17ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης: “Oppression” ή αλλιώς η δημοσιογραφία σε κρίση

«Υπάρχει ένας δημοσιογράφος που σκάβει. Σκάβει πρώτα με τον κασμά κι όταν του τον πάρουνε σκάβει με τα νύχια κι όταν του κόψουνε τα χέρια σκάβει με τα δόντια. Κι από πίσω υπάρχουν δέκα δημοσιογράφοι, που η εξουσία τους έχει αγοράσει μπουλντόζες και ρίχνουν χώμα πίσω».

Το “Oppression”, το ντοκιμαντέρ δύο πρωτοεμφανιζόμενων νέων σκηνοθετών, που εξάντλησε όλα τα εισιτήρια και για τις δύο ημέρες προβολής του στο 17ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, πραγματεύεται ένα θέμα τόσο επίκαιρο που όμως δε θα το δει κανείς στα δελτία ειδήσεων ούτε στους τίτλους των εφημερίδων.

Η δημοσιογραφία στην εποχή της κρίσης έχει εισέλθει και η ίδια σε βαθιά κρίση, με συχνές παρεμβάσεις στο δημοσιογραφικό έργο, ακόμη και επιθέσεις εις βάρος εκείνων που δεν υπακούουν στην οποιαδήποτε κεντρική γραμμή.

Η Μυρτώ Συμεωνίδου και ο Νίκος Πανιεράκης μιλούν στο ε.ΜΜΕ.ίς για την πρώτη τους απόπειρα στη σκηνοθεσία, με την οποία «συστήνονται» στον δημοσιογραφικό χώρο.

-Θέλετε να μου πείτε δυο λόγια για εσάς;

Μυρτώ: Εγώ ήμουν στο Τμήμα Δημοσιογραφίας και Μ.Μ.Ε. του Α.Π.Θ. και αποφοίτησα φέτος τον Σεπτέμβριο, οπότε το “Oppression” ήταν και η πτυχιακή μου. Ο Νίκος είναι στο Τμήμα Επικοινωνίας και Μ.Μ.Ε. στο Καποδιστριακό, στην Αθήνα, τεταρτοετής τώρα. Γνωριζόμασταν από πριν, με άλλη αφορμή. Όταν εγώ έψαχνα το θέμα της πτυχιακής μου και αποφάσισα ότι θα είναι ντοκιμαντέρ, ζήτησα στην αρχή τη βοήθεια του Νίκου, γιατί ήξερα ότι είχε ασχοληθεί για ένα διάστημα με το ντοκιμαντέρ και αφότου τελείωσα με την πτυχιακή, πλέον συνεργαστήκαμε επίσημα στο σκηνοθετικό κομμάτι.

-Πώς αποφασίσατε να μπείτε στον χώρο του ντοκιμαντέρ;

Μ.: Εμένα γενικά με γοήτευε. Καταρχάς, πριν μπω στη σχολή, δεν μπορούσα να το φανταστώ ποτέ ότι θα είχα τη δυνατότητα να κάνω κάτι που θα σχετιζόταν έστω και λίγο με τον χώρο του κινηματογράφου. Αλλά στην πορεία άρχισα να έρχομαι πιο πολύ σε επαφή με τον χώρο και να παρακολουθώ αυτού του είδους τα ντοκιμαντέρ που είναι πιο κοντά στη δημοσιογραφική έρευνα και επικαιρότητα. Ουσιαστικά, με το βίντεο ασχολήθηκα στο τέταρτο έτος της σχολής και με την πτυχιακή θεώρησα ότι είναι μια πολύ καλή ευκαιρία.

Νίκος: Κι εγώ δεν το ‘χα σκεφτεί καθόλου. Πέρσι πήγα Erasmus στην Εσθονία, εκεί παρακολούθησα κάποια μαθήματα σχετικά κι έκανα κι ένα ντοκιμαντέρ. Οπότε κάπως έτσι, μου άρεσε, έκατσε και η πρόταση της Μυρτώς και έγινε.

-Το θέμα που διαλέξατε μπορεί να θεωρηθεί κάπως δύσκολο, από την άποψη ότι κανείς δε μιλά για αυτό…

Μ.: Εμένα μου άρεσε ως θέμα πτυχιακής καταρχάς. Θα σου πω γιατί. Γιατί από τη μια θα το έκανα σε ντοκιμαντέρ, άρα η πρακτική που θα ακολουθούσα θα ήταν δημοσιογραφική, το ίδιο το θέμα ήταν δημοσιογραφικό, δηλαδή αφορούσε τον χώρο και τρίτον, ήταν παράλληλα επίκαιρο. Δηλαδή με τρεις τρόπους ασχολούμουν με τον χώρο μου.

Η αφορμή ήταν η διεθνής κατάταξη για την ελευθεροτυπία των Reporters Without Borders, ήδη είχαμε βιώσει το κλείσιμο της Ε.Ρ.Τ., που για κάποιον που μπαίνει τώρα στον χώρο ήταν πραγματικά πολύ σοκαριστικό. Ειδικά, αν είσαι στο δημόσιο πανεπιστήμιο και φαντάζεσαι ότι με κάποιον τρόπο θα μπορείς και να είσαι στο δημόσιο τομέα της χώρας σου μετά τις σπουδές, παθαίνεις ένα γερό σοκ όταν καταλαβαίνεις ότι δε θα υπάρχει ο φορέας αυτός για να είσαι εκεί. Βιώνοντας όλα αυτά τα μικρά σοκ, σταδιακά σου τραβάει το ενδιαφέρον.

Ν.: Κι εμένα με απασχολούσε το θέμα ούτως ή άλλως. Αρχίσαμε να το ψάχνουμε περισσότερο και βρίσκαμε όλο και περισσότερα πράγματα.

Μ.: Δε γίνεται να μη σε απασχολήσει. Όταν μπαίνεις σε ένα χώρο, δε γίνεται να μη σε πονάει, να μη σε ενοχλεί το να βλέπεις τις συνθήκες να γίνονται όλο και χειρότερες. Κι εσύ το νιώθεις αυτό, δεν το κάνουμε μόνο εμείς που γίναμε σκηνοθέτες. Κάθε άνθρωπος στη σχολή μου, στη σχολή του Νίκου, ξέρει τι γίνεται απλά έχει διαφορά. Κάποιοι το βλέπουν περισσότερο ανταγωνιστικά, ότι δε με ενδιαφέρουν οι συνθήκες στον χώρο, όποιες κι αν είναι αυτές, εγώ θα προσπαθήσω να επιβιώσω. Και υπάρχουν και κάποιοι άλλοι. Εμείς το είδαμε πιο ευαίσθητα. Δηλαδή, πρέπει κάπως να αντιδράσουμε σε αυτό που γίνεται.

Ν.: Να διεκδικήσουμε καλύτερες συνθήκες για όλους μας. Όχι μόνο να κοιτάξω τη δική μου ανέλιξη, να πατήσω επί πτωμάτων ό,τι και να γίνεται. Θέλαμε νά ‘μαστε στη δεύτερη κατηγορία.

-Κατά τη διάρκεια της έρευνας, πόσο εύκολο ήταν να βρείτε ανθρώπους να σας μιλήσουν;

Ν.: Εντάξει, η αλήθεια είναι ότι δυσκολευτήκαμε σε κάποιες περιπτώσεις. Πολλοί άνθρωποι δε μας μίλησαν, είτε γιατί δεν ήθελαν να το ρισκάρουν λόγω απειλών που μπορεί να δέχονταν είτε επειδή δούλευαν ακόμη σε μέσο στο οποίο είχαν βιώσει τη λογοκρισία, την καταπάτηση της ελευθερίας της έκφρασής τους εν πάση περιπτώσει. Κάποιοι δεν μας απάντησαν ποτέ. Αλλά αυτοί που βλέπεις στο ντοκιμαντέρ εύκολα μας μίλησαν, όταν τους προσεγγίσαμε ήταν ανοιχτοί. Οι δημοσιογράφοι, ούτως ή άλλως, εύκολα μιλάνε.

Μ.: Ήταν και προσεγγίσιμοι για το γεγονός ότι ήμασταν καινούργιοι στον χώρο. Δε μας ήξεραν, άρα βλέποντας περίπου πού κινούμαστε ήταν θετικοί. Δεν είχαμε κάποιο ιστορικό από πίσω που θα μας «αμαύρωνε».

-Μυρτώ, σε άκουσα να λες και στην προβολή ότι φοβόσασταν…

Μ.: Ναι. Κοίτα, δε φοβόμασταν από την αρχή. Στην αρχή εγώ προσωπικά επειδή το δούλευα στο μυαλό μου, παθιαζόμουν. Υπήρξαν στιγμές όμως που ναι, φοβηθήκαμε. Δε μπορείς να πεις ξαφνικά ότι εμείς είμαστε ατρόμητοι. Καταρχάς και λόγω θέσης. Δεν έχουμε από πίσω μας κάποιο μέσο, κάποιον παραγωγό, δεν έχουμε κάποια πλάτη. Οπότε πρακτικά, αν μας συνέβαινε κάτι, απλά θα μας συνέβαινε κάτι. Δε θέλω να συνωμοσιολογήσουμε και να πούμε ότι εμείς θα δεχόμασταν επιθέσεις, απλά φοβόμασταν ότι πολύ εύκολα μπορεί και να στοχοποιηθούμε. Φοβόμασταν σε κάποιες κινήσεις μας, το πού μπορεί να φτάσει και πώς να ερμηνευτεί μια κίνησή μας.

Ν.: Για τη φυσική μας ακεραιότητα είναι υπερβολή, δεν το ‘χαμε σαν υπαρκτό φόβο ότι μπορεί να μας συμβεί κάτι. Περισσότερο αυτό που συνειδητοποιούσαμε στην πορεία ήταν ότι κάνοντας μια τέτοια δουλειά και παρουσιάζοντας τον εαυτό σου σε ένα χώρο με αυτήν τη δουλειά, αυτομάτως αποκλείεσαι από κάποια μέσα. Οπωσδήποτε. Αλλά μετά σκεφτόμασταν ότι υπάρχουν και πολλά μέσα στα οποία ούτως ή άλλως δε θα μας ενδιέφερε να δουλέψουμε. Και δεν το λέω αυτό ούτε με υπερφίαλο ύφος, ούτε αλαζονικά, ούτε ελιτίστικα. Αλλά εγώ θεωρώ ότι για να κάνω αυτή τη δουλειά σωστά, δε θα μπορώ να την κάνω σε συγκεκριμένα μέσα.

-Εννοείτε ότι επειδή είναι αυτό ένα πρώτο δείγμα της δουλειάς σας, μπορεί να κλείσει και κάποιες πόρτες αυτόματα…

Μ.: Ναι, αυτό σκεφτήκαμε στην αρχή κι εμείς. Και μετά είπαμε δεν πειράζει, γιατί μπορεί αυτές τις πόρτες να μην τις χτυπούσαμε και ποτέ.

-Είχατε κάποια χρηματοδότηση για όλο αυτό το εγχείρημα;

Μ.: Μηδέν. Ακριβώς επειδή ξεκίνησε ως πτυχιακή, δεν ξεκίνησα κι εγώ να ψάχνω με ποιους τρόπους θα μπορώ να έχω χορηγίες και τα λοιπά. Είναι όλα από εμάς.

Ν.: Για να καταλάβεις, τη δεύτερη κάμερα τη δανείστηκα από τον κολλητό μου, εγώ δεν έχω καν δική μου κάμερα. Οπότε ό,τι προέκυπτε το καλύπταμε μόνοι μας και καλύπταμε μόνο ό,τι πραγματικά έπρεπε να γίνει.

Μ.: Βάζαμε κάτω και υπολογίζαμε τα πάντα, από την κάμερα μέχρι την εκτύπωση των αφισών.

-Και πώς θα συνεχίσετε με την προώθηση;

Μ.: Θα κινηθούμε φεστιβαλικά, σε φεστιβάλ εντός και εκτός Ελλάδας. Ήδη κάνουμε κάποιες αιτήσεις και περιμένουμε ακόμα τις απαντήσεις. Επίσης, συνεχίζουμε με προβολές και προσπαθούμε όποτε γίνεται να είναι δωρεάν. Την Πέμπτη 26/03 θα ξεκινήσουν κάποιες προβολές στην Αθήνα, και με Πάτρα είμαστε σε επικοινωνία.

Ν.: Και είμαστε ανοιχτοί σε προτάσεις, ήδη κάποιες ομάδες που ενδιαφέρονται να το προβάλουν μας έχουν προσεγγίσει. Όταν το ντοκιμαντέρ κάνει τον κύκλο του στα φεστιβάλ, θα ανέβει και στο ίντερνετ για όλους δωρεάν.

-Μελλοντικά; Σκοπεύετε να συνεχίσετε να ασχολείστε με αυτό;

Μ.: Έχει πλάκα αυτή η ερώτηση. Δεν έχουμε κάτι προγραμματισμένο, αλλά προφανώς προς τα κει κλίνουμε.

Ν.: Ναι, θα θέλαμε να συνεχίσουμε να κάνουμε ντοκιμαντέρ. Πιστεύω ότι το ντοκιμαντέρ είναι ότι πιο δημιουργικό μπορείς να κάνεις ως δημοσιογράφος.

_______

Το “Oppression” θα προβάλλεται από την Πέμπτη 26/03 και μέχρι 01/04, καθημερινά στις 20:00, στον κινηματογράφο «Αλκυονίδα» στην Αθήνα (Ιουλιανού 42-46, περιοχή Βικτώρια). Την Πέμπτη, πρώτη μέρα προβολής, η είσοδος θα είναι ελεύθερη.

Επίσημη σελίδα στο Facebook: https://www.facebook.com/oppression.documentary
Trailer: https://www.youtube.com/watch?v=lUAdw_R1rv0

No related posts.