούν με έναν προκαθορισμένο, τον δικό του και υποχρεωτικά «σωστό» τρόπο, είναι ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ. 10) Όποιος επιχειρεί να εισβάλλει σε αυστηρά προσωπικούς, ιδιωτικούς «χώρους» που δεν του επιτρέπεται και παρ’ όλα ταύτα «παραβιάζει» και «καταπατά» το δικαίωμα άρνησης του συνανθρώπου, είναι ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ.

Μια στιγμή… Αυτός είναι ο κόσμος που ζούμε; Το ερώτημα δεν είναι ρητορικό, κάθε άλλο. Αναμένουμε μάλιστα και απαντήσεις, από όλους εσάς, σεβαστοί αναγνώστες! Προς στιγμήν, όμως, αναρωτιόμαστε και ανατρέχουμε σε όλα όσα έχουμε κατά καιρούς ακούσει και διαβάσει. Ότι, δηλαδή, εδώ και περίπου 200 χρόνια στην κοινωνία κυριαρχούν η ΙΣΟΤΗΤΑ, η ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΑ, η ΠΡΟΝΟΙΑ, η ΑΝΘΡΩΠΙΑ.

Σε γενικές γραμμές γύρω από τα παραπάνω είναι δομημένη η εν λόγω ταινία. Από τη μια οι…: «άριστοι» Tori (ψυχολόγος), Gard (γιάπης) και Ingvild (νέα και πλούσια). Και από την άλλη οι… «άρρωστοι»: Lillemor (αλκοολική και ηλικιωμένη), Asbjoern (θύμα πολλαπλών εγκεφαλικών επεισοδίων), Marte (παραπληγική) και Geirr (ολοκληρωτικά παράλυτος από τη μέση και κάτω).

Δύο κυριολεκτικά ετερόκλητοι στην ψυχοσύνθεσή τους κόσμοι οι οποίοι συνυπάρχουν «ο ένας εις βάρος του άλλου», όπως μας παρουσιάζεται. Αν και οι υγιείς είναι πεπεισμένοι πως η θετική σκέψη είναι ο μοναδικός τρόπος για να ξεφύγεις από τα προβλήματα, ο πληγωμένος πρωταγωνιστής έχει εντελώς αντίθετη άποψη: μοναδική λύση είναι η αρνητική σκέψη. Κατά τον Breien, δια στόματος Geirr, με τη θετική σκέψη εξωθείς τα προβλήματα στη σφαίρα του υποσυνείδητου, το οποίο είναι κάτι υπαρκτό και συνήθως εμφανίζεται εκεί που δεν το περιμένεις, ενώ με την αρνητική σκέψη έρχεσαι αντιμέτωπος με το ίδιο το «πρόβλημα» πολεμώντας και χτυπώντας το στη ρίζα, εάν έχεις τη δύναμη, το κουράγιο και προπαντός τη θέληση να κοιτάξεις μέσα σου και γύρω σου. Το να πετάξεις ότι σε βαραίνει σε μια σακούλα απορριμμάτων είναι μονάχα εκτόνωση της στιγμής.

Πολύ έξυπνα και εύστοχα, ο σκηνοθέτης μας δίνει μια άκρως παραστατική εικόνα της αρνητικής θεωρίας, γεμάτη ουσία: κλείνει όλους τους ήρωες σε ένα απομακρυσμένο από το κέντρο σπίτι το οποίο μετατρέπεται σε πεδίο μάχης, όπου κυριαρχεί κάθε είδους παραβατική συμπεριφορά: αλκοόλ, καταστροφή περιουσίας, ναρκωτικά και το περίφημο παιχνίδι της «ρώσικης ρουλέτας» (αν και ο «ξαφνικός θάνατος» είναι πιο ταιριαστό εδώ, έστω και χάριν εντυπώσεων). Ένας πόλεμος που πηγάζει από την υποκρισία, τον οίκτο, τον εγωκεντρισμό, τις τύψεις, την έλλειψη κατανόησης, τις ψεύτικες ενοχές, τη δειλία. Εχθρός δεν είναι ο συνάνθρωπος, αλλά οι πράξεις και το ΕΓΩ του καθενός μας που πρέπει να αντικρύσουμε με τη δέουσα ειλικρίνεια και σοβαρότητα. Ο Breien δημιουργεί ηθελημένα μια τραγελαφική ατμόσφαιρα, στην οποία αρτιμελείς και αναξιοπαθούντες δεν διαχωρίζονται ευδιάκριτα, καθώς όλοι τους είναι απελπισμένοι, βρίσκονται σε αδιέξοδο, βιώνουν μια χρόνια στάσιμη κατάσταση, είναι σε τέλμα. Σκοπός είναι να αγαπήσει και να διορθώσει καθένας μας τον εαυτό του, διότι η αδιαφορία και η αυτοκαταστροφή, δυστυχώς, γίνονται ορατά από όλους όσους συναναστρεφόμαστε καθημερινά.

Από τεχνικής απόψεως, δεν συναντούμε κάτι το ιδιαίτερο που θα κάνει εντύπωση ή διαφορά. Η σκηνοθεσία είναι μετρημένα «ελεύθερη» και εν πολλοίς σωστά κατανεμημένη, η φωτογραφία εξαιρετική με τα κοντινά πλάνα να είναι τόσα όσα χρειάζονται, το σενάριο πνευματώδες με πλήθος παραπομπών (όπως η πολύ αμερικάνικη εμφάνιση του πρωταγωνιστή που θυμίζει βετεράνο του Βιετνάμ), η ροκ μουσική υπό τους ήχους του Johnny Cash, του Bob Dylan, των Steppenwolf αλλά και των Σκανδιναβών Cardigans δένει αρμονικά με τα υπόλοιπα στοιχεία και οι ερμηνείες αποτελούν πραγματική έκπληξη! Όλοι αποδίδουν στο μέγιστο των αξιοσημείωτων ικανοτήτων τους, με τον Fridtjov Saaheim και τον Henrik Mestad να ξεχωρίζουν στις λεπτομέρειες έναντι των υπολοίπων και αξιολογότατων συνεργατών τους. Ο μεν πρώτος πλάθει προσεκτικά τον Geirr, ένα χαρακτήρα που σφύζει από ειλικρίνεια, αμεσότητα και αίσθηση του χιούμορ (όχι απαραίτητα και σκανδιναβικού), κάνοντάς τον κομμάτι του εαυτού του, ο δε δεύτερος υποδύεται εύστοχα τον κενό, ρηχό και ματαιόδοξο Gard, ο οποίος σε αντίθεση με τους άλλους χαρακτήρες είναι δειλός και ευθυνόφοβος, απόρροια της εποχής και των προτεραιοτήτων που θέτει και δίνουν «νόημα» στη ζωή του. Κάθε άλλο παρά απαρατήρητη περνάει και η ερμηνεία της Marian Saastad Ottesen στο ρόλο της παραπληγικής αλλά αξιοπρεπούς και αφοπλιστικά αισιόδοξης Marte.

Εν κατακλείδι: Το Kunsten a a tenke negativt είναι μια ταινία η οποία προβληματίζει το κοινό. Όχι τόσο σαν θέμα, αλλά ως περιεχόμενο. Ο Baard Breien δεν κρίνει τους ανθρώπους και αυτό φαίνεται καθ’ όλη τη διάρκεια της. Κριτικάρει τη σύγχρονη υπερκαταναλωτική κοινωνία μέρος της οποίας αποτελούμε όλοι εμείς όπου όλα είναι τέλεια και ταυτόχρονα γεμάτη προβλήματα, για τα οποία υπάρχουν έτοιμες λύσεις από τους ψυχαναλυτές – αυθεντίες, είτε μέσω των βιβλίων που πωλούν παγκοσμίως με τα κιλά, είτε μέσα στις ομάδες θεραπείας «επωνύμων» και «ανωνύμων», από τα οποία έχουμε κατακλυστεί τις τελευταίες τριάμισι δεκαετίες. Και αυτό το μήνυμα το περνάει με επιτυχία. Εάν σας πειράζει να δείτε ένα μέρος του εαυτού σας ανάμεσα σε ανθρώπους που χρειάζονται μονάχα αγάπη και ενδιαφέρον, καλύτερα προτιμήστε κάτι άλλο γιατί θα σας εκνευρίσει. Εάν θέλετε να παρακολουθήσετε μια ταινία «γεμάτη», με ανατρεπτικό φινάλε, αποφύγετέ το.

Τι είναι τελικά και σε ποιους απευθύνεται; Σαφώς δεν είναι πρωτότυπη σαν σύλληψη, σίγουρα δεν απογειώνεται στο φινάλε, είναι αόριστη σε πολλά σημεία και δεν δίνει κάποιες επιθυμητές στο κοινό εξηγήσεις, φυσικά και είναι μονότονη σκηνικά. Έχει τα ψεγάδια της. Είναι, όμως, ευφάνταστη σεναριακά (αποκορύφωμα η «Λίστα Αποτυχίας» και η αναπαράσταση της πασίγνωστης σκηνής από τον «Ελαφοκηνυγό»), διαφορετικής φιλοσοφίας και κατά συνέπεια δύσκολη στην ανάγνωσή της, διαθέτει 7 θαυμάσιους στη θέασή τους σωστά ανεπτυγμένους χαρακτήρες, κοινωνικό προβληματισμό και μια απροσδιόριστη αίσθηση για το κινηματογραφικό είδος στο οποίο εντάσσεται, δράμα ή κωμωδία. Ως αναγνωριστική βολή, η επίδοση του Breien είναι αξιοπρόσεκτη, δημιουργώντας προσδοκίες για κάτι επόμενο και καλύτερο εφ’ όλης της ύλης. Όχι ότι αυτή εδώ δεν είναι αξιόλογη, κάθε άλλο. Απλά, οι «μικρές αλλαγές» πιθανόν να οδηγούσαν «σε μεγάλες αλλαγές»…

No related posts.